(1) این حدیث در سنن أبی داود [1]چنین روایت شده است: «عن أبی علقمة، عن أبی هریرة، فیما أعلم، عن رسول اللّه صلی الله علیه و آله قال: إن اللّه یبعث لهذه الأمة علی رأس کلّ مائة سنة من یجدد لها دینها» (ابن الأشعث السجستانی، سنن أبی داود، ج 2، ص 311، ح 4291) . (2) البته این حدیث در منابع معتبر حدیثی شیعه نقل نشده و از سوی برخی محققان همچون شهید مطهری از لحاظ متن و سند ضعیف شمرده شده است (ر. ک: مطهری، ده گفتار، ص 113-117) .

(2) جامع الاصول، ج 12، ص 220-222.

(3) رجال النجاشی، ص 377.

(4) فهرست کتب الشیعه و اصولهم، ص 136.

(5) وصول الاخیار إلی اصول الاخبار، ص 85.

مشایخ، شاگردان و تألیفات کلینی

اساتید:

ثقة الاسلام کلینی از محضر مردانی بزرگ بهره برده که هر یک در عصر خود از محدثان نامی آن عصر به شمار می رفتند، (1)همچون علی بن إبراهیم بن هاشم قمی صاحب تفسیر علی بن ابراهیم (م بعد از 307 ق) و محمد بن حسن بن فَرّوخ صفار (م 290 ق) صاحب بصائر الدرجات.

از جمله مشایخ وی که اکثر روایات کافی از طریق آنها نقل شده است، به ترتیب عبارتند از:

1. علی بن ابراهیم قمی (7068 روایت) ؛

2. محمد بن یحیی عطار قمی (5073 روایت) ؛

3. أبوعلی أشعری ] احمد بن ادریس قمی [ (با عنوان اول 875 روایت و با عنوان دوم 154 روایت) ؛

4. حسین بن محمد أشعری قمی (830 روایت) ؛

5. حُمَید بن زیاد کوفی (450 روایت) . (2)

اکثر مشایخ مرحوم کلینی از محدثان حوزۀ حدیثی قم اند. از این رو احادیث کافی را می توان نمونه ای بارز از احادیث رایج در این حوزۀ حدیثی به شمار آورد.

شاگردان:

عده ای از فقها و محدثان بنام شیعه، که مشاهیر علمای ما در قرن چهارم هجری در ایران و عراق بوده اند، از جمله شاگردان کلینی به شمار می روند. (3)بزرگانی چون:

1. جعفر بن محمد بن جعفر معروف به ابن قولَوَیه قمی (م 368 ق) ، (صاحب

(1) دکتر حسین علی محفوظ در مقدمۀ کافی نام 36 نفر و العمیدی در مقالۀ خود نام 46 نفر از مشایخ کلینی را بابررسی اسناد کافی استخراج کرده اند. کافی، ج 1، ص 14- 18؛ العمیدی، «مع الکلینی و کتابه الکافی» ، مجلۀ علوم الحدیث، ش 1، ص 207 - 212.

(2) معجم رجال الحدیث، ج 19، ص 58.

(3) برای آشنایی با اسامی پانزده تن از شاگردان کلینی ر. ک: الکافی، مقدمه حسین علی محفوظ، ص 18-20.