و به جای روی آوردن به قرآن و سنت به مباحث عقلی روی آورده و جهالت منکرانِ شرایع نبوت و رسالت را حکمت نامیده اند، ابراز شکایت می کند (1)و اعلام می دارد، که تمام وقت و همت خود را صرف فهم روایات اهل بیت علیهم السلام کرده است و بر کتاب های روایی به صورت پراکنده حاشیه زده و بنا به درخواست برادران ایمانی به گردآوری این شروح پرداخته و در آغاز کار شرح کتاب کافی را به انجام رسانده است. (2)

طبق تصریح علامه او مرآة العقول را بنا به درخواست فرزند خود محمد صادق نگاشته است. (3)

علامه شیوۀ خود را چنین معرفی کرده است: «به صورت مختصر به بررسی رجالی راویان پرداخته؛ الفاظ دشوار را شرح کرده و معارف روایی را تبیین نموده و گفتار برخی از شارحان کافی را نقل کرده است» . (4)

علامه در شرح خود در صدر صفحه، متن روایات را ذکر می کند، آن گاه در ذیل صفحه با آوردن عباراتی هم چون صحیح، حسن، موثّق و. . . درجۀ اعتبار، یا عدم اعتبار روایت را توضیح می دهد، آن گاه به تفصیل به مباحث لغوی و فقه الحدیثی می پردازد.

کتاب مرآة العقول حاوی عالی ترین مطالب در زمینۀ فهم روایات است. (5)این شرح در 23 جلد منتشر شده است.

تعلیقۀ میرداماد بر بخشی از اصول کافی ، و الشافی فی شرح اصول الکافی از شیخ عبدالحسین مظفر، از جمله شرح های مهم کافی هستند.

(1) مرآة العقول، ج 1، ص 1 - 2.

(2) همان، ص 2 - 3.

(3) همان، ص 3.

(4) همان، ص 3.

(5) نگارنده دو مقاله در معرفی محتوایی این کتاب نگاشته است. ر. ک: مقاله: علامه مجلسی و تعامل با روایات تفسیری، علامه مجلسی و نقد دیدگاه های فلسفی، فصل نامۀ علوم حدیث، سال ششم، شماره چهارم (22) و سال هفتم شماره چهارم (26) .