«فاریاب» را گشود ؛ آن‌گاه نواحی «هرات»، «آمل»، «بست» و «کابل» نیز به دست او فتح شد.

در سال 36 ق عثمان ولایت مکه را به او داد، اما هنگامی که علی بن ابی‌طالب به خلافت رسید، او را کنار نهاد.

عبدالله بن عامر همراه عایشه، طلحه و زبیر در جنگ جمل حضور داشت و وقتی آنان شکست خوردند، او رهسپار دمشق شد و به معاویه پیوست. معاویه نیز پس از صلحش با حسن بن علی او را والی بصره کرد، اما بعداً او را کنار نهاد. عبدالله به مدینه رفت، سپس به‌سوی مکه روان شد و در همان جا درگذشت و در عرفات مدفون گردید. او مردی شجاع و بخشنده بود که به قوم خود رسیدگی می‌کرد. او به عمران و آبادی علاقه‌مند بود. تعداد زیادی از خانه‌های بصره را خریداری کرد، سپس آنها را ویران کرد و به‌جای آنها راه و گذرگاه احداث کرد.[1]

پی نوشت‌ها

[1] . شنبه اول محرم سال 59 = 23 اکتبر سال 678 ؛ شنبه دوازدهم ربیع الاول سال 59 = اول ژانویه سال 679 .

[ 2 ] . الإصابه، ج4، ص 175 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص 65 ؛ اُسد الغابه، ج6، ص 278 ؛ المعارف، ص306.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص80 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص103 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص32 ؛ اُسد الغابه، ج6، ص 318 ؛ الاستیعاب، ج4، ص 1768 ؛ الطبقات الکبری، ج4، ص52 ؛ سیر اعلام النبلاء، ج2، ص 417 و454 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ج2، ص 25 ؛ المعارف، ص277.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص149 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص19 ؛ العبر، ج1، ص 64 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 83 ؛ اُسد الغابه، ج2، ص 391 و 393 ؛ المحبّر، ص165 ؛ تاریخ طبری، ج2، ص293 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص109 ؛ مروج الذهب، ج2، ص 336 ؛ ابن خلدون، ج2، ص1016.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 264 ؛ المحبّر، ص17 ؛ اُسد الغابه، ج2، ص 534.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 228 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص30 و 35 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص99 و 440 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص88 ؛ بلاذری، ص385 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 281 و 288 ؛ المعارف، ص120 و 320 ؛ تاریخ طبری، ج4، ص 300 ؛ همان، ج5، ص176 ؛ ابن خلدون، ج2، ص 1009 ؛ همان، ج3، ص9.

سال 60 ق = 679 ـ 680م

رویدادها

درگذشت معاویة بن ابی‌سفیان و خلافت پسرش، یزید (رجب).

یزید بن معاویه، نعمان بن بشیر را از امارت کوفه برکنار و عبیدالله بن زیاد را به عنوان والی آن شهر به آن‌جا باز گرداند.

مردم کوفه، به حسین بن علی که در مکه بود، نامه نوشتند و از او دعوت کردند تا به کوفه بیاید، آنان به او قول بیعت و یاری دادند. حسین پسرعمویش، مسلم بن عقیل را به آن‌جا فرستاد تا از تصمیم مردم کوفه برای بیعت و یاری او مطمئن شود، اما عبیدالله بن زیاد مسلم را دست‌گیر کرد و او را کشت.

حرکت حسین بن علی به سوی کوفه در ذوالحجه.

وقایع نظامی

جنگ‌ها و فتوحات

دریای مدیترانه: جنادة بن ابی امیه برای بار دوم به جزیره رودوس حمله برد.

درگذشتگان

زرقاء همدانی.

سلمی دختر حفصه.

سمرة بن جندب.

عقیل بن ابی‌طالب.

عمرو بن زبیر.

عمرو بن منتفق.

قیس بن سعد.

مالک بن ریب.

مسلم بن عقیل.

معاویة بن ابی‌سفیان.

هانی بن عروه.

زرقاء همدانی

زرقاء دختر عدی بن غالب بن قیس همْدانی از زنان دلاور و فصیح و از مردم کوفه بود. او و قبیله‌اش همراه علی بن ابی‌طالب در جنگ صفین شرکت کردند. در همین جنگ بود که با خطبه‌های مکرر خود، مردم را به نبرد با معاویه برمی‌انگیخت. هنگامی که معاویه به قدرت رسید، به کارگزارش در کوفه فرمان داد تا زرقاء را با احترام همراه تعدادی از سواران قومش به نزد وی بیاورد. وقتی زرقاء به دمشق رسید و بر معاویه وارد شد، به او خوش آمد گفت و مدّت زیادی با زرقاء صحبت کرد. زرقاء با چنان فصاحتی سخن گفت که معاویه را به شگفتی آورد. لذا معاویه ملکی به وی اختصاص داد و او را اکرام کرد، آن‌گاه زرقاء را با همراهانش با احترام، به کوفه باز گردانید.(3)

سلمی دختر حفصه

سلمی، همسر مثنّی بن حارثه شیبانی است که پس از مرگ مثنّی، به همسری سعد بن ابی‌وقاص در آمد. او همراه سعد در قادسیّه و دیگر نبردها حاضر شد. او ابومحجن ثقفی را که به جرم می‌گساری در زندان سعد بن ابی وقّاص بود در روز نبرد قادسیّه از زندان آزاد کرد. ابومحجن سوار بر اسب سعد شد و همچون قهرمانان نبرد کرد و آن‌طور که معروف است، به زندانش برگشت.(4)

سمرة بن جندب

ابو سلیمان، سَمرة بن جندب بن حبیب بن هلال فزاری، از صحابه و فرماندهان سلحشور و یکی از افراد حاضر در بیعت رضوان بود. او از

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 228 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص30 و 35 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص99 و 440 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص88 ؛ بلاذری، ص385 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 281 و 288 ؛ المعارف، ص120 و 320 ؛ تاریخ طبری، ج4، ص 300 ؛ همان، ج5، ص176 ؛ ابن خلدون، ج2، ص 1009 ؛ همان، ج3، ص9.

[ 2 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 60 = سیزدهم اکتبر سال 679 ؛ یک‌شنبه 22 ربیع‌الاول سال 60 = اول ژانویه سال 680 .

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص76 ؛ اعلام النساء، ج2، ص 32.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 174 ؛ اعلام النساء، ج2، ص242 ؛ الإصابه، ج4، ص324.