بیت القصیده آن، که اصمعی درباره‌اش می‌گوید: «زیباترین بیتی است که عرب گفته است» این است:

«نفس خویش را اگر به چیزی راغب کنی، بدان راغب خواهد شد ؛ و هرگاه به چیزی اندک آموخته گردد، قانع می‌شود.

آن‌گاه که مرگ چنگال خود را نشان دهد ؛ هیچ طلسم و افسونی سودمند نخواهد بود».[1]

گریگوریوس

گریگوریوس، حاکم بیزانسی افریقیه، معروف به پاتریک، اعراب او را «جرجیر» می‌خواندند. او در سال 626 م استقلال خود را از امپراتوری بیزانس اعلام کرد و با موافقت مردم مغرب، لقب امپراتور برخود نهاد. مرکز حکومت او شهر قرطاجه بود و آن‌گاه که اعراب فاتحانه به پیش می‌آمدند، شهر سبیطله را به دلیل آن که در داخل آن سرزمین قرار داشت، پایتخت خود قرار داد. عبدالله بن سعد راهی جنگ با او شد و دو سپاه در نزدیکی سبیطله صف‌آرایی کردند و در نبردی سخت درگیر شدند که طی آن جرجیر به قتل رسید. در برخی اخبار تاریخی آمده است که قاتلش عبدالله بن زبیر بوده است و عبدالله بن سعد، امیر مصر، دختر جرجیر را به او واگذار کرد و ابن زبیر او را به عنوان امّ ولد برگزید.[2]

پی نوشت‌ها

[1] . یک‌شنبه اول محرم سال 27 = هفتم اکتبر سال 647 ؛ پنج‌شنبه دهم ربیع‌الاول سال 27 = اول ژانویه سال 648 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج2، ص332 ؛ الأغانی، ج6، ص 264 به بعد ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1650 ؛ بروکلمان، ج1، ص 169.

[ 3 ] . البیان المغرب، ج1، ص 10 و11 ؛ فتوح البلدان، ص 266 ؛ ابن عبدالحکم، فتوح مصر والمغرب والاندلس، ص 42.

سال 28 ق = 648 ـ 649م

رویدادها

عثمان، ناحیه جزیره و ارمنستان را ضمیمه حوزه فرمان‌روایی معاویة بن ابی سفیان می‌کند.

معاویه، حبیب بن مسلمه فهری را از جبهه ارمنستان به جبهه روم می‌فرستد و حمله به مرزهای «جزیرة» را به او وا می‌گذارد تا میان آنان و ارمنستان حایل شود.

معاویه برای ایجاد دژهای ساحلی و واگذاری زمین‌ها به کسانی که در آنها ساکن می‌شوند، از خلیفه اجازه می‌گیرد و خلیفه به او اجازه می‌دهد.

وقایع نظامی

فتوحات اسلامی

سرزمین روم

حبیب بن مسلمه فهری، به مرزهای «جزیرة» حمله می‌کند و بر

سمیساط و ملطیه مستولی می‌گردد. معاویة بن ابی سفیان در ملطیه قلعه و استحکامات می‌سازد و آن را پایگاهی برای حمله به رومیان قرار می‌دهد.

دریای مدیترانه

معاویة بن ابی سفیان حمله‌ای دریایی را از عکّا تدارک می‌بیند و به قبرس حمله می‌کند و پایتخت آن‌جا «کونستانزا» را تصرف می‌کند.مردم قبرس به شرط پرداخت جزیه با او از در مصالحه در می‌آیند و متعهد می‌شوند که به رومیان در حمله به سواحل منطقه شام کمک نکنند.

درگذشتگان

صهیب رومی.

عبدالله بن حذافه.

ملیکه دختر ملحان.

صهیب رومی

ابویحیی، صهیب بن سنان بن مالک، از بنی نمر بن قاسط است که پدرش از اشراف عرب در جاهلیت بود. خسرو او را بر ابلّه (بصره) ولایت داد. قبیله‌اش در حوزه ناحیه جزیره و موصل در کناره فرات سکونت داشت. رومیان به سرزمین آنان حمله بردند و صهیب را در کودکی به اسارت گرفتند. او در میان رومیان رشد کرد تا این که یکی از افراد بنی کلب او را خرید و به مکه آورد. در آن‌جا نیز عبدالله بن جدعان تیمی‌او را خرید و سپس آزادش کرد. در مکه اقامت کرد و به تجارت می‌پرداخت، تا این‌که اسلام ظهور کرد.

او از اولین کسانی بود که اسلام آورد و از کسانی بود که در راه خدا به سختی شکنجه شدند. هنگامی که مسلمانان عزم هجرت به مدینه داشتند، صهیب صاحب اموال فراوانی شده بود. مشرکان قریش مانع از رفتن او شدند و گفتند: فقیر نزد ما آمدی و اکنون که اموالت فراوان شده قصد رفتن داری؟ گفت: اگر مالم را بر جای بگذارم، اجازه رفتن می‌دهید؟ گفتند: آری. آن‌گاه گفت: «صهیب سود کرد، صهیب سود کرد». سپس اموالش را گذاشت و به مدینه هجرت کرد. در بدر و همه جنگ‌ها حضور داشت. این آیه درباره او نازل شد: ( 235)« ومن الناس من یشری نفسه ابتغاء مرضات الله والله رؤف بالعباد»(4). زمانی که عمر خطاب به دست فیروز ضربه خورد، او را برای نماز گزاردن با مردم به‌جای خود گماشت تا این‌که عثمان بن عفان به خلافت تعیین شد. به او «رومی» می‌گفتند، زیرا روزگار اسارت خود را در روم گذارند. سرانجام صهیب در مدینه درگذشت.(5)

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص332 ؛ الأغانی، ج6، ص 264 به بعد ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1650 ؛ بروکلمان، ج1، ص 169.

[ 2 ] . البیان المغرب، ج1، ص 10 و11 ؛ فتوح البلدان، ص 266 ؛ ابن عبدالحکم، فتوح مصر والمغرب والاندلس، ص 42.

[ 3 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 28 = 25 سپتامبر سال 648 ؛ پنج‌شنبه دهم ربیع‌الثانی سال 28 = اول ژانویه سال 649 .

[ 4 ] . بقره(2) آیه 207 : کسی دیگر از مردم برای جستن خشنودی خدا جان خویش را فدا کند. خدا بر این بندگان مهربان است.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص302 ؛ الاستیعاب، ج2، ص 726 ؛ الإصابه، ج2، ص 188 ؛ المحبّر، ص14 و 288 ؛ البدایة والنهایه، ج7، ص 217 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 36 و 37 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 10 و 16 ؛ انساب الاشراف، ج1، ص 180 ؛ المعارف، ص 264.