را از کلینی ارائه داده است. (1)محقق علی کرکی، شیخ الاسلام نامدار شاه طهماسب صفوی، کلینی را «جامع أحادیث أهل البیت» می نامد. (2)شهید ثانی هم او را «شیخ الطائفة» و «رئیس المذهب» خوانده است. (3)شیخ حسین بن عبدالصمد او را عارف ترین محدثان به حدیث و نقادترین در دانش حدیث می داند. (4)فرزندش شیخ بهاء الدین محمد العاملی، معروف به شیخ بهایی هم وی را «ثقة الاسلام» خوانده است. (5)محمد تقی مجلسی، پدر علّامه مجلسی چنان به مقام کلینی و بی مانندی وی معتقد است که می نویسد وی مؤید از سوی خداوند بوده است. (6)علّامه محمد باقر مجلسی نیز کلینی را مقبول همگان و ستایش شده از ناحیه خاص و عام خوانده است. (7)میرزا عبد اللّه أفندی در ریاض العلماء می گوید که کلینی در میان خاصه (یعنی شیعیان) و عامه (یعنی سنیان) نظیری نداشته است. (8)در این میان طبیعی است که اخباریان از وی ستایش بسیار کنند. (9)و کما این که می دانیم، او را «رئیس المحدثین» خوانده اند. (10)ملّاصدرا، فیلسوف نامدار عصر صفوی هم از او ستایش بسیار کرده است. (11)در دوره های متأخر نیز همچنان ستایش از کلینی و کتابش الکافی به صورت قوی تری تداوم داشته است. (12)در برخی از منابع امامی، وی با عنوان مروج مذهب

(1) مانند: «الشیخ المتفق علی ثقته وأمامته محمد بن یعقوب الکلینی» . و یا «محمد بن یعقوب أبلغ فیما یرویه، وأصدق فی الدرایة» ، نک: کشف المحجه، ص 158؛ فرج المهموم، ص 9.

(2) نک: بحار الأنوار، ج 108، ص 47، 62، 75؛ و ج 76، ص 96، 110 / 18.

(3) بحار الأنوار، ج 108، ص 141؛ [1] وج 109، ص 7، 91، 104، 159.

(4) نیز نک: مستدرک الوسائل، ج 3، ص 532.

(5) بحار الأنوار، ج 109، ص 147.

(6) نک: روضة المتقین، ج 14، ص 260؛ نیز نک: بحار الأنوار، ج 110، ص 70، 82.

(7) نک: مرآة العقول، ج 1، ص 3، نیز نک: بحار الأنوار، ج 110، ص 152.

(8) برای ستایش های دیگر علمای شیعه، نک: بحار الأنوار، ج 110، ص 34، 40، 90، 100، 133.

(9) نک: وسائل الشیعة، ج 20، ص 36؛ نیز نک: روضات الجنات، ص 553 از کتاب منیة المرتاد فی ذکر نفاةالاجتهاد.

(10) نک: بحار الأنوار، ج 109، ص 159؛ و ج 110، ص 36؛ [2] نیز مقایسه کنید با: مجالس المؤمنین، ج 1، ص 452. [3]

(11) نک: صدر الدین شیرازی، شرح اصول الکافی، تحقیق محمد خواجوی، ج 1، ص 215.

(12) نک: مقابس الأنوار، ص 6؛ روضات الجنات، ص 552؛ مستدرک الوسائل، ج 3، ص 532؛ الکنی والالقاب، ج 3، ص 98؛ محمد طه نجف، اتقان المقال فی أحوال الرجال، نجف، 1340ق، ص 134.