مکه هدر اعلام کرد. عثمان بن عفان نزد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله آمد و برای ابن ابی سرح امان خواست، زیرا او برادر رضاعی‌اش بود. او اسلام آورد و با پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در آن روز بیعت کرد. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله فرمود: اسلام (مسلمان شدن) گناهان گذشته را می‌پوشاند. تکسوار بنی عامر بود و با عمروعاص در فتح مصر مشارکت داشت و فرمانده جناح راست سپاه او بود. عثمان خراج مصر را به او سپرد و بعد از برکنار کردن عمروعاص از ولایت مصر او را والی آن‌جا گرداند. دوازده سال بر ولایت مصر بود که در آن مدت به افریقا حمله و شهرهایی را فتح کرد و در نبرد دریایی ذات الصواری سال 33 ق رومیان را شکست داد و بر آنان پیروز شد. منطقه نوبه را گشود و با مردم آن مصالحه کرد و آنان اسلام را گردن نهادند. و چون علی بن ابی‌طالب خلافت را به عهده گرفت، قیس بن سعد بن عباده را به جای او گماشت. ابن ابی سرح به شام، نزد معاویه رفت. او از نبرد میان معاویه و علی بن ابی‌طالب در صفین کناره گرفت و با علی و معاویه بیعت نکرد. در عسقلان در حالی که نماز می‌خواند و دعا می‌کرد که خدا یا پایان عملم را نماز قرار بده، درگذشت.[1]

عبیدالله بن عمر بن خطاب

صحابی شجاع و تکسوار قریش بود و در دوره حیات رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله تولد یافت و پس از مسلمان شدن پدرش، اسلام آورد. هرمزان را به دلیل کشتن پدرش، کشت. نظر علی بن ابی‌طالب این بود که عبیدالله کشته شود، ولی نظر عثمان خلاف این بود. همراه عبیدالله بن سعد بن ابی سرح، امیر مصر، به افریقا حمله کرد. به معاویة بن ابی سفیان پیوست و در جنگ صفین حضور داشت و در آن‌جا کشته شد. کشته شدن او به این صورت بود که با محمد بن جعفر بن ابی‌طالب نبرد کرد و هر کدام دیگری را از پای درآورد. گفته شده آن کسی که او را در نبرد کشت، عمار بن یاسر و به گفته‌ای حُرَیث بن جابر حنفی بود.[2]

عُروة بن زید الخیل

عروة بن زید الخیل بن مهلهل طایی، از فاتحان صدر اسلام بود. وی مدتی زمان جاهلیت را درک کرد و همراه با پدرش در بعضی از جنگ‌ها حضور داشت. اسلام آورد و در نبرد جسر و قادسیه و فتح ری شرکت کرد ودر کنار علی بن ابی‌طالب در صفین حضور داشت.[3]

عمار بن یاسر

ابویقظان، عمار بن یاسر بن عامر کنانی مذحجی عنسی قحطانی، هم‌پیمان بنی مخزوم و یکی از پیشگامان در پذیرش اسلام و اظهار مسلمانی خود بود. صحابی و از والیان شجاع و صاحب‌نظر بود. او و

پدرش یاسر و مادرش سمیه اسلام آوردند و از هم‌پیمانانشان بنی مخزوم شکنجه دیدند. پدرش در زیر شکنجه کشته شد. ابوجهل، مادر عمار را هنگامی که به درشتی با وی سخن گفت، با یک ضربه نیزه کشت. بنابراین او اولین زن شهید در اسلام بود. عمار به حبشه هجرت کرد، آن‌گاه به مدینه بازگشت و در نبرد بدر و خندق و دیگر جنگ‌ها از خود رشادتها نشان داد. عمر بن خطاب او را والی کوفه کرد، سپس عزلش نمود. عمار همراه با علی بن ابی‌طالب در جنگ صفین شرکت کرد و جنگید و در 94 سالگی در آن نبرد کشته شد.[4]

قیس بن مکشوح

ابو شدّاد، قیس بن هبیرة بن هلال بجلی ملقب به مکشوح است. از آن رو به مکشوح ملقب گشت که ضربه شمشیری بر نشیمن‌گاه او خورده بود. از یاران پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و پهلوانان شجاع و نیز شاعر و بزرگ خاندان بجیله بود. با دادویه و فیروز دیلمی در کشتن اسود عنسی همراهی کرد. در فتوحات زمان عمر بن خطاب در قادسیه و جز آن رشادت‌هایی از خود نشان داد. در پیشاپیش سپاه سعد بن ابی وقاص به سوی عراق رفت و در جنگ نهاوند حضور داشت. با علی بن ابی‌طالب در جنگ صفین همراه بود و در آن نبرد کشته شد. ( 266) او خواهرزاده عمرو بن معد یکرب است.[5]

محمد بن جعفر بن ابی‌طالب

ابوالقاسم، صحابه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و در عهد آن حضرت در حبشه به دنیا آمد. پس از مرگ عمر بن خطاب با ام کلثوم، دختر علی بن ابی‌طالب ازدواج کرد. در نبرد صفیّن حضور داشت و با عبیدالله بن عمر بن خطاب درگیر شد و هر یک دیگری را از پای درآورد.[6]

هاشم بن عتبة بن ابی وقاص

هاشم بن عتبة بن ابی وقاص بن اُهَیب بن عبدمناف بن زهره، ملقب به مرقال، صحابی چابک‌سوار بود که روز فتح مکه اسلام آورد و پس از فتح شام در آن‌جا ساکن شد. عمر بن خطاب او را با گروهی از سپاه به کمک عمویش سعد بن ابی‌وقاص فرستاد. با او در نبرد قادسیه حضور داشت و در جنگ یرموک و فتح جلولا نیز شرکت داشت و سردار حمله به آن‌جا بود. در نبرد صفین با علی بن ابی‌طالب همراه بود و در آن نبرد کشته شد.[7]

یعلی بن اُمیّه

ابو صفوان، یعلی بن امیة بن ابی عبیدة بن همام تمیمی حنظلی، هم‌پیمان قریش بود و روز فتح مکه اسلام آورد. در نبرد طائف، حنین

[1] . الاعلام زرکلی، ج4، ص320 ؛ تاریخ طبری، ج2، ص58 و 59 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 259 و 261 ؛ ابن عبدالحکم، فتح مصر و مغرب، ص145 و 155 ؛ الولاة والقضاة، ص11 ؛ ابن خلدون، ج2، ص1002 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 79.

[2] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 351 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص8 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص527 و 529.

[3] . الاعلام زرکلی، ج5، ص443 ؛ بلاذری، ص 252 ؛ الأغانی، ج17، ص 258.

[4] . الاعلام زرکلی، ج5، ص 191 ؛ تاریخ طبری، ج6، ص21 ؛ المحبّر، ص 289 و 296 ؛ البدایة والنهایه، ج7، ص 311 ؛ حلیة الأولیاء، ج1، ص 139 ؛ اُسد الغابه، ج4، ص 43 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 1135 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج1، ص 291 و 306 ؛ الإصابه، ج4، ص 575 ؛ المعارف، ص 256 ؛ تاریخ بغداد، ج1، ص 150 ؛ انساب الاشراف، ج1، ص 156 ؛ مروج الذهب، ج2، ص 342.

[5] . الاعلام زرکلی، ج6، ص61 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 1299 ؛ الإصابه، ج3، ص 261 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص534 ؛ تاریخ طبری، ج4، ص 27 ؛ اُسد الغابه، ج4، ص 447.

[6] . الاعلام زرکلی، ج6، ص 294 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 1367 ؛ الإصابه، ج3، ص 302.

[7] . الاعلام زرکلی، ج9، ص 49 ؛ الاستیعاب، ج4، ص1546 ؛ الإصابه، ج3، ص561 ؛ المحبّر، ص291 ؛ اُسد الغابه، ج5، ص 377 ؛ تاریخ طبری، ج5، ص 42.