لقب ثقة الاسلام: برای کلینی القاب ستایش آمیزی توسط عالمان امامی بکار رفته است. (1)اما مهمترین این القاب، لقب ثقة الاسلام است. ثقة (2)الاسلام، عنوانی است که ظاهراً تنها در مورد دانشیان دینی امامیه بکار می رود و ظاهراً برای اولین بار توسط شیخ بهایی (3)برای شیخ کلینی (4)و برای نشان دادن موقعیت برجسته او نزد امامیه و به دلیل جایگاه وی در فقه و حدیث امامی، بکار رفته است. (5)این لقب نشان از مرتبه بلند دینی وی نزد علما و فقیهان امامی داشته و تا امروزه نیز شهرت خود را برای کلینی حفظ کرده است. (6)البته این عنوان توسط برخی نویسندگان برای عالمان دیگری نیز مانند شیخ طوسی یا حتی طَبرسی به کار رفته که شهرت آن ابدا به پایه کلینی نرسید (7)

(1) برای القاب ستایش آمیز کلینی که نویسندگان شیعی برای تجلیل از او بکار برده اند، نک: بحار الأنوار، ج 108، ص 75؛ بحرانی، کشکول، ج 2، ص 201؛ بحرالعلوم، الفوائد، ج 3، ص 325؛ کشف الحجب والأستار، ص 418؛ روضات الجنات، ج 6، ص 116؛ مستدرک الوسائل، ج 3، ص 527؛ الفوائد الرضویة، ص 657؛ سفینة البحار، ج 2، ص 494؛ صدر، تأسیس الشیعة، ص 288؛ اعیان الشیعة، ج 47، ص 153.

(2) لفظ ثقه در دانش های حدیث و رجال بر راوی و محدثی به کار می رود که در نقل و روایت حدیث و دقت در نقل آن راستگو و معتبر قلمداد می شود؛ نک: شهید ثانی، الرعایه فی علم الدرایه، به کوشش عبدالحسین محمد علی بقال، قم، 1408 ق، ص 203 - 204.

(3) نک: شیخ بهایی، مشرق الشمسین و اکسیر السعادتین، با تعلیقات محمد اسماعیل خواجویی، به کوشش مهدی رجایی، مشهد، 1372ش، ص 98، 102؛ الوجیزه فی الدرایه، به کوشش ماجد غرباوی، مجله تراثنا، سال 8، ش 3و4، رجب - ذیحجه 1413ق، ص 436.

(4) همچنین بعداً وسیله این منابع برای کلینی به کار رفته است: حر عاملی، تفصیل وسائل الشیعة الی تحصیل مسائل الشریعه، قم، 1409 -1412ق، 30 / 153؛ بحار الأنوار، بیروت، 1403 ق، ج 33، ص31؛ و ج 55، ص 363؛ فاضل هندی، کشف اللثام، چاپ سنگی تهران، 1271 - 1274، افست قم، 1405 ق، ص 195، ح 1؛ بحرالعلوم، الفوائد، ج 3، ص 325؛ نراقی، عوائد الایام، قم، 1408ق، ص 98، 111، 220؛ برای موارد استعمال به صورت مطلق برای نام بردن از کلینی، نک: بحرانی، الحدائق الناظره فی احکام العتره الطاهره، قم، 1363 - 1367ش، 134 / 21، 205، 639/22؛ خاتمه مستدرک الوسائل، قم، 1415 - 1420 ق، 479/3، 483.

(5) برای تفسیری از به کار رفتن این عنوان برای کلینی، نک: عباس قمی، فوائد الرضویه: زندگی علمای مذهب شیعه، تهران، 1327 ش، ج 2، ص 658.

(6) نک: مدرس تبریزی، ریحانه الادب، تهران، 1369 ش، ج 5، 79.

(7) نک: بحار الأنوار، ج 48، ص 105؛ مازندرانی، شرح اصول الکافی، با تعلیقات ابوالحسن شعرانی، به کوشش علی عاشور، بیروت، 1421ق/ 2000م، ج 9، ص 359؛ برای موارد بکارگیری نسبتاً معاصر آن در مورد برخی از عالمان دیگر، نک: عباس قمی، الکنی والالقاب، صیدا، 1357- 1358ق، افست قم، ج 2، ص 404، ج 3، ص 198.