سال 78 ق = 697 ـ 698م

رویدادها

عبدالملک بن مروان، خراسان و سیستان را ضمیمه مناطق تحت ولایت حجاج، امیر عراق کرد.

حجاج، مهلب بن ابی صفره را به ولایت خراسان و عبیدالله بن ابی‌بکره را به امارت سیستان گمارد.

وقایع نظامی

دست‌اندازی‌های رومیان: لیونتینوس، امپراتور روم، هجومی دریایی را به ناحیه مغربِ نزدیک تدارک دید و ضمن حمله به قرطاجنة، مسلمانان آن‌جا را کشت و سخت به غارت و چپاول مردم پرداخت.

درگذشتگان

شریح کندی.

عبدالرحمان بن غنم.

شُریح کندی

ابوامیه، شریح بن حارث بن جهم کندی زمان رسول الله صلی‌الله‌علیه‌و‌آله را درک کرد، اما با آن حضرت ملاقاتی نداشت. وی از معروف‌ترین قاضیان اسلام است. دردوران عمر، عثمان، علی و معاویه، عهده‌دار مسند قضاوت در شهر کوفه بود. در روزگار حجاج، تقاضای کناره‌گیری کرد و حجاج نیز در سال 77 ق وی را برکنار ساخت. وی در حدود شصت سال قضاوت کرد که هیچ قاضیی جز او دیده نشده که این مدت در مسند قضاوت باقی بماند. شریح در نقل حدیث، ثقه بود. او از عمر، علی و ابن مسعودروایت نقل کرده است. به او در امر قضاوت اطمینان داشتند و در شعر و ادب نیز دست داشت. شریح عمر طولانی کرد و سرانجام در کوفه درگذشت. در سال مرگ او اختلاف وجود دارد.[2]

عبدالرحمان بن غَنْم

عبدالرحمان بن غنم بن کریز اشعری، در زمان حیات پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله متولد شد، اما آن حضرت را ندید. وی از ملازمان معاذ بن جبل بود و از او روایت نقل کرد. عمر بن خطاب او را به شام فرستاد تا مردم آن سامان را احکام دین بیاموزد. بنابراین او کسی است که تابعین در شام، از او علوم دین را فرا گرفتند. عبدالرحمان مردی والا مقام، درستکار و بافضیلت بود. هنگامی که معاویه، ابوهریره و ابودرداء را نزد علی فرستاد تا از او بخواهند امرخلافت را شورایی گرداند او آن دو را ملامت کرد و از جمله چیزهایی که به آنان گفت، این بود که: چطور علی را به این امر فرا می‌خوانید، در حالی که می‌دانیم که مهاجرین،

انصار و مردم حجاز و عراق به وی دست بیعت داده‌اند و معلوم است آنان که به خلافت وی خشنودند، بهتر از کسانی هستند که از او ناراضی‌اند و تردیدی نیست که بیعت‌کنندگان با او بهتر از افرادی هستند که با او بیعت ننمودند. پس معاویه را چه به امر شورا. او از طلقای (آزادشدگان) روز فتح مکه است. و لایق خلافت نیست. او و پدرش از سران کفار بودند.

آن دو پس از این سخنان، از کرده خویش پشیمان شدند و در مقابل او توبه کردند.[3]

پی نوشت‌ها

[ 1 ] . جمعه اول محرم سال 78 = سی‌ام مارس سال 697 ؛ سه‌شنبه دوازدهم شوال سال 78 = اول ژانویه سال 698 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 236 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص 85 ؛ الطبقات الکبری، ج6، ص 131 ؛ وفیات الأعیان، ج2، ص 460 ؛ المعارف، ص 433 ؛ اُسد الغابه، ج2، ص 517 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص 59 ؛ حلیة الأولیاء، ج4، ص 172 ؛ الأغانی، ج17، ص 215.

[3] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 95 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج 1، ص 51.

سال 79 ق = 698 ـ 699م

رویدادها

عبدالعزیز بن مروان، حاکم مصر، مسجد جامع عمرو بن عاص را توسعه داد و بخش‌هایی را به آن افزود.

وقایع نظامی

کشمکش با ترک‌ها

سیستان: عبدالله بن ابی بکره، حاکم سیستان، با «رتبیل» پادشاه ترک جنگید اما رتبیل بر او چیره شد. و وی را ناچار به پذیرش صلح نمود در نتیجه، عبیدالله از غصّه و اندوه مرد.

درگذشتگان

ابن ابی بکره.

ابن ابی بکره

ابو حاتم، عبیدالله بن ابی بکره مسروح ثقفی، نخستین کسی است که قرآن را با صوت خواند. او از تابعین اهل بصره و پسر صحابی، ابی‌بکره، نُفیع بن حارث است. حجاج وی را بر سیستان گماشت و او به رتبیل برای نپرداختن خراج حمله کرد، اما رتبیل او را شکست داد و مسلمانان دچار صدمه شدند. ابن ابی بکره نیز خود در این معرکه به اسارت درآمد، ولی با مالی که به عنوان فدیه پرداخت، خود و همراهانش را آزاد کرد. او از غصه این شکست درگذشت. ابن ابی بکره ثروت انبوهی داشت و درباره کرم و بخشندگی‌اش داستان‌هایی بر سر زبان‌ها افتاد که بیشتر به خیال‌پردازی شبیه است تا واقعیت.

[ 1 ] . جمعه اول محرم سال 78 = سی‌ام مارس سال 697 ؛ سه‌شنبه دوازدهم شوال سال 78 = اول ژانویه سال 698 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 236 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص 85 ؛ الطبقات الکبری، ج6، ص 131 ؛ وفیات الأعیان، ج2، ص 460 ؛ المعارف، ص 433 ؛ اُسد الغابه، ج2، ص 517 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص 59 ؛ حلیة الأولیاء، ج4، ص 172 ؛ الأغانی، ج17، ص 215.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 95 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج 1، ص 51.

[ 4 ] . چهارشنبه اول محرم سال 79 = بیستم مارس 698 ؛ چهارشنبه 22 شوال سال 79 = اول ژانویه سال 699 .