سال 97 ق = 715 ـ 716م

رویدادها

فرماندهان ارتش در اندلس، عبدالعزیز بن موسی بن نصیر را که پدرش، موسی به هنگام عزیمت به جانب ولید، او را به جانشینی خویش در اندلس گماشته بود، به قتل رساندند.

فرماندهان ارتش سپس تا تعیین امیری از سوی خلیفه بر اندلس، ایوب بن حبیب لخمی (خواهرزاده موسی بن نصیر) را امیر خود می‌گردانند.

برکناری عبدالله بن موسی بن نصیر از امارت افریقیه که پدرش او را جانشین خود کرده بود و نصب محمد بن یزید قرشی.

سلیمان بن عبدالملک، یزید بن مهلب را از زندان آزاد کرد و وی را به امارت خراسان گمارد.

سلیمان بن عبدالملک شهر «رمله» را در فلسطین بنا نهاد.

خلع و زندانی کردن امپراتور آنستانس دوم و نصب یکی از صاحب‌منصبان غیرنظامی به عنوان امپراتور که نام وی «تئودوسیوس سوم» بود.

وقایع نظامی

فتوحات و لشکرکشی‌ها

نواحی دریای خزر: یزید بن مهلب امیر خراسان، گرگان و طبرستان را در ساحل جنوب شرقی دریای خزر فتح کرد.

سرزمین روم: داود بن سلیمان بن عبدالملک به سرزمین روم هجوم آورد و دژ «مرأه» را تسخیر کرد.

سلیمان بن عبدالملک سپاهی را به فرماندهی برادرش مسلمه، آماده یورش به قسطنطنیه کرد. مسلمه نیز همراه سردار مشهور عبدالله بطّال رهسپار آن‌جا شد. این نیروها بعد از یک سال به قسطنطنیه رسیدند آن‌گاه با غنیمت‌ها و اسیران باز گشتند.

درگذشتگان

عبدالعزیز بن موسی بن نصیر.

عبدالعزیز بن موسی بن نصیر

پدرش موسی هنگام مراجعت به شام در سال 95 ق او را به نیابت خود، به امارت اندلس گماشت. وی نیز به رتق و فتق امور مملکت پرداخت و شهرهایی را نیز گشود. او مردی شجاع و دانا بود. عبدالعزیز آن‌گاه با «ایله» یا «اجیلون»، بیوه رودریک، فرمانده «قوط»ها ازدواج کرد و کنیه ام عاصم را بر وی نهاد. پس از مدتی طبق نقشه برخی فرماندهان ارتش در اندلس در حال نماز ترور شد. آن‌گاه سر او را جدا کرده نزد سلیمان بن عبدالملک فرستادند.

می‌گویند: ترور عبدالعزیز به اشاره سلیمان بن عبدالملک بوده

است. به هرحال، سران ارتش پس از ترور او ایوب بن حبیب لخمی (خواهرزاده) موسی بن نصیر ـ که یکی از دست‌اندرکاران ترور عبدالعزیز بود ـ به امیری برگزیدند. عبدالعزیز بن موسی در مدت زمام‌داری‌اش فتوحات غرب اندلس (پرتغال فعلی) را تکمیل کرد و بعد رهسپار جنوب و جنوب شرقی اندلس شد و توانست غرناطه و مالقه و منطقه تدمیر (مرسیه) را فتح کند. وی سپس به سر و سامان دادن امور مملکت و اداره آن پرداخت و شورش‌های داخلی را فرو نشاند. عبدالعزیز برای تثبیت پایه‌های اسلام در شبه جزیره ایبری (اسپانیا) کارهای اساسی و مهمی انجام داد.[2]

پی نوشت‌ها

[ 1 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 97 = پانزدهم سپتامبر سال 715 ؛ چهارشنبه اول جمادی‌الأول سال 97 = اول ژانویه سال 716 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج4، ص145 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال 97 ق ؛ البیان المغرب، ج2، ص 35 ـ 37 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 232 ؛ نفح الطیب، ج1، ص 263 ؛ ابن خلدون، ج4، ص255 ؛ تاریخ المسلمین وآثارهم فی الاندلس، ص110 و 115.

سال 98 ق = 716 ـ 717م

رویدادها

محمد بن یزید قرشی امیر افریقیه، ایوب بن حبیب لخمی را از امارت اندلس خلع کرد و حرّ بن عبدالله بن عبدالرحمان ثقفی را به‌جای وی گمارد.

سلیمان بن عبدالملک ولایت‌عهدی را به پسرش ایوب واگذار کرد، اما اندکی بعد ایوب درگذشت و عمر بن عبدالعزیز را به ولایت‌عهدی خود برگزید.

یزید بن مهلب، امیر خراسان شهر گرگان را بنا کرد.

سلیمان همراه مردم، مراسم حج گذارد.

فرمانده بیزانسی «لئون آسوری»، امپراتور «تئودوسیوس» را خلع کرد و خود را به نام «لئون سوم» امپراتور خواند.

بدین ترتیب، حکومت بیزانس به خاندان آسوری انتقال یافت.

وقایع نظامی

فتوحات و لشکرکشی‌ها

سرزمین روم: مسلمة بن عبدالملک شهر قسطنطنیه را از طریق خشکی و عمر بن هبیره آن را از سوی دریا محاصره کرد.

نواحی دریای خزر:

یزید بن مهلب، امیر خراسان به ناحیه قهستان هجوم برد.

مردم گرگان پیمان شکستند، از این‌رو، یزید بن مهلب، سپاهی به فرماندهی جهم بن زحر جعفی‌را گسیل داشت و او برای دومین مرتبه آن شهر را فتح کرد.

[ 1 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 97 = پانزدهم سپتامبر سال 715 ؛ چهارشنبه اول جمادی‌الأول سال 97 = اول ژانویه سال 716 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص145 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال 97 ق ؛ البیان المغرب، ج2، ص 35 ـ 37 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 232 ؛ نفح الطیب، ج1، ص 263 ؛ ابن خلدون، ج4، ص255 ؛ تاریخ المسلمین وآثارهم فی الاندلس، ص110 و 115.

[ 3 ] . سه‌شنبه اول محرم سال 98 = 25 آگوست سال 716 ؛ جمعه دوازدهم جمادی‌الاول سال 98 = اول ژانویه سال 717 .