رویدادهای تاریخ اسلام از 101 ـ 110 ق

سال 101 ق = 719 ـ 720م

رویدادها

درگذشت عمر بن عبدالعزیز و خلافت یزید (دوم) فرزند عبدالملک مروان.

عمر بن عبدالعزیز دستور داد یزید بن مهلب را زندانی کنند، اما او از زندان گریخت.

یزید بن عبدالملک برادرش، مسلمه را به امارت عراق و مشرق گمارد. و او نیز دامادش، سعید بن عبدالعزیز اموی، معروف به سعید خُذینه را به ولایت گمارد.

عزل اسماعیل بن عبیدالله بن ابی مهاجر دینار از ولایت افریقیه و نصب یزید بن ابی مسلم ثقفی‌به‌جای او.

نصب بشر بن صفوان کلبی بر مصر به‌جای ایوب بن شرحبیل.

عزل ابوبکر بن حزم از ولایت مدینه و نصب عبدالرحمان بن ضحاک بن قیس فهری به‌جای وی.

وقایع نظامی

فتوحات و لشکرکشی‌ها

اسپانیا ـ اندلس: سمح بن مالک، امیر اندلس، شهر «اربونه» را به تصرف درآورد.

شورش‌ها

قیام ابن مهلب: یزید بن مهلب ـ که از زندان عمر بن عبدالعزیز گریخته بود ـ درعراق علیه امویان قیام کرد و بر بصره چیره شد. مردم نیز با بیعت خود، سر به اطاعت او نهادند.

خوارج: مسلمة بن عبدالملک، امیر عراق طی نبردی که نزدیک کوفه رخ داد، شورش خوارج را فرو نشاند و پیشوایشان «شوذب» را به قتل رساند.

درگذشتگان

ابن ابجر کنانی.

ابن انعم.

شوذب شیبانی.

عایشه دختر طلحه.

عمر بن عبدالعزیز.

محمد بن مروان اموی.

ابن ابجر کنانی

عبدالملک بن ابجر کنانی، طبیبی از مردم اسکندریه که پیش از فتوحات اسلامی عهده‌دار تدریس طب در آن شهر بود. ابن ابجر در زمان خلافت عمر بن عبدالعزیز و به‌دست او اسلام آورد و طبیب مخصوص او شد.

ابن ابجر می‌گفت: مادامی که بدنت تحمل درد را دارد، از استعمال دارو بپرهیز! این گفته برگرفته از فرمایش پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله است که می‌فرماید: سع بدائک ما حملک ؛ تا زمانی که دردت با تو مدارا می‌کند، آن را تحمل کن.[2]

ابن انعم (زیاد)

ابوعبدالرحمان، زیاد بن انعم بن ذری بن محمد بن معدیکرب شعبانی معافری یکی از تابعین است. در حمله به قسطنطنیه که در سال 52 ق رخ داد حضور داشت. او سپس در مصر اقامت گزید تا این که عبدالملک بن مروان، سپاهی به یاری حسان بن نعمان غسانی ـ که در حال جنگ با رومیان و بربرهایِ سپاه کاهنه بود ـ فرستاد. ابن انعم در سپاه اعزامی عبدالملک شرکت کرد و در محاصره قرطاجه و جنگ‌های موسی بن نصیر در افریقیه و مغرب حضور یافت. ابن انعم سرانجام، در قیروان استقرار یافت و در همان‌جا درگذشت و به خاک سپرده شد.[3]

شوذب شیبانی

بسطام یشکری معروف به شوذب، از بنی‌شیبان، یکی از شورشیان خوارج و مردی زورگو بود. او در زمان عمر بن عبدالعزیز در محلی نزدیک کوفه موسوم به «جوخا» با هشتاد تن از یارانش قیام کرد. عمر بن عبدالعزیز، در جنگ با آنان درنگ کرد تا آن‌که درگذشت. وقتی یزید بن عبدالملک به‌جای عمر بن عبدالعزیز نشست، فرمان جنگ با شوذب و یارانش را داد. مردم کوفه نیز با او از در جنگ درآمدند، اما از پس وی برنیامدند و شوذب و یارانش توانستند آنها را تا کوفه تعقیب کنند.

به دنبال آن، یزید سه سپاهِ دو هزار نفری را به‌سوی او گسیل داشت، اما این سپاهیان نیز شکست خوردند. این بود که کار شوذب بالا گرفت و مردم از شرّ او ترسیدند. در این میان، مسلمة بن عبدالملک که در آن روزگار امیر عراق بود، سپاهی را به استعداد ده هزار مرد جنگی، به فرماندهی سعید بن عمرو حَرَشی تدارک دید. این سپاه توانست شوذب را محاصره کند و پس از کشتن وی، نیروهایش را نیز پراکنده سازد.[4]

عایشه دختر طلحه

ام طلحه، عایشه دختر طلحة بن عبیدالله تیمی، مادرش، ام کلثوم، دختر ابوبکرصدیق و خاله‌اش، عایشه ام‌المؤمنین است. او بیشتر از

[ 1 ] . دوشنبه اول محرم سال 101 = 24 ژوئیه سال 719 ؛ دوشنبه چهاردهم جمادی‌الثانی سال 101 = اول ژانویه سال 720.

[2] . ابن ابی اصیبعه، طبقات الاطباء، ص171.

[3] . الاعلام زرکلی، ج3، ص90.

[4] . الاعلام زرکلی، ج2، ص24 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص45 و 68 ؛ تاریخ طبری، ج6، ص554 و 575 ؛ ابن عبدالحکم، سیرة عمر بن عبدالعزیز، ص83 و 89 ؛ مروج الذهب، ج3، ص190 ؛ ابن‌خلدون، ج3، ص345.