نمونه هایی از ارزیابی و تفکیک روایات کافی توسط متأخران

1. شیخ یوسف بحرانی (م 1186ق) به نقل از یکی از اساتید خود آمار اقسام احادیث کافی را چنین گزارش کرده است: 5072 حدیث صحیح، 144 حدیث حسن، 1118 حدیث موثق، 302 حدیث قوی، 9485 حدیث ضعیف. (1)

2. شیخ حسن فرزند شهید ثانی (م 1011 ق) در اثر ناتمام خود با نام مُنتقی الجُمان فی الاحادیث الصحاح و الحسان صرفاً احادیث صحیح و حسن این کتاب و دیگر کتب اربعه را نقل کرده است.

3. علّامه مجلسی (م 1110 ق) در مرآة العقول طبق اصطلاح متأخران اقسام صحیح، حسن، موثق و ضعیف کافی را مشخص کرده است. (2)

4. آقای بهبودی در کتاب صحیح الکافی طبق مبنای خود پس از بررسی سند و متن روایات کافی صرفاً روایات صحیح کافی را جمع کرده و نهایتاً 4428 حدیث را صحیحِ قطعی دانسته است. (3)

5. در نرم افزار درایة النور نیز که با اشراف آقای سید جواد شبیری تهیه گردیده و در آن اسناد متعدد هر روایت به تفکیک بررسی شده است 9488 سند، صحیح؛ 3720 سند، موثق و 6328 سند، ضعیف شمرده شده است.

این اختلاف آمار عمدتاً ناشی از اختلاف در مبانی رجالی و تفاوت دیدگاه های عالمان مذکور در توثیق و تضعیف راویان موجود در اسناد کافی است.

(1) لؤلوة البحرین، ص 394 و 395. [1]

(2) طبق آمار استخراج شده توسط مؤلف از تعابیر مختلف و متنوع علّامه مجلسی در مرآة العقول، آمار اقسام روایات کافی عبارت است از: 2447 حدیث صحیح، 822 حدیث کالصحیح، 1183 حدیث موثق، 157 حدیث کالموثق، 2187 حدیث حسن، 74 حدیث کالحسن، 1 حدیث قوی، 36 حدیث معتبر، 77 حدیث مختلف فیه، 8299 حدیث ضعیف و 66 حدیث نیز بدون ارزیابی.

(3) برای آشنایی با معیار آقای بهبودی در تفکیک روایات کافی و انتقادهایی که به کتاب صحیح الکافی شده است و پاسخ های آن ر. ک: کیهان فرهنگی، س 3، 1363، شماره های 7 تا 11؛ و معارف، پژوهشی در تاریخ حدیث شیعه، ص 487- 489.