پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به خانه او رفت و آمد بسیاری داشت و در خانه‌اش وضو می‌گرفت و نماز می‌خواند و غذا می‌خورد. ربیع تا روزگار معاویه زیست.[1]

زید بن ثابت

او ابوسعید، زید بن ثابت بن ضحّاک نجاری انصاری است. هنگام ورود پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به مدینه اسلام آورد و در آن هنگام یازده سال داشت. به علّت کمی سن در بدر شرکت نکرد، ولی در احد و پس از آن شرکت داشت. یکی از کسانی بود که در دوره ابوبکر به جمع‌آوری قرآن پرداخت و یکی از کاتبان وحی بود. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله او را فرمان داد تا عبری را فرا گیرد و فرمود: من مطمئن نیستم که نامه‌ام را تغییر ندهند.

او کاتب ابوبکر و عمر بود و عثمان او را به کتابت قرآن گماشت، چون به دینداری و درست‌نویسی او اطمینان داشت. او با دیگران که عثمان برای انجام این کار در نظر گرفته بود، کتابت می‌کرد. یکی از فقهای هفت‌گانه مدینه بود و در باب ارث مشهور شد. ابن عباس، با وجود منزلت والایی که داشت به خانه او می‌رفت تا از محضر او کسب دانش کند و می‌گفت: علم نمی‌آید، بلکه باید به استقبال آن رفت و آن را فرا گرفت. عمر بن خطاب منصب قضاوت را به او سپرد و در هر سفری او را به‌جای خود می‌گماشت. زید، عثمانی بود و در هیچ‌یک از جنگ‌های علی با او همراه نشد، ولی فضیلت علی را بیان و او را تعظیم می‌کرد. بسیاری از صحابه و تابعین از او حدیث نقل کردند.[2] ( 302)

مسعود بن عون

ابونعمان، مسعود بن عون بن منذر بن نعمان بن قاموس بن ماء السماء لخمی، امیر بنی لخم و ملقّب به قحطان بود. در فتح دمشق و نبرد یرموک شرکت داشت و رشادت‌هایی از خود نشان داد. در فتح قنّسرین دلاوری‌های شگفتی از خود نشان داد. هنگامی که فتح حلب به انجام رسید، ابوعبیده او را همراه نخستین سپاه برای حمله به رومیان ساکن انطاکیه فرستاد و آن‌جا را فتح کرد. پس از آن با خانواده‌اش در سرزمین معرّه اقامت گزید.[3]

پی نوشت‌ها

[1] . دوشنبه اول محرم سال 45 = 24 مارس سال 665 ؛ پنج‌شنبه هیجده شوّال سال 45 = اول ژانویه سال 666 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج2، ص110 ؛ الأغانی، ج 17، ص225 به بعد ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 97 ؛ بروکلمان، ج1، ص 167 ؛ فوات الوفیات، ج1، ص 192.

[3] . الاعلام زرکلی، ج2، ص 292 ؛ الإصابه، ج4، ص 264 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1811 ؛ الطبقات الکبری، ج8 ، ص 81 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 90 ؛ اُسد الغابه، ج7، ص 65 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 162.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص13 ؛ الإصابه، ج1، ص 47 ؛ الطبقات الکبری، ج3، ص 184 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 47 ؛ حسن المحاضره، ج1، ص 196 ؛ اُسد الغابه، ج2، ص 158 ؛ سیر أعلام النبلاء، ج2، ص 596.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 39 ؛ الإصابه، ج4، ص 293 ؛ البدایة والنهایه، ج7، ص 312 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1837 ؛ اُسد الغابه، ج7، ص 107 ؛ اعلام النساء، ج1، ص 442 ؛ الطبقات الکبری، ج8 ، ص 479.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 95 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 29 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص 30 ؛ المحبّر، ص286، 377 و 429 ؛ تاریخ طبری، ج2، ص 561 ؛ اُسد الغابه، ج2، ص 278 ؛ سیر أعلام النبلاء، ج2، ص 305 و 316 ؛ المعارف، ص 260.

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 115.

سال 46 ق = 666 ـ 667م

وقایع نظامی

حملات

سرزمین روم: عبدالرحمان بن خالد بن ولید، حمله به سرزمین روم را به کمک نیروهای تابستانی و مالک بن عبیدالله حمله را با یاری نیروهای زمستانی پی می‌گیرد.

سیستان: ربیع بن زیاد حارثی، امیر سیستان با ترک‌ها نبرد می‌کند و بست ( 303) را از آنان بازپس می‌گیرد و شکستشان می‌دهد.

درگذشتگان

شهاب مخزومی.

عبدالرحمان بن خالد بن ولید.

هرم بن حیان عبدی.

شهاب مخزومی

مالک بن حارث بن هشام مخزومی، ملقّب به شهاب، نیای فرمانروایان شهابی بود. در روزگار خلافت ابوبکر، همراه پدرش حجاز را برای فتح شام ترک کرد. پدرش در فتح دمشق کشته شد و عمر بن خطاب او را در سال 15 ق بر حوران گمارد. او در دهکده شهبا سکنا گزید و در مقابل غسانی‌های مسیحی ایستاد و مانع ورودشان به حوران شد، تا این‌که درگذشت. مالک شجاع، کریم و سخنور بود و ولایت او سی سال ادامه داشت.(5)

عبدالرحمان بن خالد بن ولید

ابومحمد، عبدالرحمان بن خالد بن ولید که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله را درک کرد، ولی نه از او حدیثی را حفظ کرد و نه چیزی شنید. از دلاوران و شجاعان قریش و از علی بن ابی‌طالب و بنی‌هاشم رویگردان بود. بر خلاف برادرش مهاجر بن خالد که از دوستداران علی بود و همراه او در جنگ صفین و جمل حضور داشت. عبدالرحمان در نبرد صفین همراه معاویه بن ابی سفیان بود. معاویه، جنگ‌های تابستانی را به او سپرد. او در

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 39 ؛ الإصابه، ج4، ص 293 ؛ البدایة والنهایه، ج7، ص 312 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1837 ؛ اُسد الغابه، ج7، ص 107 ؛ اعلام النساء، ج1، ص 442 ؛ الطبقات الکبری، ج8 ، ص 479.

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 95 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 29 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص 30 ؛ المحبّر، ص286، 377 و 429 ؛ تاریخ طبری، ج2، ص 561 ؛ اُسد الغابه، ج2، ص 278 ؛ سیر أعلام النبلاء، ج2، ص 305 و 316 ؛ المعارف، ص 260.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 115.

[ 4 ] . جمعه اول محرم سال 46 = سیزده مارس سال 666 ؛ جمعه 29 شوّال سال 46 = اول ژانویه سال 667 .

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج1، ص 131.