پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله پس از خدیجه چهارده زن اختیار و با دوازده تن آنان همبستر شد و در هنگام درگذشت آن حضرت نُه تن از آنان در قید حیات بودند. فرزندانش عبارت بودند از: قاسم و عبدالله که در کودکی وفات یافتند و زینب، رقیّه، ام کلثوم و فاطمه که همگی از خدیجه‌اند. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله از کنیزش ماریه قبطیه (که مقوقس او را همراه با هدایای دیگری به ایشان هدیه کرده بود) نیز، صاحب پسری به نام ابراهیم شد که او نیز در کودکی درگذشت. فرزندان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله جز فاطمه همگی در زمان حیاتش درگذشتند. فاطمه به ازدواج علی بن ابی‌طالب درآمد و حسن و حسین را به دنیا آورد. تمام منسوبان به رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله از این دو بزرگوار نسب می‌برند.[1]

مسیلمه کذاب

ابوثمامه، مسیلمة بن ثمامة بن کبیر بن حبیب بن حنفیِ وائلی، یکی از مدعیان پیامبری و مردی کهن‌سال بود. وی در یمامه متولد شد و رشد کرد و همراه هیئت نمایندگی بنی حنیفه به مدینه آمد، اما در بیرون مکه از دیگران کناره گرفت و هنگامی که به یمامه بازگشت، اعلام پیامبری کرد و با جملات مسجع و آهنگین به مقابله با قرآن پرداخت.

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله پیش از چیرگی بر غائله او درگذشت. هنگامی که ابوبکر عهده‌دار خلافت شد، سپاهی به فرماندهی خالد بن ولید برای نبرد با او فرستاد. خالد که پس از جنگ‌هایی که در آن 450 صحابی کشته شدند، بر مسیلمه پیروز شد و او را کشت.[2]

پی نوشت‌ها

[1] . یک‌شنبه اول محرم سال 11 = 29 مارس سال 632 ؛ جمعه 13 شوال سال 11 = اول ژانویه سال 633 .

[2] . تاریخ طبری، ج2، ص232 ؛ کریستن‌سن، ایران فی عهد الساسانیین، ص479 ؛ ثعالبی ، تاریخ غرر السیر، ص 736 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج2، ص434 ؛ تاریخ طبری، ج3، ص446.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص299 ؛ تاریخ طبری، ج3، ص 227 ؛ تاریخ ابن اثیر، حوادث سال 11 ق ؛ بلاذری، ص 111 ـ 113 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ماده : «اسود العنسی».

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 174 ؛ تاریخ ابن اثیر، حوادث سال 11 ؛ الإصابه، ج4، ص332.

[ 5 ] . اُسد الغابه، ج1، ص 265 ؛ الاستیعاب، ج1، ص199 ؛ الإصابه، ج2، ص229.

[ 6 ] . اُسد الغابه، ج1، ص 294 و 295 ؛ الاستیعاب، ص 213 ؛ الإصابه، ج1، ص203.

[ 7 ] . الإصابه، ج1، ص467 ؛ الطبقات الکبری، ج 5، ص 534 ؛ اُسد الغابه، ج2، ص157 ؛ فتوح البلدان، ص 114.

[ 8 ] . اُسد الغابه، ج2، ص 285، 286 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج1، ص216.

[ 9 ] . آل عمران (3) آیه 144 : محمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله فقط فرستاده خداست ... .

[ 10 ] . آل عمران (3) آیه 146 : چه بسیار پیامبرانی که مردان الهی فراوانی به همراه آنان جنگ کردند ... .

[ 11 ] . اُسد الغابه، ج2، ص308 ؛ المحبّر، ص 288 و 418 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج1، ص 121 و123.

[ 12 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 20 ؛ تاریخ طبری، ج2، ص 549 و 550 و ج3، ص144 ؛ عقد الفرید، ج2، ص17 و ج 3، ص 10 ؛ المحبّر، ص 234 و 472 ؛ خزانة الادب، ج1، ص 471 و 474 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 127.

[ 13 ] . الاستیعاب، ج3، ص 874 ؛ الإصابه، ج2، ص 274 ؛ الاعلام، ج4، ص 234.

[ 14 ] . الاستیعاب، ج3، ص 925 ؛ الإصابه، ج2، ص314.

[ 15 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص237 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 206 و 208 ؛ سیره ابن هشام، ج2، ص284.

[ 16 ] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 329 ؛ اعلام النساء، ج 4، ص 108 ؛ الاستیعاب، ج 4، ص 1893 ؛ الطبقات الکبری، ج8 ، ص18 ؛ اُسد الغابه، ج 5، ص 75 و ج 7، ص 220، 226 و 387 ؛ سیر أعلام النبلاء، ج2، ص 87 و 98.

[ 17 ] . الاعلام زرکلی، ج 6، ص 145 ؛ الإصابه، ج3، ص336 ؛ تاریخ طبری، ج 3، ص 278 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج2، ص357 ؛ فوات الوفیات، ج2، ص 295 ؛ الأغانی، ج 15، ص 298.

[ 18 ] . علق (96) آیه 1 : بخوان به نام پروردگارت که بیافرید.

[ 19 ] . سیره ابن هشام، ج1، ص 66 به بعد ؛ الاستیعاب، ج 1، ص 25 و 53 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال‌های 1 ـ 11 ق ؛ ابن خلدون، ج 2، ص 737 ؛ المعارف، ص 117 166 ؛ دایرة المعارف الاسلامیه ؛ ماده «محمد بن عبدالله».

[ 20 ] . الاعلام زرکلی، ج 8 ، ص125 ؛ سیره ابن هشام، ج 3، ص 74 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج 2، ص137 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص 23 ؛ تاریخ طبری، ج 3، ص 273 ؛ ابن خلدون، ج2، ص 856 .

سال 12 ق = 633 ـ 634م

رویدادها

ابوبکر، زید بن ثابت را مأمور جمع‌آوری قرآن کرد و او آیات نوشته شده بر تکه‌های چوب و سنگ و شاخه‌های خرما و نیز آیات نهفته در سینه حافظان را گردآورد و به ابوبکر سپرد و وی آنها را نزد خود نگه داشت.

خبر شکست رومیان در «داثن» به هراکلیوس، امپراتور روم رسید و او که در حمص بود، سپاهی گران به فرماندهی «بانس» تدارک دید.

ابوبکر از حمله رومیان مطلع شد و خالد بن ولید را مأمور حرکت سریع به سوی شام کرد تا به مسلمانان یاری رساند.

وقایع نظامی

فتوحات پیاپی اسلامی در عراق و شام

عراق

حرکت خالد بن ولید به سوی عراق و درگیر شدن در نبردهای زیر:

ـ نبرد ذات السلاسل: این نبرد در ناحیه «کاظمه» روی داد و طی آن هرمز سردار ایرانی شکست خورد (ماه محرم).

ـ نبرد مذار: شکست ایرانیان به فرماندهی قارن و کشته شدن وی.

ـ نبرد ولجه: شکست ایرانیان به فرماندهی بهمن و همراهانش ؛ یعنی افراد مسیحی شده قبیله بکر بن وائل (ماه صفر).

ـ نبرد ألّیس: شکست ایرانیان به فرماندهی «جابان» و همراهانش ؛ یعنی افراد مسیحی شده قبیله عجلی (ماه صفر).

[ 1 ] . سیره ابن هشام، ج1، ص 66 به بعد ؛ الاستیعاب، ج 1، ص 25 و 53 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال‌های 1 ـ 11 ق ؛ ابن خلدون، ج 2، ص 737 ؛ المعارف، ص 117 ـ 166 ؛ دایرة المعارف الاسلامیه ؛ ماده «محمد بن عبدالله».

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 8 ، ص125 ؛ سیره ابن هشام، ج 3، ص 74 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج 2، ص137 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص 23 ؛ تاریخ طبری، ج 3، ص 273 ؛ ابن خلدون، ج2، ص 856 .

[ 3 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 12 = 18 مارس سال 633 ؛ شنبه 24 شوال سال 12 = اول ژانویه سال 634 .