سال 26 ق = 646 ـ 647م

رویدادها

ایجاد اولین ناوگان عربی در لنگرگاه‌های اسکندریه و عکا برای جلوگیری از حملات دریایی رومیان و آمادگی برای نبرد دریایی.

جرجس (گریگوریوس) کارگزار روم در افریقا، خود را امپراتور می‌خواند، از بیزانس اعلام استقلال می‌کند و برای نبرد با مسلمانان آماده می‌شود.

وقایع نظامی

فتوحات اسلامی

شام: معاویة بن ابی سفیان، امیر شام، سفیان بن مجیب ازدی را به طرابلس می‌فرستد. وی آن‌جا را از زمین و دریا محاصره و سرانجام طرابلس فتح می‌کند.

درگذشتگان

کعب بن زهیر.

کعب بن زهیر

ابو المضرّب، کعب بن زهیر بن ابی سلمی مزنی، از طبقه نخست شاعران جاهلیِ نجد بود. در آغازِ اسلام، به هجو پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله پرداخت و درباره زنان مسلمان غزل‌های عاشقانه سرود. از این‌رو پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله خون او را هدر اعلام کرد و لذا کعب برای امان خواستن به حضور پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله شتافت و ابوبکر را شفیع خود قرار داد. ابوبکر او را شفاعت کرد و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله شفاعتش را پذیرفت. او قصیده لامیه مشهور خود را در مدح پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله سرود که مطلع آن چنین است:

«سعاد (معشوق شاعر) از من دور شد و این دوری‌اش دل خاکسار مرا بیمار کرد ؛ چنان‌که دل من راهی برای رهیدن از بند عشق او نیافت».

و در ضمن آن می‌گوید:

«خبردار شدم که رسول خدا مرا وعده [کیفر] داد ؛ و از رسول خدا انتظار عفو می‌رود.

رسول خدا نوری است که از او پرتو می‌گیرند ؛[و [شمشیر برکشیده‌ای از شمشیرهای خداست».

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله او را عفو کرد و بُرد خود را بر او پوشاند. بعدها آن بُرد به خلفا رسید و آنان برد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله را از یک‌دیگر به ارث می‌بردند.[2]

پی نوشت‌ها

[ 1 ] . سه‌شنبه اول محرم سال 26 = 17 اکتبر سال 646 ؛ دوشنبه 18 ربیع‌الاول سال 26 = اول ژانویه سال 647 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج6، ص 81 ؛ خزانة الأدب، ج 4، ص 11 و 12 ؛ الاستیعاب، ج3، ص1313 ؛ اُسد الغابه، ج4، ص 475 و 477 ؛ بروکلمان، ج1، ص 156.

سال 27 ق = 647 ـ 648م

وقایع نظامی

فتوحات اسلامی

افریقیه: عبدالله بن سعد بن ابی سرح، امیر مصر برای جنگ با «جرجیر» (گریگوریوس) حاکم رومی روان می‌شود. عثمان با سپاهی که بزرگان صحابه، مانند معبد بن عباس، مروان بن حکم، برادرش حارث بن حکم، عبدالله بن زبیر، مسوّر بن مخرمه، عبدالله بن عمر و عبدالرحمن بن ابی‌بکر در آن حضور داشتند به یاری امیر مصر اعزام می‌کند. «جرجیر» در نبردی که در نزدیکی پایتختش «سبیطله» رخ داد کشته شده، مسلمانان بر این پایتخت که گریگوریوس آن را پس از سقوط قرطاجه به دست مسلمانان، پایگاه خویش ساخته بود، چیره می‌شوند. مسلمانان پس از آن، حملات خود را به افریقیه پی می‌گیرند.

غزوه‌ها

سواحل اندلس: عثمان نیرویی دریایی را به فرماندهی عبدالله بن نافع بن حصین و عبدالله بن عبدالقیس، برای یورش به سواحل اندلس تدارک می‌بیند.

درگذشتگان

ابو ذؤیب هذلی.

گریگوریوس.

ابو ذؤیب هذلی

ابوذؤیب، خویلد بن خالد بن سعد هذلی از قبیله مضر، شاعری برجسته که جاهلیت و اسلام را درک کرد و پس از مسلمان شدن در مدینه سکونت گزید. تا روزگار عثمان بن عفان زیست و در سال 26ق . با سپاه عبدالله بن سعد بن ابی سرح‌برای نبرد به افریقیه رفت و در فتح آن شرکت داشت و همراه عبدالله بن زبیر و گروهی دیگر برای دادن مژده این فتح به عثمان، به سوی مدینه حرکت کرد، اما هنگامی که به مصر رسیدند، ابوذؤیب مرد.

مشهورترین شعرش قصیده عینیّه بود که در آن به رثای پنج پسرش که به بیماری طاعون گرفتار آمده بودند و در یک‌سال مردند پرداخت. مطلع آن چنین است:

«آیا از مرگ و دردهای آن، دردمندی؟ و حال آن که روزگار از کسی که بی‌تاب است نمی‌گذرد».

تا آن‌جا که می‌گوید: «نکوهش‌ها را بر خود هموار می‌کنم تا به شماتت کنندگان بنمایانم ؛ که از سختی‌های روزگار سست نخواهم شد».

[ 1 ] . سه‌شنبه اول محرم سال 26 = 17 اکتبر سال 646 ؛ دوشنبه 18 ربیع‌الاول سال 26 = اول ژانویه سال 647 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج6، ص 81 ؛ خزانة الأدب، ج 4، ص 11 و 12 ؛ الاستیعاب، ج3، ص1313 ؛ اُسد الغابه، ج4، ص 475 و 477 ؛ بروکلمان، ج1، ص 156.

[ 3 ] . یک‌شنبه اول محرم سال 27 = هفتم اکتبر سال 647 ؛ پنج‌شنبه دهم ربیع‌الاول سال 27 = اول ژانویه سال 648 .