وقایع نظامی

فتوحات اسلامی

مصر: رومیان معاهده بابلیون را نقض کرده، بر اسکندریه مستولی می‌شوند. عمروعاص آنان را از اسکندریه بیرون می‌کند و شهر را بازپس می‌ستاند (تابستان سال 646 م).

سرزمین روم: معاویة بن ابی سفیان به سرزمین روم یورش برد، قلعه‌های میان انطاکیه و طرسوس را منهدم می‌کند.

قهستان (ری): ابو موسی اشعری پس از شورش مردم ری، به آن‌جا حمله می‌کند.

ارمنستان: حبیب بن مسلمه فهری بر «قالیقلا» مرکز بیزانسی ارمنستان و سپس بر ارمنستان ایران و «دیبل» ( 234)مرکز آن‌جا مستولی می‌شود.

نواحی خزر: ولید بن عقبه، امیر کوفه و آذربایجان، پس از پیمان‌شکنی آنها به آذربایجان حمله می‌کند و آنان تسلیم می‌شوند.

درگذشتگان

اُمّ ایمن.

صعب بن جثامه.

عتبة بن فرقد سلمی.

وحشی بن حرب.

اُم ایمن

اُم ایمن، برکه دختر ثعلبة بن عمرو بن حصن، کنیز و دایه رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله بود. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله او را از مادرش به ارث برد و پس از ازدواج با خدیجه او را آزاد کرد. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله درباره او می‌فرمود: اُم ایمن مادر دوم من است. عبید بن حارث حبشی با او ازدواج کرد. حاصل این پیوند، فرزندی به نام أیمن بود که از یاران پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله شد و در جنگ حنین به شهادت رسید. ام ایمن پس از عبید، با زید بن حارثه ازدواج کرد و اسامة بن زید را به دنیا آورد. هنگامی که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به او می‌نگریست، می‌گفت: او بازمانده خاندان من است. چون عمر بن خطاب کشته شد، اُم ایمن گریه کرد و گفت: امروز اسلام به سستی گرایید. وی در روزگار عثمان بن عفان فوت کرد.[1]

صعب بن جثامه

صعب‌بن‌جثامة‌بن‌قیس‌لیثی، صحابی دلیری بود که در دوره نبوت در وقایع مختلفی از جمله در فتح اصطخر و جنگ‌های ایران حضور داشت.[2]

عتبة بن فرقد سلّمی

ابو عبدالله، عتبة بن فرقد بن یربوع بن حبیب سلمی، صحابی شجاعی بود که همراه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در فتح خیبر حضور داشت و از غنایم آن‌جا

بهره گرفت. بهره‌اش را یک سال به عمو زادگان و یک سال به دایی‌زادگان خود می‌بخشید. عتبه آذربایجان را فتح کرد و بر آن سامان گمارده شد. او تا واپسین دم، ساکن کوفه بود و بازماندگانش فراقده نام گرفتند. پس از سال 25 ق درگذشت.[3]

معاذ بن عمرو

معاذ بن عمرو بن جموح خزرجی انصاری، صحابی جلیل‌القدری بود که در بیعت عقبه و جنگ بدر حضور داشت. او بود که پای ابوجهل را در جنگ بدر قطع کرد و بر زمین زد. و در این زمان عبدالله بن مسعود به سوی او شتافت و سرش را قطع کرد. عکرمة بن ابوجهل با دیدن این واقعه ناگهان بر او یورش برد و ضربه‌ای بر معاذ بن عمرو زد و دستش را قطع کرد. آن دست از پوست آویزان شد و او را به ستوه آورد. از این‌رو دست را زیر پا نهاد و آن را کشید و آن را از تن جدا کرد و با این وضع تا آخر روز به نبرد ادامه داد. زندگی او تا روزگار عثمان بن عفان ادامه یافت.[4]

وحشی بن حرب

ابو دسمه، وحشی بن حرب از غلامانِ حبشی بنی نوفل و از بردگان شجاع مکه در دوره جاهلیت و قاتل حمزه، عموی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در جنگ اُحد بود. پس از آن که طائف به تصرف پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله درآمد، وحشی همراه مردم به حضور آن حضرت رسید. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به او گفت: ای وحشی، از مقابل دیدگانم دور شو تا تو را نبینم. وحشی در جنگ با مرتدان حضور داشت و مسیلمه کذاب را کشت و ادعا کرد که او را با همان زوبینی به قتل رسانده که حمزه را کشته است و می‌گفت: با این زوبین، بهترین و بدترین مردم را کشتم.

در جنگ یرموک و فتح حمص حضور داشت. آن‌گاه ساکن حمص شد و در آن‌جا مرد.[5]

پی نوشت‌ها

[1] . جمعه اول محرم سال 25 = 28 اکتبر سال 645 ؛ یک‌شنبه هفتم ربیع‌الاول سال 25 = اول ژانویه سال 646 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 4153 ؛ الطبقات الکبری، ج8 ، ص 323 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1793 و 1925 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 159.

[3] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 293 ؛ الاستیعاب، ج2، ص 739.

[4] . فتوح البلدان، ص 322 به بعد ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص 83 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 567.

[5] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 167 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 1410 ؛ الإصابه، ج3، ص 409 ؛ البدایة والنهایه، ج7، ص 221 ؛ اُسد الغابه، ج5، ص 202.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 594 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1564 ؛ الاعلام زرکلی، ج9، ص 125 ؛ اُسد الغابه، ج 5، ص 429 و420.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 4153 ؛ الطبقات الکبری، ج8 ، ص 323 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1793 و 1925 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 159.

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 293 ؛ الاستیعاب، ج2، ص 739.

[ 3 ] . فتوح البلدان، ص 322 به بعد ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص 83 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 567.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 167 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 1410 ؛ الإصابه، ج3، ص 409 ؛ البدایة والنهایه، ج7، ص 221 ؛ اُسد الغابه، ج5، ص 202.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 594 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1564 ؛ الاعلام زرکلی، ج9، ص 125 ؛ اُسد الغابه، ج 5، ص 429 و420.