سلیمان بن عبدالملک برای حمله به قسطنطنیه در سال 98 ق تدارک دید، بر عهده داشت. برادرش، یزید امارت عراقین (بصره و کوفه) را در سال 102 ق به او سپرد. سپس برادرش، هشام در سال 107 ق او را بر ارمنستان و آذربایجان ولایت داد. وی به روم حمله کرد و در جنگ، فرماندهی بزرگ و یلی توانمند بود بر دشمن می‌تاخت. برخی از مورخان می‌گویند که او برای خلافت از دیگر برادرانش شایسته‌تر بود، ولی به خلافت نرسید، چرا که مادرش کنیز بود که عبدالملک، پنهانی با او در آمیخت. او دانش‌پژوهان را گرامی می‌داشت و در وصیتش یک‌سوم مالش را به آنان اختصاص داد. مسلمه در دمشق درگذشت.[1]

پی نوشت‌ها

[1] . یک‌شنبه اول محرم سال 120 = 29 دسامبر سال 737 ؛ چهارشنبه چهارم محرم سال 120 = اول ژانویه سال 738 .

[ 2 ] . تهذیب التهذیب، ج12، ص38.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج1، ص291 ؛ تاریخ طبری، ج7، ص37 و 139 ؛ تاریخ ابن اثیر، ص131 و 216 ؛ ابن قتیبه، الامامة والسیاسه، ج2، ص124 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «اسد قسری» ؛ ابن خلدون، ج3، ص91، 195 و 199.

[ 4 ] . العبر، ج1، ص151.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص 183.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص254 ؛ وفیات الاعیان، ج2، ص 245 ؛ همان، ج3، ص41 ؛ شذرات الذهب، ج1، ص157 ؛ العبر، ج1، ص152.

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج4، ص246 ؛ الأغانی، ج9، ص217 ؛ الشعر والشعراء، ص224 ؛ خزانة الادب، ج1، ص47.

[ 8 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص122 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص328 ؛ العبر، ج1، ص153 ؛ تاریخ طبری، ج6، ص435 و 615 ؛ تاریخ ابن اثیر، ص27 و 97.

یادداشت‌ها:

[ 421 ] . پیش از این یادآور شدیم که عبدالله بن جعفر در شمار اصحاب و یاران پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله علی علیه‌السلام بوده است و از معدود افرادی بوده است که همانند امام حسن و امام حسین علیهماالسلام به آنان اجازه شرکت در خط مقدم جبهه نمی‌دادند مبادا کشته شوند. به نظر می‌رسد این سخنان که وی به دنبال ابتذال بوده است از افسانه‌سرایان باشد که اهداف خاص خود را دنبال می‌کرده‌اند (نک : قاموس الرجال، ج 6 ، ص 283) .

[ 422 ] . موضوع ازدواج‌های متعدد سکینه و غزل‌سرایی شعرا درباره او و گوش دادن او به آوازخوانان، مستندش کتاب الاغانی است که او از زبیر بن بکار و مصعب زبیری نقل کرده است و دشمنی زبیریان با خاندان علی علیه‌السلام بر آشنایان به تاریخ پوشیده نیست و آنها می‌خواستند با ساختن چنین نقل‌هایی چهره خاندان علی علیه‌السلام را بد جلوه دهند (نک: السید عبدالرزاق المقرّم، السیدة سکینه ؛ توفیق الفکیکی، السیدة سکینه).

[ 423 ] . این اشعار را عمر بن ربیعه درباره «سکینه زبیریه» سروده است و ربطی به سکینه بنت الحسین ندارد (نک: السیّدة سکینه ، ص 81 و بنت الشاطی‌ء ، سکینة بنت الحسین ، ص 210).

رویدادهای تاریخ اسلام از 121 ـ 130 ق

سال 121 ق = 738 ـ 739م

رویدادها

ولید بن بُکیر بر موصل ولایت یافت و نهری تا شهر موصل حفر و بر آن آسیاب‌هایی احداث کرد.

وقایع نظامی

فتوحات و لشکرکشی‌ها

ارمنستان ـ سرزمین خزرها: مروان بن محمد سواحل دریای خزر را از ارمنستان تا طبرستان مورد حمله قرار داده و آن‌جا را تحت سلطه حکومت اسلامی در می‌آورد.

ماوراءالنهر: نصر بن سیار، امیر خراسان، به ماوراءالنهر حمله کرد و آن سامان را تحت سلطه خلافت خود درآورد و قرارداد صلحی را با فرمانروایان «اشروسنه»، «فرغانه» و «چاچ» منعقد کرد.

سرزمین روم: ولید بن قعقاع به سرزمین روم یورش برد.

دریای مدیترانه: عبیدالله بن حَبحاب، امیرافریقیه و مغرب، حمله‌ای دریایی را به رهبری حبیب بن ابی عبیده فهری تدارک دید و روانه سیسیل شد. در این حمله پسرش، عبدالرحمان بن حبیب همراه او، شهر «سرقوسه» را محاصره کرد و غنایمی را از آن‌جا به دست آورد و مردم آن‌جا را به پرداخت جزیه وادار کرد. وی در نظر داشت که برای فتح ناحیه جزیره روانه شود، ولی عبیدالله بن حَبحاب او را فرا می‌خواند و به منظور سرکوبی شورش بربرهای صفریه به رهبری میسره مدغری به‌سوی مغرب دور گسیل داشت.

شورش‌ها

علویان: شورش زید بن علی (زین‌العابدین) بن حسین در کوفه.

پی نوشت‌ها

[ 1 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 121 = هجدهم دسامبر سال 738 ؛ پنج‌شنبه پانزدهم محرم سال 121 = اول ژانویه سال 739 .

سال 122 ق = 739 ـ 740م

رویدادها

هنگامی که اعراب اندلس، آن‌چه را که بر سر اعراب در نبرد «اشراف» آمده بود، شنیدند، بر عبیدالله بن حبحاب، امیر افریقیه و اندلس شوریدند و کارگزار او در اندلس ؛ یعنی عقبة بن حجاج سلولی را خلع و عبدالملک بن قطن را (برای بار دوم) والی خود کردند و خلیفه، هشام بن عبدالملک نیز ولایت او را تأیید کرد.

هنگامی که خبر شکست اعراب در نبرد «اشراف» به هشام بن عبدالملک رسید، عبیدالله بن حبحاب را عزل کرده و به‌جای او

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص122 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص328 ؛ العبر، ج1، ص153 ؛ تاریخ طبری، ج6، ص435 و 615 ؛ تاریخ ابن اثیر، ص27 و 97.

[ 2 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 121 = هجدهم دسامبر سال 738 ؛ پنج‌شنبه پانزدهم محرم سال 121 = اول ژانویه سال 739 .

[ 3 ] . دوشنبه اول محرم سال 122 = هفتم دسامبر سال 739 ؛ جمعه 26 محرم سال 122 = ژانویه سال 740 .