درگذشتگان

ابوموسی اشعری.

رمله دختر ابوسفیان.

عتبة بن ابی سفیان.

ابوموسی اشعری

ابوموسی، عبدالله بن قیس بن سلیم از بنی اشعر از قبیله قحطان بود که درمکه اسلام آورد و به حبشه هجرت کرد ( 300) و سپس به مدینه رفت، در حالی که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در خیبر بود. عمر بن خطاب، ابوموسی را پس از عزل مغیرة بن شعبه از امارت بصره، حاکم آن‌جا گرداند. وی اصفهان، شوشتر و اهواز را تسخیر کرد. عثمان او را بر کوفه ولایت داد و علی بن ابی‌طالب او را بر امارت آن‌جا ابقا کرد. در نبرد جمل، علی از مردم کوفه یاری خواست، ولی ابوموسی از آنان خواست که در جای خود بمانند و از فتنه دوری گزینند، لذا علی او را عزل کرد. وی یکی از دو حَکَم نبرد صفین بود. گویند مخالفت او با علی به دلیل عزل او بود. در جریان حکمیّت، عمرو بن عاص او را فریفت. ابوموسی به کوفه رفت و در آن‌جا اقامت گزید تا این که مرد. ( 301)خوش‌صداترین صحابه در تلاوت قرآن بود. در حدیث آمده است که ابوموسی سرور و سرآمد سواران است.[1]

رمله دختر ابوسفیان

امّ حبیبه رمله، دختر ابوسفیان، صخر بن حرب بن امیّه قرشی اموی و خواهر معاویة بن ابی‌سفیان و همسر عبیدالله بن جحش بن رئآب اسدی بود.

او «حبیبه» را به دنیا آورد و لذا ام حبیبه خوانده شد. او همراه همسرش عبیدالله با مهاجران به حبشه هجرت کرد. سپس همسرش فریب خورد و به دین مسیحیّت درآمد و بر همان آیین مُرد، اما امّ‌حبیبه بر مسلمانی‌اش باقی ماند. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله عمرو بن امیّه ضمری را به حبشه فرستاد و او ام‌حبیبه را برای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله خواستگاری کرد. نجاشی او را با مهریه چهارصد دینار به ازدواج پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله درآورد که خالد بن سعید بن عاص وکیل پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در عقد ازدواج شد، سپس ام حبیبه به نزد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در مدینه برده شد. و چون خبر ازدواج او با پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به گوش ابوسفیان رسید، گفت: او نری است که در امر زناشویی از پای نمی‌افتد. در این باره بود که این آیه نازل شد: « عسی اللّه أن یجعل بینکم وبین الّذین عادیتم منهم مودّة...»[2].

پس از صلح حدیبیّه، ابوسفیان به مدینه آمد و درخواست افزودن مدّت ترک مخاصمه کرد. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله درخواست او را نپذیرفت، زیرا پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله در فکر حمله به مکه بود. در این اثنا ابوسفیان برخاست و نزد دخترش امّ حبیبه رفت و چون خواست بر فرش پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله بنشیند، امّ حبیبه آن را برداشت. ابوسفیان گفت: دخترم! آیا فرش را از من دور کردی یا مرا از آن؟ گفت: این فرش رسول خداست و تو فرد نجسی هستی.

گفت: دخترم! بدان که پس از من به چنگال شر در غلتیده‌ای.

امّ حبیبه در سال 44 ق و گفته شده که در سال 59 ق درگذشت.[3]

عتبة بن ابی سفیان

عتبة بن ابی سفیان، صخربن حرب بن امیّة بن عبد شمس قرشی اموی، برادر معاویة بن ابی سفیان و امیر مصر بود. وی از طرف برادرش معاویه و پس از درگذشت عمرو بن عاص ولایت آن‌جا را به عهده گرفت. در سال 43 ق به مصر رفت. سپس برای مرزداری رهسپار اسکندریّه شد و خانه‌ای در قلعه آن شهر ساخت و در آن‌جا درگذشت. او عاقل، سخنور، با ابهت و از جنگ‌آوران بنی امیّه بود. در واقعه یوم الدار در کنار عثمان حضور داشت و در جنگ جمل همراه عایشه بود. یکی از چشمانش در آن جنگ کور شد و با برادرش معاویه در صفین حضور داشت و فرزندی از خود به‌جای نگذاشت و مرد.[4]

پی نوشت‌ها

[1] . پنج شنبه اول محرم سال 44 = چهارم آوریل سال 664 ؛ چهارشنبه هفتم شوّال سال 44 = اول ژانویه سال 665 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 254 ؛ الطبقات الکبری، ج4، ص 79 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 59 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج2، ص 24 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 367 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج2، ص 540 ؛ همان، ج3، ص 435 ؛ سیره ابن هشام، ج1، ص 698 ؛ سیر أعلام النبلاء، ج2، ص 273 ؛ دائرة المعارف الإسلامیّه، ماده «الاشعری» ؛ المعارف، ص 266.

[3] . ممتحنه (60) آیه 7 : شاید خدا میان شما و کسانی که با آنها دشمنی می‌ورزید، دوستی پدید آورد.

[4] . الطبقات الکبری، ج8 ، ص 96، 99 و 100 ؛ الإصابه، ج4، ص 229 ؛ الاستیعاب، ج1، ص 1834 ؛ البدایة والنهایه ؛ ج8 ، ص28 ؛ اُسد الغابه، ج7، ص 115، 177 و 315 ؛ سیر أعلام النبلاء، ج2، ص 155 و 156.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 360 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص122 و 124 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 560 ؛ الاستیعاب، ج2، ص 1025 ؛ المحبّر، ص261 و 379 ؛ الولاة والقضاة، ص34.

سال 45 ق = 665 ـ 666م

رویدادها

معاویه، عبدالله بن عامر را از حکومت بصره ـ به جهت سستی در سرکوب شورش‌های خوارج ـ عزل می‌کند و زیاد بن ابیه را به جای او می‌گمارد.

کنستانتین امپراتور روم، متمردین (مرده) را با مال و سلاح یاری کرد تا جنگ‌های چریکی علیه مسلمانان به راه بیندازند.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 254 ؛ الطبقات الکبری، ج4، ص 79 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 59 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج2، ص 24 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 367 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج2، ص 540 ؛ همان، ج3، ص 435 ؛ سیره ابن هشام، ج1، ص 698 ؛ سیر أعلام النبلاء، ج2، ص 273 ؛ دائرة المعارف الإسلامیّه، ماده «الاشعری» ؛ المعارف، ص 266.

[ 2 ] . ممتحنه (60) آیه 7 : شاید خدا میان شما و کسانی که با آنها دشمنی می‌ورزید، دوستی پدید آورد.

[ 3 ] . الطبقات الکبری، ج8 ، ص 96، 99 و 100 ؛ الإصابه، ج4، ص 229 ؛ الاستیعاب، ج1، ص 1834 ؛ البدایة والنهایه ؛ ج8 ، ص28 ؛ اُسد الغابه، ج7، ص 115، 177 و 315 ؛ سیر أعلام النبلاء، ج2، ص 155 و 156.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 360 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص122 و 124 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 560 ؛ الاستیعاب، ج2، ص 1025 ؛ المحبّر، ص261 و 379 ؛ الولاة والقضاة، ص34.

[ 5 ] . دوشنبه اول محرم سال 45 = 24 مارس سال 665 ؛ پنج‌شنبه هیجده شوّال سال 45 = اول ژانویه سال 666 .