پی نوشت‌ها

[ 1 ] . جمعه اول محرم سال 118 = بیستم ژانویه سال 736 ؛ سه‌شنبه 23 ذی الحجه سال 118 = اول ژانویه سال 737 .

[ 2 ] . لطائف الاشارات، ج1، ص94 ؛ معجم القرائات، ج1، ص79.

[ 3 ] . نفح الطیب، ج2، ص9 و 10 ؛ البیان المغرب، ج2، ص29 ؛ فجر الاندلس، ص318 و 340.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص114 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص250 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص160 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص169.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج5، ص117 ؛ الطبقات الکبری، ج5، ص312 ؛ تاریخ طبری، ج8 ، ص230 ؛ وفیات الاعیان، ج3، ص274 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص148.

[ 6 ] . البدایة والنهایه، ج9، ص320 ؛ المقدسی، البدء والتاریخ، ج6، ص616.

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج6، ص27 ؛ ابن خلکان، ج4، ص85 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص123؛ شذرات‌الذهب، ج1، ص153 154؛ تهذیب‌الأسماء، ج2، ص57 و 58.

سال 119 ق = 237م

رویدادها

حنظلة بن صفوان برای دومین بار به ولایت مصر منصوب شد.

وقایع نظامی

فتوحات و لشکرکشی‌ها

ارمنستان، سرزمین خزر: مروان بن محمد، پس از تهاجم به «لان» به سوی سرزمین خزر روانه شد و پس از رسیدن به شهر «بیضاء»، آن‌را به تصرف خود در آورد.

شورش‌ها

خوارج: بهلول بن بشر شیبانی در ناحیه جزیره قیام کرد و سرانجام کشته شد. صحاری بن شبیب خارجی نیز در اهواز شورش کرد و به همراه یارانش کشته شدند.

خراسان: اسد قسری، امیر خراسان روانه نبرد با حارث بن سریج شد و خاقان ترک او را که از خاقان یاری خواسته بود همراهی کرده و او را یاری داد. این نبرد با شکست حارث و کشته شدن خاقان پایان یافت.

درگذشتگان

ابومنصور بجلی.

بهلول شیبانی.

سلیمان اشدق.

صحاری بن شبیب.

معاویة بن هشام.

ابو منصور بجلی

ابو منصور، مغیرة بن سعید بجلی کوفی، از موالی خالد بن عبدالله قسری، در بادیه رشد کرد و سپس ساکن کوفه شد. او «حلولی» و از غلات شیعی بود که به جسمانیت خدا اعتقاد داشت ؛ بدین معنی که می‌پنداشت خداوند به صورت مردی است که تاجی بر سر دارد و اعضای بدنش به تعداد حروف الفبا می‌باشد. وی هم‌چنین به الوهیت علی بن ابی‌طالب معتقد بود و ابوبکر و سایر صحابه را، جز آنان که در کنار علی علیه‌السلام پایدار ماندند، تکفیر می‌کرد. او ادعا کرد که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به امامت علی علیه‌السلام تصریح کرده است و این که امامت پس از او به پسرش، حسین علیه‌السلام و پس از او به علی بن الحسین علیه‌السلام (زین العابدین) و سپس به پسرش، محمد باقر علیه‌السلام و پس از او به وی (مغیره) رسیده است، با این ادعا که باقر علیه‌السلام امر (امامت) را به او سپرده و وی را پس از مرگ، وصی خود قرار داده است. سپس مغیره ادعای نبوت کرد و نیز ادعا کرد که جبرئیل با وحی از جانب خدا نزد او می‌آید و خداوند محمد صلی‌الله‌علیه‌و‌آله را به تنزیل و او را برای تأویل فرستاده است. او ادعا کرد که رسالت قطع نمی‌شود. او و یارانش پس از او، قتل مخالفان، تصرف اموال و اسارت زنانشان را حلال می‌دانستند، همان‌گونه که خون، گوشت خوک، شراب و دیگرمحرمات را حلال شمردند.

خالد بن عبدالله قسری، امیر عراق او را دست‌گیر کرد و کشت و سپس او را به دار کشید و پنج تن از یارانش را در آتش سوزاند. پیروان او را «مغیریه» و «منصوریه» نامیده‌اند. پیروان ابوالخطاب محمد بن ابی ذؤیب اسدی (متوفای سال 143 ق) که «خطابیه» نام دارند هم‌عقیده ایشان‌اند.

بغدادی درباره‌شان می‌گوید: آنان از کافرانی هستند که در دولت اسلام و با ظاهری اسلامی پا به عرصه نهادند و نیز از باطنیه‌ای هستند که مسلمانان را مخفیانه می‌کشتند.(2)

بهلول شیبانی

بهلول شیبانی، شورشگری از بنی شیبان و ملقب به «کثاره» بود که در ناحیه جزیره شورید و از اطاعت هشام بن عبدالملک سر بر تافت و «امیرالمؤمنین» خوانده شد. خالد قسری، امیر عراق سپاهی را روانه نبرد با او کرد. بهلول به کمک یارانش سپاه خالد را شکست داد و برای خلع هشام روانه شام شدند. هشام سپاهی را به منظور مقابله با بهلول و والی ناحیه جزیره نیز سپاه دیگری را به جنگ بهلول فرستادند. در این هنگام بود که بهلول، خود را در محاصره دو سپاه دید و جنگ در محلی به نام «کحیل» در نزدیکی موصل درگرفت.

[ 1 ] . سه‌شنبه اول محرم سال 119 = هشتم ژانویه سال 737 ؛ شنبه سی‌ام ذی الحجه سال 119 = 28 دسامبر سال 737 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص198 ؛ مقالات الاسلامیین، ج1، ص74 (حاشیه) ؛ الفرق بین الفرق، ص243 (پاورقی شماره 2) ؛ تاریخ طبری، ج7، ص128 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص207 ؛ المحبّر، ص 483 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص323 ؛ الملل والنحل، ج1، ص176 ؛ التبصیر فی الدین، ص109.