والایی برخوردار بود و فروتنی بی‌مانندی داشت. فرزدقِ شاعر، طی قصیده‌ای ـ که بعضی ابیات آن در ذیل می‌آید ـ او را مدح کرده است.

«هموست که بطحا (دیار مکه) با گام‌های او آشناست ؛ و خانه کعبه و درون و برون حرم او را می‌شناسند.

این پاکیزه پرهیزکاری که همه او را می‌شناسند ؛ فرزند بهترین بندگان خداست.

هرگاه که قریشیان او را بنگرند، گویند: خوبی‌ها و نیکویی‌ها بدو منتهی می‌شود.

او در اوج شکوه و عزتی بسر می‌برد که عرب و عجمِ مسلمان، از رسیدن به آن ناکام مانده‌اند.

هرگاه که وارد حرم می‌شود و حطیم (دیوار کعبه ما بین رکن، زمزم و مقام) را لمس می‌کند، نزدیک است که حطیم، دستان آشنای او را گرفته و ـ از سر محبت ـ رها نسازد.

از شرم و حیا چشم بر هم می‌نهد و چشم مردم نیز از هیبت و شکوه فرو می‌افتد و هرگاه بخواهد سخن بگوید با تبسم آغاز می‌کند».[1]

پی نوشت‌ها

[1] . جمعه اول محرم سال 94 = هفتم اکتبر سال 712 ؛ یک‌شنبه 28 ربیع‌الأول سال 94 = اول ژانویه سال713 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص 40 ؛ وفیات الاعیان، ج1، ص 92 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص115 116 ؛ فوات الوفیات، ج1، ص 282 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص 207 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص104 ؛ العبر، ج1، ص 111.

[ 3 ] . انعام (6) آیه 145 : بگو در میان آن‌چه بر من وحی شده است چیزی را که خوردن آن حرام باشد نمی‌یابم.

[ 4 ] . شهرستانی، الملل والنحل، ج1، ص 125 ؛ اشعری، مقالات الاسلامیّین، ج1، ص 194 ـ 195 ؛ ابن حزم، فصل فی الملل، ج4، ص 190.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص145 ؛ وفیات الأعیان، ج2، ص 371 ؛ الطبقات الکبری، ج6، ص256 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج4، ص 579 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص96 و 99 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص 76 ؛ تاریخ طبری، ج6، ص487 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 228 ؛ حلیة الأولیاء، ج6، ص 487 ؛ تهذیب التهذیب، ج1، ص11 ؛ المعارف، ص444.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج1، ص 155 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص119 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 223 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص 102 ؛ وفیات الأعیان، ج2، ص 375 ؛ تاریخ خلیفة بن خیّاط، ص289 و 290 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص 54 ؛ حلیة الأولیاء، ج2، ص161 ؛ المعارف، ص437.

[ 7 ] . الطبقات الکبری، ج7، ص 227 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج4، ص 579.

[ 8 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص17 ؛ ابن خلکان، ج3، ص 254 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص 103 ؛ حلیة الأولیاء، ج2، ص176 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص228 ؛ العبر، ج1، ص110 ؛ المعارف، ص222 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص12 ؛ الأغانی، ج17 ؛ ص241.

[ 9 ] . تاریخ ابن اثیر، ج5، ص26 و 106 ؛ تهذیب الأسماء، ج2، ص 159 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص90 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص125 ؛ المعارف، ص459.

[ 10 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص86 ؛ وفیات الأعیان، ج3، ص 266 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص156 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص108 ؛ العبر، ج1، ص111 ؛ حلیة الأولیاء، ج3، ص 133.

سال 95 ق = 713 ـ 714م

رویدادها

ولید بن عبدالملک، موسی بن نصیر را به دمشق فرا خواند. موسی همراه طارق بن زیاد نزد ولید بن عبدالملک در دمشق بازگشت و پسرش، عبدالعزیز را به امارت اندلس و پسر دیگرش، عبدالملک را به امارت طنجه و پسر سوم عبدالله را به امارت مغرب میانی و مغرب نزدیک (افریقیه) گمارد.

مرگ حجاج بن یوسف ثقفی، امیر عراق و خراسان و نصب کاتبش، سلیمان بن یزید بن ابی مسلم، به جای وی.

پایان کار ساختمان جامع اموی در دمشق.

وقایع نظامی

فتوحات و لشکرکشی‌ها

ارمنستان: مسلمة بن عبدالملک، امیر ارمنستان و ناحیه جزیره شهر «الباب» ارمنستان را تسخیر کرد سپس آن را ویران کرده و از نو ساخت. آن‌گاه شهرهای «شیروان» و «صول» و بعضی شهرهای دیگر آن ناحیه را فتح کرد.

سرزمین روم: عباس بن ولید بن عبدالملک، هرقله و انطاکیه را تسخیر کرد.

سند: محمد بن قاسم، امیر ناحیه سند، به منطقه «مولتان» لشکر کشید و «دبیل» را فتح کرد. آن‌گاه با پادشاهی به نام «داهر» مصاف داد و طی نبردی او را شکست داده و به قتل رساند.

اسپانیا ـ اندلس: موسی بن نصیر رو به سوی غرب به طرف سرزمین (قطالونیا) (کاتولونیا) روی نهاد سپس «وشقه»، «لارده» و «برشلونه» را فتح کرد. از سوی دیگر طارق بن زیاد نیز راهی ناحیه «بشکنس» (باسک) شده و موفق شد بعضی دژها و قلعه‌های آن‌جا را تسخیر نماید. طارق آن‌گاه علی بن رباح و «حنش صنعانی» را رهسپار اقلیم «نافار» کرد و آنها «بنبلونه» مرکز آن ناحیه را فتح کردند. طارق قصد آن داشت که به اقلیم «جلّیقه» نیز لشکر بکشد که ولید بن عبدالملک وی را به دمشق فرا خواند.

عبدالعزیز بن موسی بن نصیر، فتوحات ناحیه غرب اندلس (پرتغال فعلی) را به پایان برد. سپس رهسپار شرق و جنوب شرق اندلس شد و «غرناطه»، «مالقه» و «تدمیر» را تصرّف کرد.

درگذشتگان

اخطل.

حجاج ثقفی.

صمّه قشیری.

عدی بن رقاع.

غریض.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص86 ؛ وفیات الأعیان، ج3، ص 266 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص156 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص108 ؛ العبر، ج1، ص111 ؛ حلیة الأولیاء، ج3، ص 133.

[ 2 ] . سه‌شنبه اول محرم، سال 95 = 26 سپتامبر سال 713 ؛ دوشنبه 9 ربیع‌الثانی سال 95 = اول ژانویه سال 714 .