الف) توضیح متن روایت: مرحوم کلینی بر اساس رأی اجتهادی خویش، که گاه برگرفته از احادیث است، به توضیح برخی از احادیث پرداخته است. (1)

ب) ارائه رأی فقهی خود در آغاز یا پایان باب: مؤلف در مواردی در ابتدای باب، آراء فقهی خویش را ذکر و سپس احادیث مربوط به آن باب را آورده است، مانند: باب «فَیء» از کتاب الحجة. (2)گاهی نیز در پایان باب به جمع بندی و تبیین حکم فقهی پرداخته است، مانند بیان احکام سهو در نماز در پایان یکی از باب های کتاب الصلوة. (3)

ج) توجه به آراء اصحاب: مؤلف در مواردی به اجماع اصحاب (4)توجه داده است.

همچنین آراء راویانی همچون یونس بن عبدالرحمن (5)و ابن ابی عمیر (6)و زراره (7)و دیگر فقهای اصحاب را در تبیین مراد حدیث آورده است.

د) اختلاف نقل های حدیث: مرحوم کلینی گاه نقل های مختلف یک روایت را نیز گزارش کرده است، وی در این موارد با ذکر سند یا بدون سند به روایت دیگر اشاره کرده است و بخش زاید یا اختلافی را در حدیث تعیین می کند. (8)

6. رفع تعارض: مرحوم کلینی قصد آوردن روایات متعارض را نداشته است لکن در بعضی موارد که توهم تعارض اخبار موجود در کتاب وجود داشته است، توضیحاتی جهت رفع تعارض آورده است؛ چنان که در وقت نماز مغرب (9)و روزۀ شعبان (10)وجه عدم تعارض روایات را بیان کرده است.

ویژگی های شیوۀ گزارش اسناد در کافی

1. عدم روایت از غیر معصوم جز در موارد نادر؛

2. ذکر کامل سند تا معصوم جز در موارد اندک؛

(1) ر. ک: همان، ج 1، ص 279 ذیل ح 3؛ ج 3، [1] ص 290 ذیل ح 7؛ ج 4، ص 135 ذیل ح 6؛ ج 6، ص 534 ذیل ح 10؛ ج 7، ص 274 ذیل ح 4.

(2) همان، ج 1، ص 538 و 539؛ و [2]نیز ابتدای کتاب مواریث، ج 7، ص 70-76.

(3) همان، ج 3، ص 359-362. [3]

(4) همان، ج 7، ص 115 ذیل ح 16.

(5) همان، ج 7، ص 115 و 212.

(6) همان، ج 6، ص 110 ذیل ح 7.

(7) همان، ج 7، ص 109. [4]

(8) همان، ج 3، ص 546، ح 2؛ ج 5، [5] ص 329، ح 7؛ ج 6، ص 540، ح 15.

(9) همان، ج 3، ص 280 ذیل ح 9. [6]

(10) همان، ج 4، ص 91 ذیل ح 6. [7]