سال 125 ق = 742 ـ 743م

رویدادها

حنظله کلبی، امیر افریقیه و مغرب، ثعلبة بن سلامه عاملی را از امارت اندلس عزل کرد و ابوالخطّار، حسام بن ضرار کلبی را به‌جای او برگزید. او نیز چون حنظله یمنی بود.

درگذشت خلیفه، هشام بن عبدالملک و خلافت پسر برادرش، ولید بن یزید بن عبدالملک بن مروان.

ولید بن یزید ولایت‌عهدی پس از خود را به دو پسرش، حَکَم و عثمان، یکی پس از دیگری سپرد.

نصر بن سیّار در خراسان اعلام استقلال کرد.

درگذشت محمد بن علی بن عبدالله بن عباس، پسرش، ابراهیم پس از پدر، رهبری تبلیغ و دعوت را برای خلافت بنی عباس به عهده گرفت.

وقایع نظامی

فتوحات و لشکرکشی‌ها

سرزمین روم: نعمان بن یزید بن عبدالملک در رأس نیروهای رزم تابستانی به سرزمین روم لشکر کشید.

دریای مدیترانه: عمر بن یزید بن عبدالملک (برادر ولید خلیفه) به قبرس حمله برد و مردمان آن سامان را در رفتن به روم یا شام مختار ساخت و قبرسیان را به آن دو سرزمین منتقل کرد.

قیام علویان در خراسان: یحیی بن زید بن علی در خراسان سر به شورش نهاد. نصر بن سیّار سپاهی را به رهبری اسلم بن احوز برای نبرد با او تجهیز کرد. یحیی بن زید در جنگ کشته شد و سر او را برای ولید بن یزید فرستاد.

درگذشتگان

جمیله سلمیّه.

طرماح.

محمد بن علی عباسی.

هشام بن عبدالملک.

یحیی بن زید طالبی.

جمیله سلمی

جمیله سلمی کنیز آزاد شده و هم‌پیمان بنی سلیم و آگاه‌ترین آوازه‌خوانان عرب به فنون آوازه‌خوانی بود. معبد ـ استاد خوانندگان عصر خود ـ می‌گفت: «جمیله ریشه آواز و ما شاخه‌های آنیم، اگر جمیله نبود ما آوازه خوان نبودیم». آوازهائی ابداع کرد که انبوه مردم برای شنیدن آن گرد می‌آمدند. با مهارت تمام عود می‌نواخت ؛ او در آوازه‌خوانی و دستگاه‌های موسیقی، نابغه زمان بود. روایت شده است که وقتی برای انجام مراسم حج رفت، گروهی از آوازه‌خوان‌های زن و مرد، شعرا و اشراف با او همراه بودند. هنگامی که قافله‌اش به نزدیکی مکه رسید، آوازه‌خوانان بزرگ و بسیاری از جوانان و اشراف به دیدار او شتافتند. و چون حج خود را به انجام رساند، اهل مکه از او خواستند که مجلس آوازی برقرار کند، ولی او عذر آورد. گروه بسیاری همراه او به‌سوی مدینه روان شدند. هنگامی که به مدینه رسید، همه زنان، چه عوام و چه اشراف به دیدار وی شتافتند. مردان نیز بر در خانه ایستاده بودند و به او و همراهانش، می‌نگریستند. مردم، دسته دسته برای خوشامدگویی نزد او می‌رفتند. پس از گذشتن سه روز از ورودش، برای همراهان خویش و سایر مردم، مجلس عمومی آواز برقرار کرد. خانه انبوه از جمعیت شد. این مجلس آوازه‌خوانی، سه روز طول کشید و در این مدت مجلس او آکنده از جمعیت بود. او نخست قطعه‌ای آغاز می‌کرد و آن‌گاه آوازه‌خوانانِ (زن و مرد) حاضر در مجلس را به ادامه آوازه‌خوانی دعوت می‌کرد. آنان همه از خوانندگان مسلّط و خوش‌خوان بودند. گاهی برای آواز خواندن می‌نشست و کنیزکان گرد او حلقه می‌زدند، او بر عود خود می‌نواخت و آنان همراه او می‌نواختند، تا جایی که شنوندگان به فغان آمده و سرشک دیدگانشان، جامه‌هایشان را تر و خروش آنان گوش‌ها را پر می‌کرد.[2]

طرمّاح

طرمّاح بن حکیم طایی، از جمله شاعران نامور بود. طرماح یعنی بلند قامت. وی در دمشق بزرگ شد و سپس به همراه سپاهیان شام که به آن‌جا آمده بودند، به کوفه رفت. طرماح به مذهب شراة (خوارج) ازارقه درآمد. او چونان دیگر شاعران در زندگی چشم به صله و بخشش توانگران داشت. کسانی را که به وی بخشش می‌کردند، مدح و آنان را که مالی به او عطا نمی‌کردند را هجو می‌نمود. او از بزرگ شاعران اسلامی شمرده می‌شود. با کمیت بن زید معاصر بود آن دو به رغم تفاوت مذهبشان دوستی پایداری داشتند. کمیت شیعه عدنانی و طرماح از خوارج قحطانی بود. از کمیت درباره علت این دوستی پرسش شد ؛ او پاسخ داد: ما با یک‌دیگر براساس دشمنی با عامه (اهل سنت) توافق داریم.[3]

محمد بن علی عباسی

ابوعبدالله، محمد بن علی بن عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب هاشمی قریشی، پدر سفاح و منصور و اولین کسی بود که دعوت و تبلیغ برای عباسیان را آغاز کرد. او مخفیانه پیشوایی هاشمیان را در اواخر روزگار دولت اموی عهده‌دار بود و مخفیانه در سرزمین «شراة» بین شام و مدینه اقامت داشت ؛ چرا که خود در آن‌جا در دهکده حمیمه به

[ 1 ] . یک‌شنبه اول محرم سال 125 = چهارم نوامبر، ص742 ؛ سه‌شنبه 29 صفر سال 125 = اول ژانویه سال 743 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج2، ص135 ؛ الأغانی، ج7، ص118 ؛ نهایة الادب، ج5، ص40 ؛ اعلام النساء، ج1، ص 211 ؛ عبدالرحمان صدقی، الحان الحان، ص329 ـ 330.

[3] . الاعلام زرکلی، ج3، ص325 ؛ الأغانی، ج12، ص35 ؛ خزانة الادب، ج3، ص 418 ؛ بروکلمان، ج1، ص244.