خارجة بن حذافه.

شرحبیل کندی.

عاتکة بنت زید.

علی بن ابی‌طالب.

عمرو تمیمی.

قعقاع تمیمی.

لیلا غفاری.

مالک بن ربیعه ساعدی.

ابن ملجم

عبدالرحمان بن ملجم مرادی حمیری، از نیرومندترین سرداران بود. جاهلیت را درک کرد و در دوره خلافت عمر به مدینه آمد و نزد معاذ بن جبل، قرآن را قرائت نمود و از قاریان، پارسایان و با فقه آشنا بود. ( 269)گروهی از خوارج در مکه جمع شدند و هر یک از شهدایشان در نبرد نهروان تجلیل کردند. یکی از آنان گفت: اگر ما جانمان را به خداوند فروختیم، پس به سراغ پیشوایان گمراه برویم و آنان را به قتل برسانیم و بندگان خدا را از آنان آسوده کنیم و انتقام برادران شهیدمان را بگیریم و در پایان مراسم بر این امر پیمان بستند و از آن‌جا «شُراة» خوانده شدند.

عبدالرحمان بن ملجم قتل علی بن ابی‌طالب، حجاج تمیمی، معروف به «برک» کشتن معاویه، و عمرو بن بکر تمیمی قتل عمرو بن عاص را عهده‌دار شدند. ابن ملجم طرح قتل علی را به اجرا گذاشت، ولی آن دو ناموفق ماندند. قتل علی در شب 21 ماه رمضان سال چهل هجرت بود. به هنگامی که سحرگاهان مردم را برای نماز صبح بیدار می‌کرد، ابن ملجم بر او درآمد و با شمشیر بر سر او زد. سپس با شمشیر به مردم حمله‌ور شد و آنان (وحشت زده) راه را برای او باز کردند، اما مغیرة بن نوفل بن حارث بن عبدالمطلب که مردی نیرومند بود، با او روبه‌رو شد و پارچه‌ای بر او انداخت و او را کشید و بر زمین زد و بر سینه ابن ملجم نشست. ابن ملجم پس از قطع دستان و پاهایش کشته شد و او در این حال مدام ذکر خدا بر زبان داشت! خوارج ابن ملجم را مجاهدی می‌دانند که عمل او برای قرب به خدا بود و همین عمل بهشت را برای او تضمین کرده است. به ادعایشان، آنان علی را نکشتند، بلکه شیطانی را که به لباس او درآمده بود، به قتل رساندند.[1]

اسماء بنت عمیس

اسماء دختر عمیس بن معن بن تیم بن حارث، از قبیله خثعم بود و در همان آغاز، اسلام آورد و همراه همسرش جعفر بن ابی‌طالب به حبشه هجرت کرد. او عبدالله، عون و محمد را برای جعفر به دنیا آورد و چون

جعفر در جنگ موته در سال هشتم هجری کشته شد، ابوبکر با اسماء ازدواج کرد و محمد حاصل آن ازدواج بود. پس از وفات ابوبکر، علی بن ابی‌طالب با او ازدواج نمود و یحیی و عون را به دنیا آورد. وی اندکی پس از کشته شدن علی درگذشت. او خواهر مادری میمونه، همسر پیامبر است.[2]

اشعث کندی

ابومحمد، اشعث بن قیس بن معدیکرب کندی، نامش معدیکرب بود و به سبب فشردگی موهایش به اشعث ملقب شد. او امیر و حاکم قبیله کنده در جاهلیت و بعد از اسلام بود. همراه گروهی از قبیله‌اش نزد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله آمد و اسلام آورد. هنگامی که ابوبکر به خلافت رسید، اشعث همراه یکی از تیره‌های کنده، از پرداخت زکات خودداری کرد. کارگزار حضرموت و دیگر افراد کنده که در اطاعت ابوبکر مانده بودند، او را محاصره کردند. وی تسلیم شد و دست بسته نزد ابوبکر فرستاده شد تا ابوبکر آن‌چه را صلاح بداند انجام دهد و ابوبکر او را آزاد کرد و خواهرش ام فروه را به همسری او درآورد. معدیکرب با ام فروه در مدینه زندگی کرد و ام فروه محمد و اسحاق و اسماعیل را به دنیا آورد. اشعث از دلاور مردان جنگ یرموک بود و در آن جنگ چشمش از کاسه در آمد. اشعث در جنگ‌های عراق همراه سعد بن ابی وقاص بود و به خوبی از عهده جنگ برآمد. بعدها به علی بن ابی‌طالب پیوست و در رأس قبیله کنده همراه او در صفین حضور داشت. با علی در نبرد نهروان همراه بود و پس از صلح حسن با معاویه، در 63 سالگی در کوفه درگذشت. پسرش محمد، از امیران و کریمان بزرگ شمرده می‌شد. او، پدر عبدالرحمان بن اشعث است که بر حجاج شورید و میان آن دو، جنگ‌های مشهوری درگرفت که به کشته شدن ابن اشعث منجر شد.[3]

ام کلثوم دخترعُقبه

ام کلثوم، دختر عقبة بن ابی معیط، أبان بن ذکوان بن اُمیة بن عبد شمس، در مکه اسلام آورد. او اولین زنی بود که هجرت کرد و پیاده از مکه به مدینه رفت. زید بن حارثه با او ازدواج کرد و چون زید در نبرد موته کشته شد، زبیر بن عوّام ام کلثوم را به همسری برگزید. سپس طلاقش داد، آن‌گاه عبدالرحمان بن عوف و پس از درگذشت عبدالرحمان بن عوف، عمرو بن عاص با او ازدواج کرد.[4]

أم هانی

فاخته و به نقلی فاطمه، دختر ابوطالب بن هاشم، دختر عموی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و خواهرعلی بن ابی‌طالب که در دوره جاهلیت همسر هبیرة بن عمرو بن عائذ مخزومی بود. ام هانی اسلام آورد، ولی همسرش

[1] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 114 ؛ الطبقات الکبری، ج3، ص 23 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص120 ؛ مقاتل الطالبین، ص39 ؛ مبرّد ، الکامل، ج3، ص 926.

[2] . الاعلام زرکلی، ج1، ص 300 ؛ الطبقات الکبری، ج 3، ص8 ؛ الإصابه، ج4، ص225 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1781 ؛ البدایة والنهایه، ج7، ص 318 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 204 ؛ المحبّر، ص107.

[3] . الاعلام زرکلی، ج1، ص 333 ؛ تاریخ بغداد، ج1، ص 196 ؛ اُسد الغابه، ج1، ص 118 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 24 و 28 ؛ تاریخ بغداد، ج1، ص 136 ؛ تاریخ طبری، ج3، ص 138 به بعد ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «اشعث کندی» ؛ المعارف، ص333.

[4] . الاستیعاب، ج4، ص1953.