یزید بر پسر عمویش، خلیفه، ولید بن یزید بن عبدالملک به دلیل بدرفتاری‌اش شورید. پس از چندی گروهی با او به عنوان خلیفه بیعت کردند و او در حالی که ولید در «تدمر» اقامت داشت، بر دمشق مسلط شد. یزید کسانی را برای نبرد با ولید اعزام کرد که در نتیجه، ولید کشته شد و خلافت در آغاز ماه رجب سال 126 ق به‌دست یزید افتاد، اما او در همان سال به بیماری طاعون درگذشت. برخی نیز گفته‌اند او را مسموم کردند. مدت زمام‌داری یزید پنج ماه بود و در 46 سالگی درگذشت.

پس از کشته شدن او آشوب، مملکت را گرفت، تا جایی که مردم مصر، امیر خود، حفص بن ولید حضرمی را کشتند و مردم حمص نیز کارگزار خود، عبدالله بن شجره کندی و مردم مدینه کارگزار خود، عبدالعزیز بن عمر بن عبدالعزیز را بیرون راندند. یزید از شایستگان و پرهیزکاران محسوب می‌شد. گویند: در میان بنی امیه همچون او و عمر بن عبدالعزیز کسی یافت نشد. گفته شده که او مردم را به «قَدَر» دعوت می‌کرد و یاران غیلان بن مسلم قدری را به خویش نزدیک کرد. پیش از او ولید بن یزید بر حقوق سربازان افزوده بود، به گونه‌ای که بیت‌المال از پرداخت آن عاجز ماند. هنگامی که یزید به زمام‌داری رسید، آن افزوده را کم کرد، از این‌رو او را ناقص نامیدند.[1]

پی نوشت‌ها

[1] . جمعه اول محرم سال 126 = 25 اکتبر سال 743 ؛ چهارشنبه دهم ربیع‌الاوّل سال 126 = اول ژانویه سال 744 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص338 ؛ البدایة والنهایه، ج10، ص17 ؛ تاریخ طبری، ج6، ص464 ؛ همان، ج7، ص142 و 254 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج4، ص536 ؛ همان، ج5، ص124 ؛ همان، ج9، ص 219 و 276 ؛ همان، ج6، ص165 ؛ وفیات الاعیان، ج2، ص226 ؛ الکتّاب والوزراء، ص62 ؛ مروج الذهب، ج3، ص173 ؛ المعارف، ص398 ؛ ابن خلدون، ج3، ص141 و 223.

[ 3 ] . تذکرة الحفّاظ، ج1، ص113 ؛ تهذیب التهذیب، ج8 ، ص25.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج6، ص92 ؛ الأغانی، ج 15، ص108 ؛ همان، ج17، ص1 ؛ خزانة الادب، ج1، ص69، 71، 86 و 87 ؛ مروج الذهب، ج3، ص228 ؛ بروکلمان، ج1، ص242.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج8 ، ص177 ؛ الأغانی، ج12، ص116.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج9، ص145 ؛ تاریخ طبری، ج7، ص209 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص264، 280 و 289 ؛ المحبّر، ص30 ؛ الأغانی، ج7، ص1 ؛ ج9، ص130 ؛ خزانة الادب، ج1، ص328 ؛ البدایة والنهایه، ج10، ص2 ـ 8 ؛ الکتّاب والوزراء، ص68 ؛ المعارف، ص366 ؛ ابن خلدون، ج3، ص225 ؛ مسعودی، ج3، ص212 ؛ تاریخ یعقوبی، ج2، ص331 ؛ مآثر الانافة فی معالم الخلافه، ج1، ص156.

[ 7 ] . الأغانی، ج8 ، ص155 به بعد ؛ عقد الفرید، ج6، ص80 ؛ وفیات الاعیان، ج6، ص367 ؛ الشعر والشعراء، ص 240 ؛ معجم الادباء، ج7، ص299.

[ 8 ] . الاعلام زرکلی، ج9، ص248 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال 126 ق ؛ البدایة والنهایه، ج10، ص16 ؛ مروج الذهب، ج3، ص335 ؛ الکتّاب والوزراء، ص69 ؛ المعارف، ص367 ؛ ابن خلدون، ج3، ص227 ؛ مآثر الانافة فی معالم الخلافه، ج1، ص158.

سال 127 ق = 744 ـ 745م

رویدادها

مروان بن محمد، امیر ناحیه جزیره در رأس سپاهی از قیسیان به دمشق رفت و ابراهیم بن ولید را خلع کرده، خلافت را به عهده گرفت. و پسرش، عبدالملک را بر ناحیه جزیره گمارد.

مروان بن محمد، «حرّان» را به پایتختی خود انتخاب کرد.

عبدالرحمان بن حبیب فهری، امیر افریقیه با مروان بن محمد بیعت کرد و مروان او را در امارتش ابقا کرد.

نصب عبدالواحد بن سلیمان بن عبدالملک بر مکه و مدینه به‌جای عبدالعزیز بن عمر بن عبدالعزیز.

عفو حارث بن سریج که در سال 116 ق بر بنی امیه شورید و دعوت او به مرو، و پیوستن او به نصر بن سیّار که به او وعده عمل به احکام قرآن و به‌کارگیری نیکان را داده بود.

ابو سلمه خلاّل کار دعوت برای عباسیان را پس از مرگ بکیر بن ماهان، پدر همسرش به عهده گرفت.

صمیل بن حاتم، یوسف بن عبدالرحمان بن حبیب فهری را به امارت بر اندلس برگزید.

شیوع طاعون سیاه در شام.

وقایع نظامی

شورش‌ها

در شام: عشایر یمانی بنی کلب در حمص و تدمر و فلسطین بر مروان بن محمد شوریدند و مروان با کمک قیسیان، شورش ایشان و سپس شورش سلیمان بن هشام بن عبدالملک را سرکوب کرد.

ناحیه جزیره و عراق: شورش سعید بن بهدل شیبانی حروری ودرگذشت او و قیام ضحاک بن قیس شیبانی پس از او و استیلایش بر موصل.

شورش علویان در کوفه و قیام عبدالله بن معاویة بن عبدالله طالبی بر بنی امیه و بیعت با او. وی سپس همراه یارانش به حلوان گریخت و بر ری، اصفهان و همدان چیره شد.

اندلس: شورش قیسیانِ اندلس به رهبری ثوابة بن سلمه جذامی، تحریک و تشویق صمیل بن حاتم، دست‌گیری ابوالخطّار و زندانی کردنش و رسیدن ثوابه جذامی به امارت اندلس.

درگذشتگان

بکیر بن ماهان.

سعید بن بهدل شیبانی.

عاصم مقری‌ء.

یوسف ثقفی.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج9، ص248 ؛ تاریخ طبری و ابن اثیر ، حوادث سال 126 ق ؛ البدایة والنهایه، ج10، ص16 ؛ مروج الذهب، ج3، ص335 ؛ الکتّاب والوزراء، ص69 ؛ المعارف، ص367 ؛ ابن خلدون، ج3، ص227 ؛ مآثر الانافة فی معالم الخلافه، ج1، ص158.

[ 2 ] . سه‌شنبه اول محرم سال 127 = سیزدهم اکتبر سال 744 ؛ جمعه 22 ربیع‌الاول سال 127 = اول ژانویه سال 745 .