منذر بن حرمله

ابو زبید، منذر بن حرمله طلائی قحطانی، شاعری است هم‌نشین و همدم با بزرگان و از مسیحیان قبیله طیّ است که روزگاری در جاهلیّت زیست. او به دیدار پادشاهان، بویژه پادشاهان عجم می‌رفت، زیرا از سیره و احوال آنان آگاه بود. وی اسلام را درک کرد، اما اسلام نیاورد. گاهی به‌طور ناشناس وارد مکه می‌شد. عمر بن خطّاب او را متولی و عهده‌دار دریافت صدقات قومش کرد و هیچ نصرانی دیگری را به‌جز او متصدّی و عهده‌دار کاری نکرد. بیشتر اقامت او نزد دایی‌هایش ـ که از بنی تغلب بودند ـ در ناحیه جزیره فرات بود. در دوران خلافت عثمان، هم‌نشین و ندیم ولید بن عقبه ـ هنگامی که والی کوفه بود ـ شد. منذر بن حرمله سرانجام در کوفه، جان سپرد.[1]

پی نوشت‌ها

[1] . جمعه اول محرم سال 62 = 20 سپتامبر سال 681 ؛ چهارشنبه 15 ربیع‌الاول سال 62 = اول ژانویه سال 682 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج1، ص 299 ؛ فوات الوفیات، ج1، ص 19 ؛ نهایة الارب، ج3، ص 207 ؛ المحبّر، ص154 ؛ الأغانی، ج20، ص 263.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 37 ؛ المحبّر، ص396 ؛ اعلام النساء، ج1، ص 438.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 108 ؛ اُسد الغابه، ج7، ص 133 ؛ المعارف، ص211 ؛ اعلام النساء، ج2، ص 91.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 151 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص 61 ؛ خزانة الادب، ج1، ص 320 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 80 ؛ تاریخ طبری، ج5، ص 304 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص 512 ؛ الأغانی، ج1، ص 35.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص 48 ؛ تاریخ بغداد، ج12، ص 296 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص 48.

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 123 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص 466 ؛ کندی، الولاة والقضاة، ص 38 و 40 ؛ بلاذری، ص330 ؛ اُسد الغابه، ج5، ص 174 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص132 ؛ ابن خلدون، ج3، ص 22.

[ 8 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 228.

سال 63 ق = 682 ـ 683م

رویدادها

مردم مدینه به جنبش عبدالله بن زبیر پیوستند و از بیعت با یزید بن معاویه سرباز زدند و به امویان ساکن مدینه یورش بردند تا ایشان را از آن‌جا برانند. یزید، سپاه بزرگی به فرماندهی مسلم بن عقبه مرّی به سوی مکه فرستاد مسلم در بیرون از مدینه و در نزدیکی یکی از حرّه‌ها، که دارای زمین‌های سوخته‌ای بود، به نبرد شدیدی با آنان پرداخت و سرانجام، این نبرد به مرگ مهتران و اشراف قریش و انصار انجامید و مردم مدینه مجبور به بیعت با یزید شدند. این واقعه، به واقعه «حرّه» شهرت یافت.

وقایع نظامی

فتوحات

مغرب: عقبة بن نافع سراسر مغرب را پشت سر نهاده، به ساحل اقیانوس اطلس رسید و ابومهاجر دینار را نیز در کنار خود نگه داشت.

درگذشتگان

سائب خاثر.

عبدالله بن حنظله.

معقل بن سنان.

سائب خاثر

ابوجعفر، سائب بن یسار لیثی منسوب به لیث در اصل، ایرانی و یکی از پیشگامان موسیقی و آهنگ‌سازی در میان عرب است. او نخستین کسی است که در مدینه عود ساخت و همراه با آن آواز خواند و اولین فرد از مردم مدینه بود که موسیقی ایرانی را رواج داد. وی در مدینه بزرگ شد و تجارت را پیشه ساخت و ثروتمند گردید. او صدای خوشی داشت و نیکومحضر و خوش‌مشرب بود.

سائب استاد معبد (آواز خوان معروف) ابن سریج، عزّة المیلاء و دیگران است. سائب در واقعه حرّه همراه مردم مدینه جنگید و در همان واقعه نیز کشته شد.(3)

عبدالله بن حنظله

عبدالله بن عروة بن حنظلة بن صیفی بن نعمان اوسی، از تابعین برجسته و شجاعان آنان بود. مردم مدینه در واقعه حرّه، او را فرمانده خویش نمودند و عبدالله با ایشان پیمان بست که تا دم مرگ با مردم مدینه همراه و همگام باشد. او با سپاهیان یزید به شدت جنگید، اما پیروزی نصیبش نشد و در نتیجه، ارتش یزید وارد مدینه شد. عبدالله هم‌چنان به جنگ خویش ادامه داد تا کشته شد.(4)

معقل بن سنان

ابو عبدالرحمان، معقل بن سنان بن مظهر اشجعی، زیباروی و از فرماندهان سلحشور بود که در فتح مکه حضور داشت و پرچمدار قوم خود بنی اشجع بود. او به مدینه رفت و در آن‌جا سکنا گزید.

روزی عمر شنید که زنی این بیت را زمزمه می‌کند:

«از شر (فریبندگی) معقل به خداوند پناه می‌برم ؛ آن‌هنگام که با شمایلی آراسته رهسپار بقیع گردد».

از این‌رو عمر او را به بصره تبعید کرد. معقل بعداً به مدینه برگشت و در واقعه حرّه، سرکرده مهاجران بود و مسلم بن عقبه مرّی، فرمانده سپاه یزید او را به قتل رسانید.(5)

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 228.

[ 2 ] . 20 ـ چهارشنبه اول محرم سال 63 = دهم سپتامبر سال 682 ؛ پنج‌شنبه 25 ربیع الاول سال 63 = اول ژانویه سال 683 .

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 111 ؛ نهایة الارب، ج4، ص 321.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 233 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص46 و 49 ؛ تاریخ ابن اثیر ، حوادث سال 63 ق .

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 187 ؛ اُسد الغابه، ج4، ص 297.