عثمان بن حنیف

ابوعمرو، عثمان بن حنیف بن وهب انصاری اوسی، از صحابه‌ای بود که به ولایت رسید. در جنگ احد و دیگر نبردها شرکت داشت. عمر بن خطّاب او را بر جنوب عراق ولایت داد و آن‌گاه او را حاکم بصره گرداند. او به تعیین مساحت و محدوده «سواد» (جنوب عراق) پرداخت. هنگامی‌که جنگ جمل میان عایشه دختر ابوبکر و علی بن ابی‌طالب درگرفت، یاران عایشه، از عثمان بن حنیف خواستند تا به آنان بپیوندد، ولی او نپذیرفت. بنابراین، موی سر و ریش و ابروانش را کندند. آنان نظر عایشه را در مورد او جویا شدند و او دستور آزادی‌اش را داد. به علی پیوست و در نبرد جمل همراه او بود. سپس ساکن کوفه شد و در دوره خلافت معاویه درگذشت. او برادر سهل بن حنیف است.[1]

پی نوشت‌ها

[1] . جمعه اول محرم سال 41 = هفتم مه سال 661 ؛ شنبه چهارم رمضان سال 41 = اول ژانویه سال 662 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص296 ؛ المحبّر، ج2، ص 181 ؛ الإصابه، ج2، ص 181 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص23 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج1، ص 248 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص23 و 25 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص405 و408.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 365 ؛ تاریخ ابن اثیر ، حوادث سال 36 ق ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص80 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 232 ؛ تاریخ بغداد، ج1، ص179 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 577.

سال 42 ق = 662 ـ 663م

رویدادها

معاویة بن ابی‌سفیان، زیاد بن ابیه را به شام فرا می‌خواند و او را به خود منسوب می‌کند تا زیاد بن ابی‌سفیان خوانده شود.

معاویه، عبدالرحمن بن خالد بن ولید را به فرماندهی نیروهای جنگ‌های تابستانی می‌گمارد.

معاویه گروهی از ایرانیان و جنگ‌آوران را به طرابلس و شهرهای دیگر در ساحل شام و گروهی از مردم بصره را به انطاکیه می‌فرستد تا جلوی یورش «مرده» را بگیرد.

عمرو بن عاص امیر مصر، عقبة بن نافع را بر افریقا ولایت می‌دهد.

وقایع نظامی

فتوحات

افریقیه: عقبة بن نافع در افریقیه (شمال افریقا) به پیش می‌رود و غدامس و ودّان و مناطق بربرنشین را فتح می‌کند.

خراسان: عبداللّه بن عامر، امیر بصره به سوی خراسان می‌رود و پس از شورش مردم، آن‌جا را فتح می‌کند.

سیستان: عبدالله بن عامر، عبدالرحمان بن سمره را پس از نافرمانی مردم سیستان به آن‌جا می‌فرستد. او به آن‌جا حمله می‌کند و کابل و بلخ و ارزنگ و... را فتح می‌کند.

ارمنستان: حبیب بن مسلمه، امیر ارمنستان، در مناطق ارمنستان نفوذ کرده و فتح آن‌جا را کامل می‌کند و در همان‌جا می‌میرد.

پیش از این حبیب، با فرمانده ارمنی، گریگور مامیکونیان صلح می‌کند و تا زمان مرگش در سال 65 ق / 685 م هم‌پیمان مسلمانان می‌ماند.

درگذشتگان

حارث عبدی.

حبیب بن مسلمه.

حذیفة بن اسید.

عثمان بن طلحه عبدری.

لبید عامری.

حارث عبدی

حارث بن مرّه عبدی، سرداری است که در فتوحات سند از او نام برده‌اند. در طول خلافت علی بن ابی‌طالب در آن نواحی فاتحانه به پیش رفت و با کسب غنایم بسیاری به پیروزی‌هایی دست یافت تا این که به منطقه «قیقان» (مجاور خراسان) رسید. او و بسیاری از همراهانش در آن‌جا کشته شدند.(3)

حبیب بن مسلمه فهری

ابوعبدالرحمان، حبیب بن مسلمة بن مالک فهری قرشی، یکی از فرماندهان بزرگ و فاتح بود. برخی او را با خالد بن ولید و ابوعبیده جرّاح قرین می‌دانند. سه سال پیش از هجرت در مکه به دنیا آمد و رسول خدا را درک کرد.

در روزگار خلافت ابوبکر برای جهاد به شام رفت در نبرد یرموک حضور داشت و وارد دمشق شد. ابوعبیده پس از فتح انطاکیه او را بر آن‌جا ولایت داد. سپس عمر بن خطّاب او را به یاری سراقة بن عمرو فرستاد که فرماندهیِ حمله به «الباب» را به عهده داشت فرستاد، حبیب در داخل ارمنستان پیش رفت و اقدام‌ها و سلحشوری او و شجاعتش در آن‌جا زبانزد شد.

هنگامی که خلیفه، عثمان، ناحیه جزیره و ارمنستان را به معاویة بن ابی‌سفیان داد، معاویه حمله به مرزهای جزیره را به او سپرد تا مانع ورود رومی‌ها به ارمنستان شود. به او «حبیب الروم» می‌گفتند، زیرا بسیار در سرزمین روم نفوذ می‌کرد و به آنان آسیب می‌رساند. او به شام بازگشت. هنگامی که عثمان در محاصره شورشیان افتاد، معاویه او را به یاری عثمان فرستاد. وقتی به وادی القری رسید، خبر قتل عثمان را به او دادند از همان‌جا به دمشق بازگشت.

همراه معاویه در صفّین جنگید. و چون که حکومت معاویه تثبیت

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 365 ؛ تاریخ ابن اثیر ، حوادث سال 36 ق ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص80 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 232 ؛ تاریخ بغداد، ج1، ص179 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 577.

[ 2 ] . سه‌شنبه اول محرّم سال 42 = 26 آوریل سال 662 ؛ یک‌شنبه 15 رمضان سال 42 = اول ژانویه سال 663 .

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص 160 ؛ بلاذری، ص608.