هرگاه ثروتمند شوم، عمده دارایی خویش را در اختیارشان می‌گذارم و آن‌گاه که تهیدست گردم، سر بار آنان نشده و به ایشان زحمت نمی‌دهم.

و چون مهمان در رسد تا زمانی که نزد من اقامت دارد، بنده خدمتگزار اویم و تنها جایی که چون بندگان رفتار می‌کنم، زمان خدمتگزاری به میهمان است.[1]

پی نوشت‌ها

[1] . جمعه اول محرم سال 70 = 25 ژوئیه سال 689 ؛ شنبه چهاردهم رجب سال 70 = اول ژانویه سال 690 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص78 ؛ خزانة الأدب، ج1، ص 393 ؛ تاریخ طبری، ج8 ، ص147 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج4، ص337.

[ 3 ] . تاریخ ابن اثیر، ج4، ص 310.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص13 ؛ الاستیعاب، ج3، ص 782 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص313 ؛ اُسد الغابه، ج6، ص 52 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج4، ص 308 ؛ الإصابه، ج7، ص 558.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص 246 ؛ فوات الوفیات، ج2، ص118؛ تاریخ ابن اثیر، ج4، ص297؛ البدایة‌والنهایه، ج8، ص37؛ تاریخ‌طبری، ج6، ص 140.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص 264 ؛ تاریخ ابن اثیر، حوادث سال 70 ق .

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج7، ص211 ؛ البیان والتبیین، ج3، ص 102 ؛ الأغانی، ج15، ص151 ؛ مرزوقی، شرح الحماسه، ج3، ص 438.

یادداشت‌ها:

[ 376 ] . این سخن با واقعیت تاریخی منطبق نیست و امام حسین علیه‌السلام از آغاز با خلافت یزید مخالف بود. وقتی والی مدینه حضرت را برای بیعت با یزید فرا خواند، آن حضرت فرمود: «... یزید مردی فاسق و شراب‌خوار و قاتل نفوس محترم بوده و کسی است که علناً به فسق می‌پردازد و شخصی چون من با چون او بیعت نمی‌کند» و تا پایان نیز آن حضرت بر این عقیده بود. به‌طور مستند از عقبة بن سمعان نقل شده که گفت من در همه مراحل به همراه حسین بن علی علیه‌السلام بودم، برخلاف آن‌چه عده‌ای می‌گویند در هیچ مرحله آن حضرت نخواست تا اجازه دهند نزد یزید برود و دستش را در دست او بگذارد (الفتوح، ج 5 ، ص 18 ؛ الکامل فی التاریخ، ج 4، ص 54).

[ 377 ] . عمر بن سعد کسی بود که اولین تیر را در کمان خویش نهاد و به سوی لشکر امام پرتاب کرد. او پس از این اقدام خود گفت: «نزد ابن زیاد شهادت دهند که او اولین تیر را رها کرده است» (الفتوح، ج 5، ص 183).

[ 378 ] . قیام امام حسین علیه‌السلام سرمنشأ همه قیام‌های ضد ظلم و ستم شد و نهضت‌های اصیلی که پس از واقعه عاشورا بر ضد زمام‌داران ستم‌گر وقت صورت می‌گرفت همه الهام گرفته از نهضت حسینی بود و شگفت این‌که مؤلف اینها را نادیده می‌گیرد و آن را محور کلیه گرایش‌های ضد عربی یاد می‌کند.

[ 379 ] . علی علیه‌السلام حدّ شرب خمر را بر ولید اجرا کردند و عثمان از اجرای حد طفره می‌رفت (الغدیر، ج 8، ص 125).

[ 380 ] . حسین بن علی علیه‌السلام در سال 61 هجری روز عاشورا شهید شد. چگونه در سال 63 هجری مسلم بن عقبه به قصد جنگ با او به مکه می‌رود. نویسنده از این خطاها بسیار دارد.

[ 381 ] . تراکیا، ناحیه‌ای در شمال یونان قدیم که یک بخش آن امروز جنوب بلغارستان را تشکیل می‌دهد و قسمت یونانی آن بلغارستان را از دریای اژه جدا می‌کند (فرهنگ معین).

[ 382 ] . در زمان یاد شده زیاد پدر عبید الله از سوی امام علی علیه‌السلام والی فارس بود ولی عبید الله مقام و شهرتی نداشت که مختار به او بپیوندد. طبری از حضور او در مداین در کنار عمویش هنگام زخم خوردن امام حسن علیه‌السلام خبر داده است.

[ 383 ] . اهل سنت مختار را متهم می‌کنند که مردم را به امامت محمد حنفیه فرا می‌خواند و اعتقاد به مهدویت وی داشت ولی بسیاری از علمای شیعه در صدد دفاع از مختار برآمده‌اند و کتاب‌هایی در این زمینه تألیف کرده‌اند (الغدیر، ج 2، ص 343).

رویدادهای تاریخ اسلام از 71 ـ 80 ق

سال 71 ق = 690 ـ 691م

رویدادها

پیوستن مهلب بن ابی‌صفره به عبدالملک بن مروان، پس از کشته شدن مصعب بن زبیر.

عبدالملک بن مروان، خالد بن عبدالله قسری را به ولایت بصره و برادرش، بشر بن مروان را به ولایت کوفه گمارد.

پس از کشته شدن مصعب بن زبیر، عبدالملک بن مروان، عبدالله بن خازم، حاکم عبدالله بن زبیر بر خراسان را به اطاعت خویش فرا خواند ولی او این درخواست را رد کرد، لذا عبدالملک، با طرح قبلی، او را در سال 73 ق به قتل رساند.

وقایع نظامی

جنگ میان بنی امیّه و ابن زبیر

نبرد دیر جاثلیق: عبدالملک بن مروان در رأس سپاهی، برای جنگ با مصعب بن زبیر و آزادسازی عراق از دست وی حرکت کرد وی در محلی موسوم به دیر جاثلیق، در سواد عراق، با مصعب وارد نبرد شد که به کشته شدن مصعب و ابراهیم بن اشتر و ضمیمه شدن نهایی ناحیه عراق به حکومت بنی امیه انجامید.

شورش‌ها

قیام زنگیان: زنگیان ساکن حاشیه رود فرات نزدیک بصره، سر به شورش گذاردند ولی خالد بن عبدالله قسری، امیر بصره قیام آنان را سرکوب کرد.

درگذشتگان

ابراهیم بن اشتر.

براء بن عازب.

مصعب بن زبیر.

ابراهیم بن اشتر

ابراهیم بن مالک بن اشتر بن حارث نخعی از سرداران دلاور بود. پدرش، مالک از یاران علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام و از برجسته‌ترین فرماندهان او در جنگ صفین به‌شمار می‌رفت. ابراهیم پس از آن‌که مختار او را از مضمون نوشته محمد بن حنفیه آگاه کرد، به وی پیوست. مختار از این جهت به عراق آمده بود تا مردم را به اطاعت از محمد بن حنفیه ـ با این ادعا که وی، مهدی است ـ فرا خواند و از آنان بیعت بگیرد. در واقع، مختار نوشته‌ای را از زبان محمد بن حنفیه جعل کرده بود و مردم را با آن نوشته فریب می‌داد. ( 384)

ابراهیم بن اشتر در نبرد «نهر خازر» با عبیدالله بن زیاد مصاف داد

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج7، ص211 ؛ البیان والتبیین، ج3، ص 102 ؛ الأغانی، ج15، ص151 ؛ مرزوقی، شرح الحماسه، ج3، ص 438.

[ 2 ] . چهارشنبه اول محرم سال 71 = پانزدهم ژوئیه سال 690 ؛ یک‌شنبه 25 رجب سال 71 = اول ژانویه سال 691 .