عبیدالله بن عباس

ابو محمد، عبیدالله بن عباس بن عبدالمطلّب بن هاشم قرشی هاشمی است. علی بن ابی‌طالب او را به امارت یمن گماشت، اما هنگامی که معاویة بن ابی‌سفیان، بسر بن ارطاة را به آن‌جا فرستاد، عبیدالله از آن‌جا گریخت و بسر، دو فرزند وی را کشت. عبیدالله بن عباس مردی کریم و بخشنده بود و هر روز قربانی داشت. می‌گویند: او نخستین کسی بود که در کنار جاده‌ها سفره طعام گذاشت. او برادر عبدالله بن عباس و مادر آن دو ام الفضل، لبابه، دختر حارثِ هلالی است.[1]

پی نوشت‌ها

[1] . چهارشنبه اول محرم سال 87 = 23 دسامبر سال 705 ؛ جمعه دهم محرم سال 87 = اول ژانویه سال706 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص 190 ؛ البیان المغرب، ج1، ص34 ؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج3، ص 151 ؛ فتوح البلدان، ص321 ؛ ابن عبدالحکم، فتوح مصر، ص171 ـ272 ؛ ابن خلدون، ج4، ص 401 ؛ الاستقصاء، ج1، ص 92 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج4، ص 369.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 349 ؛ خزانة الادب، ج3، ص 256، 258، 502 و 503 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 90 ؛ المحبّر، ص409 ـ 455.

سال 88 ق = 706 ـ 707م

رویدادها

ولید بن عبدالملک، اقدامات عمرانی بهداشتی چندی را انجام داد از جمله:

ـ از بین بردن برخی پیچ و خم‌های راه حجاز و کندن چاه و ساختن فواره در مدینه و آوردن آب برای آن‌جا.

ـ دستور به همه مناطق اسلامی برای بازسازی و تعمیر جاده‌ها و کندن چاه.

ـ گردآوری جذامیان و تعیین مقرری برای آنان.

ـ ساختن بیمارستان‌های متعدد برای بیماران و اختصاص مستمری برای نابینایان و مستمندان.

عمر بن عبدالعزیز، امیر مدینه، به توسعه حرم پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله اقدام نمود و حجره‌های همسران آن حضرت، از جمله حجره عایشه و نیز مرقد شریف را ضمیمه مسجد کرد و اطراف آن را خرید تا این که مسجد در حدود صد متر در صد متر شد. آن‌گاه مسجد را کاشی‌کاری کرد.

وقایع نظامی

فتوحات و کشورگشایی‌ها

سرزمین روم: مسلمة بن عبدالملک همراه پسر برادرش عباس بن ولید به روم لشکر کشید و بر دژ «طوانه» و دژ «سوسنه» ـ که از مهم‌ترین دژهای «کلیکیه» بودند ـ دست یافت.

ماوراءالنهر: ادامه نبردهای قتیبة بن مسلم با ترک‌های مورد حمایت چینی‌ها در ناحیه سغد و فرغانه و پیروزی قتیبه بر آنان.

درگذشتگان

عبدالله بن بسر مازنی.

عبدالله بن بسرمازنی

ابوبسر، عبدالله بن بسر مازنی، آخرین صحابی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله بود که در شام بدرود حیات گفت. اهل شام از وی روایت نقل می‌کردند. وی از کسانی بود که به سوی هر دو قبله، نماز گزارده بود. وی در حمص اقامت گزید و همان‌جا درگذشت.(3)

پی نوشت‌ها

[ 1 ] . یک‌شنبه اول محرم سال 88 = دوازدهم دسامبر سال 706 ؛ شنبه 21 محرم سال 88 = اول ژانویه سال 707 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 201 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص98 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص 75 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 186.

سال 89 ق = 707 ـ 708م

رویدادها

نصب خالد بن عبدالله قسری به امارت مکه.

حجاج، امیر عراق، دامادش محمد بن قاسم ثقفی را مأمور فتح ناحیه سند کرد و سپس او را به‌عنوان امیر آن سامان، منصوب نمود.

وقایع نظامی

فتوحات و لشکرکشی‌ها

سرزمین روم: مسلمة بن عبدالملک و پسر برادرش، عباس بن ولید، یورش به سرزمین روم را پی گرفتند و به «عمّوریه» و «هرقله» هجوم بردند.

مکران و سند: محمد بن قاسم ثقفی، امیر سند، مکران را فتح کرده به پیش‌روی خود درمناطق سند ادامه داد.

درگذشتگان

نصر بن عاصم.

نصر بن عاصم

نصر بن عاصم لیثی از نخستین پایه‌گذاران دانش نحو است. ابوبکر زبیدی درباره او گفته است: نخستین کسانی که برای علوم عربی، اصولی را پی‌ریزی کردند و اندیشه خود را در سامان بخشیدن به آن به‌کار بستند، ابوالاسود دؤلی و نصر بن عاصم و عبدالرحمان بن هرمز بودند. اینان ابواب علم نحو را تنظیم کردند و اصولی را برای آن پی‌ریختند و آن‌گاه عوامل رفع، نصب، جرّ و جزم را بیان داشتند و باب‌های فاعل، مفعول، تعجب و مضاف را نظم بخشیدند. می‌گویند: نصر بن عاصم نخست، معتقد به آرای خوارج بود، اما بعدها از اعتقاد خود برگشت. هم‌چنین می‌گویند: او نحو را ازیحیی بن یعمر عدوانی فرا گرفت و عمر بن علا نیز آن دانش را از وی آموخت. سرانجام در بصره درگذشت.(5)

پی نوشت‌ها

[ 1 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 89 = اول دسامبر سال 707 ؛ یک‌شنبه دوم صفر سال 89 = اول ژانویه سال 708 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 343 ؛ وفیات الأعیان، ج2، ص 32 (در شرح حال حجاج ثقفی).

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 349 ؛ خزانة الادب، ج3، ص 256، 258، 502 و 503 ؛ البدایة والنهایه، ج8 ، ص 90 ؛ المحبّر، ص409 ـ 455.

[ 2 ] . یک‌شنبه اول محرم سال 88 = دوازدهم دسامبر سال 706 ؛ شنبه 21 محرم سال 88 = اول ژانویه سال 707 .

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص 201 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص98 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص 75 ؛ اُسد الغابه، ج3، ص 186.

[ 4 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 89 = اول دسامبر سال 707 ؛ یک‌شنبه دوم صفر سال 89 = اول ژانویه سال 708 .

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص 343 ؛ وفیات الأعیان، ج2، ص 32 (در شرح حال حجاج ثقفی).