ظاهراً چنین تعبیری مانند تعبیر «أقول» است که مؤلفان برای شروع توضیحات خویش و تفکیک شرح از متن از آن استفاده می کنند.

2. گاهی در آغاز سند، با تعابیری از قبیل: «قال أبوجعفر محمَّدُ بنُ یعقوبٍ، حدثنا. . .» ، (1)«أخبرنا محمد بن یعقوب عن. . .» : (2)این تعابیر که همگی در اولین روایت باب آمده اند، ظاهراً تعابیری است که شاگردان کلینی و راویان کتاب همچون نعمانی و صفوانی در هنگام نقل و نوشتن روایات کافی به کار برده اند (3)و ممکن است تعبیر خود کلینی باشد، شیوه ای که نزد قدما رایج بوده است. (4)

نمونه ای از روایات کافی

الکافی، ج 1، ص 51، بَابُ رِوَایةِ الْکُتبِ وَ الْحَدِیثِ وَ فَضْلِ الْکتَابَةِ وَ التَّمَسُّک بِالْکُتبِ

1. عَلِیُّ بْنُ إبْرَاهِیمَ عَنْ أبِیهِ عَنِ ابْنِ أبِی عُمَیرٍ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ یونُسَ عَنْ أبِی بَصِیرٍ قَالَ: قُلْتُ لاَبِی عَبْدِاللّهِ علیه السلام: قَوْلَ اللّهِ جَلَّ ثَنَاؤُهُ «الَّذِینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ» ؟ قَالَ: هُوَ الرَّجُلُ یسْمَعُ الْحَدِیثَ فَیحَدِّثُ بِهِ کمَا سَمعِهُ لاَ یزِیدُ فِیهِ وَ لاَ ینْقُصُ مِنْهُ.

2. مُحَمَّدُ بْنُ یحْیی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَینِ عَنِ ابْنِ أبِی عُمَیرٍ عَنِ ابْنِ اذَینَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: قُلْت لِاَبی عَبْدِاللّهِ علیه السلام: أسْمَعُ الْحَدِیثَ مِنْکَ فَاُزِیدَ وَ أنْقُصُ، قَالَ: إِنْ کنْتَ تُرِیدُ مَعَانِیهُ فَلاَبَأسَ.

3. وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الحُسَینِ عَنِ ابْنِ سَنانٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ قَالَ: قُلْتُ لاَبِی عَبْدِاللّهِ علیه السلام: إِنِّی أسْمَعُ الْکَلاَمَ مِنْکَ فَاُرِیدِ أنْ أرْوِیهُ کمَا سَمِعْتُهُ مِنْکَ فَلاَ یجِیءُ، قَالَ:

فَتَعَمُّدُ ذَلِکَ؟ قُلْتُ: لاَ، فَقَالَ: تُرِیدُ الْمَعَانِی؟ قُلْتُ: نِعَمْ، قَالَ: فَلاَ بَأسَ.

4. وَ عَنْهُ عَنْ أحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنِ الحُسَینِ بْنِ سَعِیدٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنَ مُحَمَّدٍ

(1) همان، ج 3، ص 1.

(2) همان، ج 1، ص 30. [1]

(3) ظاهراً وجود نام شاگرد کلینی در آغاز اندکی از اسناد کافی نیز از همین قبیل است، مانند: «حدّثنا أبو محمد هارونُ بنُ موسی تَلَّعُکبری قال: حدّثنا أبوجعفر محمدُ بن یعقوب. . .» (الکافی، ج 6، ص 202) . [2]

(4) در این باره ر. ک: مرآة العقول، ج 1، ص 25. [3]