جهت گرفتن بیعت برای یزید، تلاش و فعالیت کند. پس از آن‌که معاویه برای پسرش، یزید بیعت گرفت، این موضوع را به تمام سرزمین‌های اسلامی ابلاغ کرد و تمام مردم ـ جز مردم مدینه ـ با وی بیعت کردند.

وقتی یزید عهده‌دار خلافت گشت، مسلم بن عقبه مرّی را در رأس سپاهی به مدینه فرستاد تا با مردم آن‌جا بجنگد و از آنان برای یزید بیعت بگیرد. مسلم در واقعه معروف به «واقعه حره» بر مردم مدینه فایق آمد و سپاهیانش را به مدت سه روز آزاد گذاشت، تا هر کاری بخواهند در شهر انجام دهند. بدین ترتیب، مردم در عین ناخشنودی، با یزید بیعت کردند. مسلم پس از آن به قصد جنگ با حسین بن علی بن ابی‌طالب و عبدالله بن زبیر که از بیعت با یزید خودداری کرده بودند، رهسپار مکه شد، ( 372) اما در راه مرد و حصین بن نمیر، به عنوان جانشین او فرماندهی سپاه را بر عهده گرفت. حصین بن نمیر وقتی به مکه رسید، در بلندی‌های شهر، منجنیق نصب کرد و شهر را با پرتاب سنگ هدف گرفت. محاصره مکه به مدت چهار ماه از سال 64 ق ادامه یافت و چون خبر مرگ یزید به او رسید، از محاصره مکه دست برداشته و به شام بازگشت.

یزید در 39 سالگی مرد و مدت حکومتش در حدود سه سال بود.[1]

پی نوشت‌ها

[1] . یک‌شنبه اول محرم سال 64 = 30 اوت سال 683 ؛ جمعه هفتم جمادی‌الاول سال 64 = اول ژانویه سال 684 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 25 ؛ البیان المغرب، ج1، ص 21 و 31 ؛ ابن خلدون، ج3، ص 10 ؛ بلاذری، ص230 ؛ الاستقصاء، ج1، ص 71 ؛ ابن خلدون، ج4، ص 398.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص309 ؛ تاریخ ابن اثیر و طبری ، حوادث سال 63 ق ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 49 و 50 ؛ المعارف، ص 412.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص 37 ؛ البیان المغرب، ج1، ص 19 و 30 ؛ اُسد الغابه، ج4، ص 95 و 60 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 217 ؛ الاستقصاء، ج1، ص 74 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج3، ص 465 ؛ ابن خلدون، ج4، ص 398.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 118 ؛ تاریخ طبری، ج4، ص 123 ؛ همان، ج5، ص 485 ؛ المحبّر، ص 482.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 123 ؛ بلاذری، ص317 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال 64 ق ؛ اُسد الغابه، ج5، ص 175.

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 150 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج4، ص 49 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص 117 ؛ المحبّر، ص227.

[ 8 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 175 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج4، ص 51 ؛ تاریخ طبری، ج5، ص 500 ؛ مروج الذهب، ج2، ص 77 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 236.

[ 9 ] . الاعلام زرکلی، ج9، ص 142 ؛ تاریخ ابن اثیر و طبری ، حوادث سال 57 ـ 64 ق ؛ الأغانی، ج2، ص 247 و 250 ؛ عقد الفرید، ج2، ص 234 ؛ ابن خلدون، ج2، ص 999.

[ 10 ] . الاعلام زرکلی، ج9، ص244 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال 64 ق ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 226 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 162 ؛ الأغانی، ج17، ص210 ؛ الکتّاب والوزراء، ص31 ؛ مروج الذهب، ج3، ص 27 ؛ ابن خلدون، ج3، ص 33 و 43 ؛ المعارف، ص351.

سال 65 ق = 684 ـ 685م

رویدادها

اعراب یمانی در منطقه جابیه اردن گرد آمدند و با مروان بن حکم بیعت کردند.

ضحاک بن قیس فهری، چون چشم طمع به خلافت داشت و مردم را به بیعت با خود فرا خواند قیسیان و مردم شام و قنسرین و حمص با وی بیعت کردند.

پس از پیروزی یمانی‌ها بر قیسیان در نبرد «مرج راهط» و کشته شدن ضحاک در آن نبرد، امر خلافت برای مروان بن حکم سامان گرفت و بدین سان، دوران حکم‌رانی مروانیان آغاز شد و دوران حکومت سفیانی به پایان رسید.

مروان بن حکم مصر را از عبدالله بن زبیر باز پس گرفت و کارگزار عبدالله را در آن‌جا کشته پسرش، عبدالعزیز بن مروان را به ولایت آن ناحیه گمارد.

مروان بن حکم پس از شش ماه خلافت، درگذشت و با فرزندش، عبدالملک بن مروان، به عنوان خلیفه بیعت شد.

عبدالملک بن مروان، برادرش عبدالعزیز را بر ولایت مصر باقی گذارد و علاوه بر آن، ولایت افریقیه را ضمیمه مناطق تحت امر او کرد.

مرگ کنستانتینِ چهارم و نصب پسرش یوستی‌نیانوس دوم، به‌عنوان امپراتور روم.

شیوع بیماری طاعون از عراق به شام.

وقایع نظامی

جنگ بر سر خلافت

جنگ میان ضحاک بن قیس فهری و مروان بن حکم در «مرج راهط»: قیسیان طرفدار ضحاک بن قیس فهری و یمانی‌های طرفدار مروان بن حکم وارد نبردی تمام عیار با یک‌دیگر شدند. این نبرد، در «مرج راهط» به وقوع پیوست و طی آن یمانی‌ها پیروز شدند و ضحاک کشته شد. این جنگ سبب ریشه‌دار شدن دشمنی میان قیسیان و یمنی‌ها شد و حس انتقام‌جویی را در آنان تقویت کرد. و موجب بروز جنگ‌ها و برخوردهایی میان این دو طایفه موسوم، به «الایام» شد، مانند «یوم ماکسین» در سال 65 ق ؛ «یوم الثرثار» و «یوم الفدین» در سال 70 ق .

این نبردها که به پیروزی یک‌طرف می‌انجامید موجب تازه‌تر شدن دشمنی دو طایفه گردید، تا جایی که این جنگ‌ها و برخوردها، فروپاشی حکومت امویان را فراهم کرد.

جنگ میان بنی امیه و ابن زبیر: عبدالملک بن مروان، سپاهی به فرماندهی عبیدالله بن زیاد تدارک دید و آنها را از راه موصل برای بازپس‌گیری عراق از دست پسر زبیر اعزام کرد.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج9، ص244 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال 64 ق ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 226 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 162 ؛ الأغانی، ج17، ص210 ؛ الکتّاب والوزراء، ص31 ؛ مروج الذهب، ج3، ص 27 ؛ ابن خلدون، ج3، ص 33 و 43 ؛ المعارف، ص351.

[ 2 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 65 = هیجده اوت سال 684 ؛ یک‌شنبه 19 جمادی الاول سال 65 = اول ژانویه سال 685 .