روایات ضعیف در کافی

هر چند کتاب کافی از مهم ترین و معتبرترین کتب روایی شیعه به شمار می رود و مجموعه ای از ناب ترین و معتبرترین روایات اعتقادی، اخلاقی و فقهی را در خود گرد آورده است، ضعف هایی نیز در برخی از روایات آن به چشم می خورد.

ضعف های موجود در روایات کافی را می توان به دو دسته ضعف های سندی و متنی تقسیم کرد.

الف) ضعف سند

طبق نظر متأخران برخی از روایات کافی ضعیف السند قلمداد می شوند. عامل ضعف سند در این روایات یکی از این دو امر است:

1. عدم اتصال سند: وجود تعابیر مبهمی همچون «عن بعض اصحابنا» ، «عن رجل» ، «عمّن حدّثه» و. . . در اسناد از نشانه های آن به شمار می رود.

2. وجود راویان ضعیف، مجهول و مهمل در اسناد: مطالعۀ رجالی سندهای برخی از روایات نشان می دهد که شماری از رجال اسناد روایات کافی از دیدگاه علمای رجال از جمله: کشّی، نجاشی، و شیخ طوسی مورد تضعیف قرار گرفته اند. (1)همچون ابوالبَختری وهب بن وهب که رجالیان وی را «کذّاب عامی» معرفی کرده اند. (2)البته با توجه به آن که کلینی در ملاک صحت روایات، تابع سیرۀ قدما بوده و نقل از کتب مشهور و معتبر را موجب اعتبار روایت می دانسته، از این رو وی در نقل روایت از چنین افرادی محذوری نداشته است. اما محدّثان پس از کلینی که معیارشان با معیار این دانشمند متفاوت بوده است یا نسبت به قرائن مورد نظر کلینی در صحت اخبار بی اطلاع بوده اند، طبعاً وجهی بر تصحیح این روایات در پیش روی خود ندیده اند. (3)

(1) آقای هاشم معروف الحسنی در کتاب دراسات فی الحدیث و المحدثین به ذکر چهل و یک نفر از رجال ضعیف و بدنام کافی مبادرت کرده است (دراسات فی الحدیث و المحدثین، ص 192-201) .

(2) معجم رجال الحدیث، ج 20، ص 232.

(3) ر. ک: پژوهشی در تاریخ حدیث شیعه، ص 480 و آشنایی با تاریخ و منابع حدیثی، ص 42 و دراسات فی الحدیث و المحدثین، ص 192-201.