سال 4 ق = 625 ـ 626 م

رویدادها

ولادت حسین بن علی بن ابی‌طالب.

وقایع نظامی

غزوه‌ها

غزوه بنی‌نضیر: آنان از یهودیان مدینه بودند که در صدد قتل پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله برآمده، پیمان او را شکستند. حضرت به آنان حمله برد و پس از محاصره، آنان را از مدینه بیرون کرد. گروهی از آنان به خیبر رفتند و گروهی دیگر به شام.

غزوه ذات الرقاع: پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در رأس لشکری برای جنگ با دو قبیله غطفان و بنی‌سلیم به جهت خیانتشان نسبت به فرستادگان پیامبر ـ که حدوداً چهل تن بودند ـ رهسپار شد. حضرت پیامبر این افراد را برای آموزش شعائر اسلامی به نجد فرستاده بود اما این قبایل بیشتر آنان را کشتند. دو گروه در محلی به نام «ذات الرقاع» با یک‌دیگر برخورد کردند، ولی بین آنان جنگی روی نداد. در این غزوه، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله نماز خوف را اقامه کرد. این غزوه هم‌چنین به نام غزوه «بئر معونه» که آبشخور بنی‌سلیم بود، خوانده می‌شود. ( 174)

حادثه یوم الرجیع: در این حادثه نیز مردم عضل و قاره به فرستادگان پیامبر که خود درخواست کرده بودند تا بدانان احکام دین بیاموزند، خیانت کردند و آنها را که شش تن بودند را به قبیله هذیل (که هم‌پیمان قریش) سپردند، پنج تن از آنان از در جنگ درآمدند و کشته شدند و خبیب بن عدّی انصاری اسیر و به مکه فرستاده شد، قریش نیز او را کشت و به صلیب کشید.

درگذشتگان

خُبیب بن عدیّ انصاری.

زید بن دُثنّه.

زینب دختر خزیمه.

عاصم بن ثابت.

مُرثد غنوی.

خُبیب بن عدیّ انصاری

وی از صحابه نیکومنشی بود که در جنگ بدر شرکت داشت. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله او را با هفت تن دیگر که در میان آنان و مرثد بن ابی‌مرثد غنوی، عاصم بن ثابت و خالد بن بُکَیر بودند، نزد قبایل بنی‌عضل و قاره، از تیره‌های هون بن خزیمة بن مدرکه، فرستاد تا به آنان اصول دین را بیاموزند. هنگامی که به رجیع (آبشخور هذیل) رسیدند، ساکنان آن‌جا به آنان خیانت کرده و آنان را به مکه فرستادند. خبیب را به خاندان حارث بن عامر بن نوفل فروختند و چون خبیب، پدر حارث را در جنگ بدر

کشته بود، او را به تلافی پدر، کشتند. خبیب پیش از شهادت، دو رکعت نماز خواند و گفت: به خدا قسم اگر گمان نمی‌کردند که از مرگ هراس دارم بیشتر نماز می‌گزاردم.

او اولین کسی بود که پیش از کشته شدن نماز گزارد. خبیب پیش از کشته شدن چنین سرود:

«حال که مسلمان کشته می‌شوم، باکی ندارم که کجا و به چه صورت در راه خدا به خاک و خون کشیده خواهم شد.

مرگ به دست و اراده خداست و اگر او بخواهد به اعضای پاره پاره، اجر و پاداش می‌دهد».

او را پس از کشتن، به صلیب کشیدند.[2]

زید بن دُثنّه

او از خاندان بنی‌بیاضة بن عامر و از نیکان صحابه بود. در جنگ بدر حضور داشت و در واقعه «یوم الرجیع» همراه مرثد بن ابی‌مرثد و عاصم بن ثابت بن ابی‌الأفلح و خالد بن بکیر و خبیب بن عدی، جزو هفت نفری بود که برخی از آنها کشته شدند، اما مشرکان زید بن دثنّه و خبیب را به اسارت گرفته، به مکه بردند و درآن‌جا فروختند. صفوان بن امیّه، زید را خرید تا او را در مقابل قتل پدرش امیة بن خلف، بکشد و به همین منظور او را به سوی حرم بردند. گروهی از قریش که در میان آنان ابوسفیان بن حرب نیز حضور داشت، جمع شدند و در حالی که او را برای کشتن آماده کردند ابوسفیان به او گفت: تو را به خدا سوگند می‌دهم ای زید، آیا دوست می‌داشتی که اکنون محمد به جای تو در این‌جا بود و گردن او زده می‌شد و تو در میان خانواده‌ات می‌بودی؟

زید گفت: به خدا که دوست نمی‌دارم، محمد حتی در جایی باشد که خاری او را بیازارد و در همان حال، من در میان خانواده‌ام نشسته باشم.

ابوسفیان گفت: در میان مردم کسی را ندیدم که دیگری را دوست داشته باشد، آن‌گونه که یاران محمد او را دوست دارند. سپس نسطاس، غلام صفوان بن امیه او را کشت.[3]

زینب دختر خزیمه

زینب، دختر خزیمة بن حارث هلالی است. او را به جهت اطعام مساکین در جاهلیت «ام‌المساکین» می‌خواندند. وی همسر عبیدة بن حارث بن مطلب بود و پس از شهادت شوهرش در جنگ بدر، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله او را به زنی گرفت. وی پس از هشت ماه زندگی در کنار پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ، درگذشت. او به هنگام، وفات حدود سی‌سال داشت. ( 175) پس از خدیجه دختر خویلد، او دومین همسر رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله بود که در زمان حیات پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله درگذشت.[4]

[ 1 ] . پنج‌شنبه اول ماه محرم سال 4 = 13 ژوئیه سال 625 ؛ چهارشنبه 26 ماه رجب سال 4 = اول ژانویه سال 626 .

[2] . تاریخ ابن اثیر، ج2، ص167 و168 ؛ تاریخ طبری، ج2، ص 538 به‌بعد ؛ الاستیعاب، ج2، ص440 ؛ الإصابه، ج1، ص418 ؛ المحبّر، ص118 و 479 ؛ اُسد الغابه، ج2، ص120 ـ 122 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج1، ص177.

[3] . الإصابه، ج1، ص548 ؛ تاریخ طبری، ج 2، ص538 ؛ الاستیعاب، ج2، ص553 ؛ اُسد الغابه، ج1، ص286.

[4] . الاعلام زرکلی، ج3، ص106 ؛ الاستیعاب، ج4، ص1853 ؛ الطبقات الکبری، ج2، ص 115 ؛ اُسد الغابه، ج7، ص129 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص154.