پیروان بیانِ تمیمی به «بیانیه» معروفند که شعبه‌ای از کیسانیه هستند.

بغدادی در کتابش الفرق بین الفِرَق می‌نویسد: بیانیه، محرمات را مباح شمرده‌اند و فرایض دینی را واجب نمی‌دانند و پیروان عبدالله بن عمرو بن حرب کندی نیز همانند ایشان هستند. آنان نیز معتقدند که روح الهی در انبیا و ائمه حلول کرده است، تا این که به ابوهاشم، عبدالله بن محمد بن حنفیه، پسر علی بن ابی‌طالب رسیده و از او به عبدالله بن عمرو بن حرب منتقل گشته است. پیروان آنان را «حربیّه» می‌نامند.

بغدادی می‌گوید: هر دو فرقه کافرند و از فرقه‌های اسلامی محسوب نمی‌شوند.[1]

طارق مکی

طارق بن عمرو مکی، غلام عثمان بن عفان و از فرماندهانی بود که به ولایت نیز رسید. عبدالملک بن مروان او را به جنگ یاران زبیر در مدینه فرستاد و طارق توانست وارد مدینه شود. عبدالملک در سال 76 ق او را والی مدینه گرداند، سپس حجاج بن یوسف ثقفی او را برکنار کرد.[2]

پی نوشت‌ها

[1] . یک‌شنبه اول محرم سال 72 = چهارم ژوئیه سال 691 ؛ دوشنبه پنجم شعبان سال 72 = اول ژانویه سال 692 .

[2] . الملل والنحل، ج1، ص 152 ؛ مقالات الاسلامیّین، ج1، ص 66 و 95 ؛ الفرق بین الفرق، ص 40، 236 و 255 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص82 ؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص30 ؛ اسفراینی، التبصیر فی الدین، ص32 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «بیان بن سمعان».

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 314 ؛ زامباور، ص35 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج6، ص 166، 175 و 192.

سال 73 ق = 692 ـ 693م

رویدادها

برای نخستین بار در اسلام، عبدالملک به ضرب دینارهای طلا پرداخت و دفاتر و دیوان‌های اداری را به عربی برگرداند و اسم مسیح و عبارت تثلیث را که بر روی کاغذها بود، با عبارت «قل هو الله احد» جای‌گزین کرد و همین عبارت را بر دینارها نیز نوشت. این اقدام عبدالملک، امپراتور بیزانس، ژوستینان دوم را برآشفت و وی را به جنگ با مسلمانان و لغو قرارداد صلحی که در سال 70 ق به مدت ده سال میان آنان منعقد شده بود، واداشت. نبرد سیباستیبول از آثار این اقدام است. این نبرد به جنگ کاغذها (حرب القراطیس) شهرت یافت.

نصب محمد بن مروان بر ناحیه جزیره و ارمنستان و آذربایجان.

برکناری خالد بن عبدالله قسری از ولایت بصره و ضمیمه نمودن آن شهر به مناطق تحت حکم‌رانی بشر بن مروان، امیر کوفه.

عبدالملک بن مروان کسی را به خراسان فرستاد تا عبدالله بن خازم، امیر خراسان را که از اطاعت وی سرپیچی کرده بود، ترور کند. سپس، عبدالله بن خالد بن اُسید اموی را به فرمان‌روایی خراسان برگزید.

محمد بن مروان، امیر ناحیه جزیره، شهر «الحدیثه» را در نزدیکی موصل بنا کرد و گروه‌هایی از اعراب بصره را به آن‌جا کوچ داد.

وقایع نظامی

درگیری با روم (نبرد سیباستیبول): امپراتور ژوستینان دوم، در رأس سپاه عظیمی برای بیرون آوردن ارمنستان از دست مسلمانان حرکت کرد. محمد بن مروان، امیر ناحیه جزیره و ارمنستان، به جنگ با او رفت، در نبردی که در نزدیک شهر «سیباستیبول» (سیواس) رخ داد رومی‌ها شکست خوردند. پیروزی مسلمانان، به کمک ارامنه طرفدار اعراب به فرماندهی فرمانده ارمنی «سنباط» و با پیوستن فرمانده اسلاوها، به همراه بیست هزار مرد جنگی به مسلمانان، تحقق پیدا کرد. محمد بن مروان، اسلاوها را به شام فرستاد و خلیفه، عبدالملک مروان، آنان را بزرگ داشت و به سرحدات نظامی قبرس و شام اعزام کرد.

جنگ با ابن زبیر: عبدالملک بن مروان، حجاج ثقفی را والی حجاز گرداند و جنگ با عبدالله بن زبیر را به او سپرد حجاج، ابن زبیر را در خانه خدا محاصره کرده و او را با منجنیق مورد حمله قرار داد.

این نبرد با کشته و به دار آویخته شدن ابن زبیر پایان پذیرفت و حجاز سر به فرمان بنی امیه نهاد.

قیام موسی بن خازم: موسی بن خازم، امیر ماوراء النهر، پس از کشته شدن پدرش، عبدالله بن خازم، علیه بنی امیه قیام کرد و بر شهر «ترمذ» چیره شد و به مدت دوازده سال (تا سال 85 ق) به‌طور مستقل بر آن‌جا حکم می‌راند.

خوارج: عبدالملک بن مروان، سپاه انبوهی را به فرماندهی مغیرة بن مهلب بن ابی صفره به بحرین فرستاد تا ابوفدیک، حروری شورشی را سرکوب کند. سر انجام، ابوفدیک با تعدادی از یارانش کشته شد و عدّه زیادی از آنان به اسارت درآمدند.

درگذشتگان

ابوفدیک.

اسماء دختر ابوبکر.

سلم بن زیاد بن ابیه.

عبدالله بن خازم.

عبدالله بن زبیر.

عبدالله بن صفوان.

عبدالله بن عمر.

[ 1 ] . الملل والنحل، ج1، ص 152 ؛ مقالات الاسلامیّین، ج1، ص 66 و 95 ؛ الفرق بین الفرق، ص 40، 236 و 255 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص82 ؛ نوبختی، فرق الشیعه، ص30 ؛ اسفراینی، التبصیر فی الدین، ص32 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «بیان بن سمعان».

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 314 ؛ زامباور، ص35 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج6، ص 166، 175 و 192.

[ 3 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 73 = 23 مه سال 692 ؛ چهارشنبه، هفدهم شعبان سال 73 = اول ژانویه سال 693 .