عبدالرحمان باهلی

عبدالرحمان بن ربیعه را با انتساب به مادرش «باهله» دختر صعب بن سعد باهلی‌می‌خواندند. او ملقب به ذوالنور بود و یکی از صحابه به شمار می‌رفت. عُمر بن خطاب قضاوت را در سپاهی که به فرماندهی سعد بن ابی وقاص به قادسیه می‌رفت، به او سپرد و تقسیم غنایم را به او واگذار کرد. وی از قهرمانان مسلمان در آن نبرد بود. سپس عمر ولایت «باب» ( 256) و نبرد با ترکان را به او واگذار کرد. او در این پست باقی بود تا این که در یکی از نبردهای آن سرزمین به شهادت رسید.[1]

عبدالرحمان بن عوف

ابو محمد، عبدالرحمان بن عوف بن حارث بن زهره قرشی زهری، از صحابه بزرگ و یکی از ده تنی که به بهشت بشارت داده شده ( 257) و یکی از هشت تنی است که در مسلمانی پیشقدم شدند. نخست به حبشه و آن‌گاه به مدینه هجرت کرد. در تمامی نبردها با رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله بود. یکی از شش تنی بود که عمر بن خطاب، شورای انتخاب خلیفه پس از خود را به آنان واگذاشت. ثروتمند و در کار تجارت پرتلاش بود. مال فراوانی از خود به جای گذاشت و از سخاوتمندان بود. در یک روز سی بنده را آزاد کرد. نامش در دوره جاهلیت عبدالکعبه بود و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله او را عبدالرحمان نامید.[2]

کعب الأحبار

ابواسحاق، کعب بن ماتع بن ذی هجنِ حمیریِ یمانی، در دوره جاهلیت از علمای بزرگ یهود بود. در زمان ابوبکر مسلمان شد و در دوره عمر بن خطاب به مدینه آمد و با اصحاب پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله همنشینی کرد. برای آنان از کتب اسرائیلی (اسرائیلیات) مطالبی می‌گفت و سنن را از اصحاب برمی‌گرفت. مسلمانی نیک بود و دیانتی استوار داشت. ( 258) از علمای ارجمندی بود که برای جهاد همراه صحابه به شام رفت، سپس ساکن حمص شد و در آن‌جا درگذشت. با این همه برخی از علما او را متهم می‌کنند که او یکی از کسانی است که تفاسیر تورات و اساطیر و خرافات موجود در آن را به فرهنگ اسلامی وارد کرده است و به همین جهت بعضی از معتمدان، چون ابن قتیبه و نووی به هیچ وجه روایتی از او نقل نمی‌کنند.[3]

پی نوشت‌ها

[1] . یک‌شنبه اول محرم سال 32 = دوازده آگوست سال 652 ؛ سه‌شنبه 25 جمادی‌الاول سال 32 = اول ژانویه سال 653 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج5، ص 281 ؛ ذهبی، تاریخ دول اسلام، ج2، ص 107 ؛ حسن المحاضره، ج1، ص 245 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1646 ؛ اُسد الغابه، ج6، ص 97 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 241 و 255 ؛ ابن طولون، قضاة دمشق، ص 1 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ج1، ص 472 ؛ المعارف، ص268.

[3] . الاعلام زرکلی، ج2، ص 136 ؛ الطبقات الکبری، ج4، ص 161 ؛ الإصابه، ج 7، ص 125 ؛ البدایة والنهایه، ج7، ص 164 ؛ المحبّر، ص249 ؛ الاستیعاب، ج4، ص1652 ؛ اُسد الغابه، ج1، ص 301 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 31 و 57 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ج1، ص 477 ؛ تاریخ طبری، ج4، ص 283 و 308 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص 113 ؛ المعارف، ص 252.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص 295 ؛ المحبّر، ص 157 ؛ اُسد الغابه، ج2، ص 37 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 79.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 35 ؛ البدایة والنهایه، ج7، ص 161 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 164 و 167 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 57 و 76.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 280 ؛ البدایة والنهایه، ج7، ص 162 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص256 ؛ الإصابه، ج4، ص233 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج1، ص 321 و 357 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 987 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «ابن مسعود» ؛ المعارف، ص 249.

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص77 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص 50.

[ 8 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 95 ؛ الإصابه، ج2، ص 408 ؛ الاستیعاب، ج2، ص 844 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص 39 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 480 و 485 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج1، ص 46 ؛ المعارف، ص 235.

[ 9 ] . الاعلام زرکلی، ج6، ص 85 ؛ الإصابه، ج3، ص 297 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص 52 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 90 ؛ المعارف، ص 430 ؛ ر.ک : احمد امین، فجر الاسلام، ص160.

سال 33 ق = 653 ـ 654م

رویدادها

عثمان گروهی از مردم کوفه را به مصر و شام تبعید می‌کند، زیرا آنان، سعید بن عاص، عامل کوفه را شماتت کرده و عزل او را خواستار شدند. آنها سعید را از کوفه اخراج کردند، ولی عثمان او را باز گرداند. این تبعیدیان از کسانی بودند که مردم را علیه عثمان برانگیختند.

معاویة بن ابی سفیان استحکامات ساحلی عکّا و صور را ترمیم و آنها را به عنوان دو پایگاه دریایی انتخاب کرد.

معاویه گروهی از مردم بعلبک را پس از تصرف قبرس به آن‌جا منتقل می‌کند و شهری و مسجدی در آن می‌سازد و دوازده هزار سرباز را در آن اسکان می‌دهد.

فرمانده ارمنی «تئودور ریشتونی» قرارداد صلحی با معاویه منعقد می‌کند و امرای ارمنستان پس از آن خود را به قرارداد ملحق می‌سازند.

وقایع نظامی

فتوحات اسلامی

سرزمین روم: معاویه به دژ «مرأة» در منطقه ملیطه(5) حمله می‌کند.

ارمنستان: حبیب بن مسلمه فهری از هجوم ارتش بیزانس که در صدد بازپس‌گیری ارمنستان است، جلوگیری می‌کند.

دریای مدیترانه (قبرس): نقض قرارداد صلح توسط مردم قبرس و

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص77 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص 50.

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 95 ؛ الإصابه، ج2، ص 408 ؛ الاستیعاب، ج2، ص 844 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص 39 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 480 و 485 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج1، ص 46 ؛ المعارف، ص 235.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج6، ص 85 ؛ الإصابه، ج3، ص 297 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص 52 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 90 ؛ المعارف، ص 430 ؛ ر.ک : احمد امین، فجر الاسلام، ص160.

[ 4 ] . جمعه اول محرم سال 33 = دوم آگوست سال 653 ؛ چهارشنبه پنجم جمادی‌الاول سال 33 = اول ژانویه سال 654 .

[ 5 ] . ملطیه : شهری در روم شرقی (آسیای صغیر) در مرز شام و دانشمندان زیادی بدان منسوب هستند (فرهنگ معین).