عمر بن خطّاب مسجد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله را توسعه می‌دهد.

یکی از شنزارهای سوزان اطراف مدینه، شبانگاه چون سیل آتشینی به حرکت در می‌آید و در اندک زمانی فرو می‌نشیند.

وقایع نظامی

فتوحات اسلامی

شام

معاویة بن ابی سفیان، قیساریه را پس از شش ماه محاصره، فتح می‌کند.

مصر

عمرو بن عاص بر شهر «بلبیس» چیره می‌شود، سپس به سوی نیل می‌رود و دژ «بابلیون» را محاصره می‌کند که با مقاومت شدیدی از سوی ارتش بیزانسِ ساکن در قلعه مواجه می‌شود. عمرو بن عاص از عمر بن خطّاب درخواست کمک می‌کند و او با سپاهی به فرماندهی زبیر بن عوّام و در معیّت مقداد بن اسود، عبادة بن صامت، مسلمة بن خالد و دیگر بزرگان صحابه، او را یاری می‌دهد.

درگذشتگان

عاصم بن عمرو تمیمی.

عاصم بن عمرو تمیمی

عاصم بن عمرو تمیمی، برادر قعقاع بن عمرو، شاعری تکسوار و صحابی‌ای بود که ماجراها و اشعاری درباره فتح عراق دارد. وی در نبرد قادسیه رشادت‌هایی از خود نشان داد. گروهی که وی فرماندهی‌شان را بر عهده داشت، «الاهوال» (ترس‌آوران) نامیده می‌شدند.[1]

پی نوشت‌ها

[1] . یک‌شنبه اول محرم سال 19 = 2 ژانویه سال 640 ؛ چهارشنبه 29 ذی‌الحجه سال 19 = 20 دسامبر سال 640 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص14 ؛ تاریخ طبری، ج4، ص 11 ؛ الاستیعاب، ص784.

سال 20 ق = 640 ـ 641م

رویدادها

سعد بن ابی وقاص از ولایت کوفه عزل و عمار یاسر به جای او منصوب می‌شود.

عیاض بن غنم، امیر ناحیه جزیره می‌میرد عمیر بن سعید انصاری به جای او تعیین می‌شود.

عمر بن خطّاب، خیبر را بین مسلمانان تقسیم می‌کند و یهودیان آن‌جا و یهود نجران را به کوفه کوچک می‌دهد.

عمرو عاص فسطاط را بنا می‌نهد.

هراکلیوس اول می‌میرد و نواده‌اش هراکلیوس سوم، معروف به کنستانتین دوم به قدرت می‌رسد.

وقایع نظامی

فتوحات اسلامی

مصر

رسیدن نیروهای کمکی عرب به فرماندهی زبیر بن عوّام به مصر برای یاریِ عمرو عاص (اوایل ماه جمادی الآخر).

نبرد هلیوپولیس (عین الشمس) و پیروزی سپاه مسلمانان و تسلیم رومیان محصور در دژ «بابلیون» و تن دادنِ کیروس (مقوقس) حاکم بیزانسی، به امضای قرارداد پایان جنگ (نخستین معاهده بابلیون).

کیروس به قسطنطنیه می‌رود تا طرح قرارداد را بر هراکلیوس امپراتور عرضه کند، ولی امپراتور معاهده را رد کرده، کیروس را متهم به خیانت کرده، او را تبعید می‌کند.

پس از درگذشت هراکلیوس، کیروس به منصب قبلی خود در مصر بازگردانده می‌شود تا با مسلمانان درباره صلح به مذاکره بنشیند. وی قرارداد دوم بابلیون را امضا می‌کند. از جمله بندهای قرارداد، کوچاندن رومی‌ها از اسکندریه و تسلیم آن به مسلمانان بود.

عمرو بن عاص، خارجة بن حذافة را برای فتح شهرهای ناحیه صعید (مصرِ علیا) گسیل می‌دارد.

سرزمین روم

عبدالله بن قیس حارثی از راه دریا به روم حمله می‌کند.

ارمنستان

سراقة بن عمرو و سلمان بن ربیعه باهلی به همراهی برادرش عبدالرحمان بن ربیعه ضمن فرماندهی گروه‌هایی از مسلمانان، به عمق ارمنستان نفوذ کرده و موقان، تفلیس و باب الابواب را فتح می‌کنند.

سرزمین فارس (ایران)

مسلمانان «قرمیسین» (کرمانشاه) را به تصرف درآورده، از آن‌جا به «نهاوند» که قوای ایرانیان در آن جمع شده بودند، می‌روند.

درگذشتگان

ابوسفیان هاشمی.

اُسید بن حضیر.

بلال بن رباح.

جبلة بن أیهم.

حباب بن منذر.

زینب دختر جحش.

شفاء عدویّه.

صفیه قرشی.

عیاض بن غنم.

قتیله دختر حارث.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص14 ؛ تاریخ طبری، ج4، ص 11 ؛ الاستیعاب، ص784.

[ 2 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 20 = 21 دسامبر سال 640 ؛ دوشنبه 12 محرم سال 20 = اول ژانویه سال 641 .