علاء بن وهب

علاء بن وهب بن عبد بن وهبان عامریِ قرشی، روز فتح مکه اسلام آورد و در نبرد قادسیه حضور داشت. علاء حمله‌ای را که به مردم همدان پس از نقض عهدشان صورت گرفت، فرماندهی می‌کرد. با آنان در مقابل پرداخت خراج و جزیه و پرداخت صد هزار درهم به بیت‌المال مصالحه کرد. عثمان او را بر ناحیه جزیره ولایت داد و او در رقّه اقامت گزید.[1]

لبابه صغری

ام الفضل، عصماء دختر حارث بن حزن هلالی از بنی زهره، خواهر لبابه کبری، با ولید بن مغیره مخزومی ازدواج کرد که حاصل آن خالد بن ولید بود. وی پس از هجرت، اسلام آورد.[2]

معبد بن عباس

ابوالعباس، معبد بن عباس بن عبدالمطلب، در دوره حیات‌رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به دنیا آمد، ولی روایتی ازپیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله نقل نکرده است. مادرش، امّ الفضل، لبابه دختر حارث، خواهرمیمونه، همسرپیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله بود و برادرانش از مادر و پدر، فضل و عبدالملک و قثم و ام حبیبه بودند. وی در سپاه ابن أبی سرح، امیر مصر حضور داشت و در سال 35 ق در افریقا شهید شد.[3]

نُسَیر بن ثور

نامش نُسیر بن دیسم بن ثور بن عرفجة بن محلّم بن هلال بن ربیعه، از قبیله بنی عجل است که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله را درک کرد. سرداری فاتح بود که در دوره عمر بن خطاب در فتوحات، از جمله در نبرد قادسیه شرکت داشت و قلعه نهاوند را گشود.[4]

پی نوشت‌ها

[1] . شنبه اول محرم سال 35 = یازده ژوئیه سال 655 ؛ جمعه 27 جمادی الاخر سال 35 = اول ژانویه سال 656 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج2، ص373 ؛ اعلام النساء، ج1، ص 374.

[3] . الإصابه، ج4، ص295 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1838 ؛ اُسد الغابه، ج7، ص110 ؛ سیره ابن هشام، ج2، ص 239.

[4] . یوسف (12) آیه 18 : ... من صبر جمیل (وشکیبایی خالی از ناسپاسی) خواهم داشت و در برابر آن‌چه می‌گویید از خدا یاری می‌طلبم.

[ 5 ] . فتح (48) آیه 10 : ... پس هر کس پیمان شکنی کند، تنها به زیان خود پیمان شکسته است ؛ و آن کس که نسبت به عهدی که با خدا بسته وفا کند، به زودی پاداش عظیمی به او خواهد داد.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 371 ؛ تاریخ ابن اثیر و طبری ، حوادث سال 35 ق ؛ حسن المحاضره، ج 1 ، ص 581 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 376 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 1044 ؛ سیوطی، تاریخ الخلفاء، ص147 ؛ الإصابه، ج4، ص 456 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 92 ؛ مروج الذهب، ج2، ص 231 ؛ الکتّاب والوزراء، ص21 ؛ المعارف، ص191 ؛ رسالة فی النابته (از رسائل جاحظ)، ص 7 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه ، ماده «عثمان بن عفان».

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص 46 ؛ بلاذری، ص317.

[ 8 ] . الطبقات الکبری، ج8 ، ص 279.

[ 9 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص176 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 1427 ؛ الإصابه، ج3، ص 457.

[ 10 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 334 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال 35 ق .

سال 36 ق = 656 ـ 657م

رویدادها

علی بن ابی‌طالب کارگزاران عثمان را عزل می‌کند و کسان دیگری را به‌جای آنان می‌گمارد.

علی بن ابی‌طالب نامه‌ای به معاویة بن ابی‌سفیان می‌نویسد و از او می‌خواهد که از مردم شام برای او بیعت بگیرد، ولی معاویه رد می‌کند. امام او را معزول می‌دارد و عثمان بن حنیف را به ولایت شام می‌گمارد و او را به آن‌جا می‌فرستد، ولی شامیان او را باز می‌گردانند.

خبر رفتن طلحة بن عبیدالله و زبیر بن عوّام و عایشه به بصره به علی بن ابی‌طالب می‌رسد. حضرت با یارانش، آنان را تعقیب می‌کند و تلاش‌های او برای تفاهم با آنان به نتیجه نمی‌رسد.

مردم بصره پس از جنگ جمل، با علی بن ابی‌طالب بیعت می‌کنند.

عمرو بن عاص به معاویة بن ابی سفیان می‌پیوندد.

وقایع نظامی

جنگ بر سر خلافت

نبرد جمل: بروز اولین شکاف، میان مسلمانان و رویارویی آنان بر سر خلافت، در نبردی که علی بن ابی‌طالب در آن به پیروزی رسید و طلحه و زبیر کشته شدند و شتری که عایشه، دختر ابوبکر بر آن سوار بود، پی شده و عایشه از روی آن می‌اُفتد. به دستور علی بن ابی‌طالب او را به مکه می‌برند. از آن پس این جنگ، جنگ جمل خوانده شد.

درگذشتگان

حذیفة بن یمان.

زبیر بن عوّام.

سلمان فارسی.

طلحة بن عبیدالله.

قدامة بن مظعون.

کعب بن سور.

مجاشع سلمی.

محمد بن ابی حذیفه.

[ 1 ] . شنبه اول محرم سال 35 = یازده ژوئیه سال 655 ؛ جمعه 27 جمادی الاخر سال 35 = اول ژانویه سال 656 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص373 ؛ اعلام النساء، ج1، ص 374.

[ 3 ] . الإصابه، ج4، ص295 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1838 ؛ اُسد الغابه، ج7، ص110 ؛ سیره ابن هشام، ج2، ص 239.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص 46 ؛ بلاذری، ص317.

[ 5 ] . الطبقات الکبری، ج8 ، ص 279.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص176 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 1427 ؛ الإصابه، ج3، ص 457.

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 334 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال 35 ق .

[ 8 ] . پنج‌شنبه، اول محرم، سال 36 = 30 ژوئیه سال 656 ؛ یک‌شنبه 9 رجب سال 36 = اول ژانویه، سال 657 .