پی نوشت‌ها

[ 1 ] . یک‌شنبه اول محرم سال 128 = سی‌ام دسامبر سال 745 ؛ شنبه دوم ربیع‌الثانی سال 128 = اول ژانویه سال 746 .

[ 2 ] . الأغانی، ج10، ص150 به بعد ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ج2، ص3 ؛ معاهد التنصیص، ج1، ص8 ؛ خزانة الادب، ج2، ص350.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص138 ؛ تاریخ ابن اثیر و طبری ، حوادث سال 128 ق ؛ خطط مقریزی، ج2، ص349 ؛ الفرق بین الفرق، ص128 ؛ الملل والنحل، ج1، ص86 ؛ التبصیر فی الدین، ص96 ؛ ابن مرتضی، طبقات المعتزله، ص32، 34 و 42 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه : ماده «جهمیه».

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص155 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص183، 307 342 و 424 ؛ تاریخ طبری، ج7، ص109 و 293 به بعد ؛ البدایة والنهایه، ج10، ص26 ؛ ابن خلدون، ج3، ص248 ؛ دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «حارث بن سریج».

[ 5 ] . النجوم الزاهره، ج1، ص308 ؛ تهذیب التهذیب، ج3، ص72.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج1، ص313 ؛ النجوم الزاهره، ج1، ص 308 ؛ معجم الادباء، ج2، ص346.

[ 7 ] . الاعلام زرکلی، ج3، ص309 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص334 و 370 ؛ تاریخ طبری، ج7، ص316 و 344 ؛ خلیفة بن خیاط، ص378 ـ381 ؛ المعارف، ص412 ؛ مروج الذهب، ج3، ص87 .

[ 8 ] . تهذیب التهذیب، ج7، ص126 ـ 128.

سال 129 ق = 746 ـ 747م

رویدادها

ابراهیمِ امام، پرچم سیاه را نزد ابومسلم خراسانی فرستاد تا آن را در خراسان برافرازد و ابومسلم با برافراشتن آن پرچم، قیام خود را بر ضد بنی‌امیه اعلام کرد. وی لباس سیاه پوشید و آن را بر پیروان خود نیزپوشاند. از این‌رو، پوشش شعار آنان شد و به «سیاه‌جامگان» معروف گشتند.

نصر بن سیّار با جدیع کرمانی برای نبرد با ابومسلم خراسانی پیمان بست اما نصر پس از مدتی به او خیانت کرد و جدیع را کشت.

هم‌پیمانی قبایل عرب یمانی و قیسی برای مقاومت در برابر دعوت عباسی و نبرد با ابومسلم خراسانی و شکست این پیمان با تلاش ابومسلم.

مروان بن محمد به کارگزار خود در بلقا فرمان داد که به‌سوی حمیمه رفته و ابراهیمِ امام را دست‌گیر و زندانی کند. ابراهیم امام، امامت پس از خود را به برادرش، عبدالله بن ابی العباس (سفاح) سپرد.

درگذشت ثعلبة بن سلامه عاملی جذامی و توافق مردم اندلس برای نصب یوسف بن عبدالرحمان فهری بر اندلس.

یمانیان و یارانِ ابوالخطّار، کاخ قرطبه را اشغال کردند، ابوالخطّار را از زندان بیرون آورده و به فرماندهی خود برگزیدند.

وقایع نظامی

شورش‌ها

ناحیه جزیره: مروان بن محمد سپاهی به فرماندهی عامر بن ضباره برای نبرد با شیبان بن‌عبدالعزیز یشکری حروری گسیل داشت.

عامر با او در شمال موصل روبه‌رو شد و او و یارانش را شکست داد. شیبان در عمان پناه گرفت و در سال 134 ق در آن‌جا کشته شد.

یمن و مکه: استیلای عبدالله بن یحیای کندی (طالب الحق) بر صنعا و اشغال مکه توسط ابوحمزه، مختار بن عوف.

ری: ظهور عبدالله بن معاویة بن عبدالله بن جعفر طالبی در ری و بیعت با او و اعلام قیام علیه بنی‌امیّه.

حملات رومیان

ناوگان بیزانس، ناوگان عربی را در شمال قبرس شکست داد و جزیره قبرس را بازپس گرفت.

درگذشتگان

ابن یَعمُر عدوانی.

ثعلبة بن سلامه عاملی.

جدیع کرمانی.

ابن یعمر عدوانی

ابو سلیمان، یحیی بن یعمر عدوانی، در اهواز به دنیا آمد و در بصره اقامت گزید. او در زمره تابعین و از عالمان به حدیث و فقه و گویش‌های عربی بود. علم نحو را از ابوالاسود دوئلی آموخت و خود از سخنوران برجسته شد.

وی اولین کسی بود که قرآن را نقطه‌گذاری کرد و از کاتبان نامه‌های دیوانی به‌شمار می‌رفت. او بدون آن‌که بر دیگران بتازد و خرده‌گیری کند، پیرو اهل بیت بود. از این‌رو حجاج ثقفی او را به خراسان تبعید کرد. در آن‌جا قتبیة بن مسلم امر قضاوتِ مرو را به او سپرد، سپس او را ـ آن‌چنان‌که منقول است ـ به سبب شرابخواریِ بسیار و مکرّر عزل کرد. ذهبی درباره او می‌گوید: درباره نقل حدیث و ثقه بودنش اتفاق نظر وجود دارد.(2)

ثعلبة بن سلامه عاملی

ثعلبة بن سلامه عاملیِ جذامیِ یمانی، از امیران عرب در اندلس و در قبیله‌اش مطاع بود. وی هم‌چنین شجاع ؛ بزرگوار و از خردمندان به‌شمار می‌رفت. ابوالخطّار، حسام بن ضرار کلبی، امیر اندلس او را به عنوان کارگزار خود در اشبیلیه و مناطقی دیگر نصب کرد ولی پس از چندی وی را عزل کرد، لذا ثعلبه بر او خروج کرد و با او جنگید. در این نبرد، ابوالخطّار شکست خورد و ثعلبه به قرطبه ـ که در آن هنگام پایتخت اندلس بود ـ وارد شد و به عنوان امیر در آن‌جا مستقر گردید. فرمان‌روایی‌اش دو سال و چند ماه به طول انجامید و در قرطبه درگذشت. پس از او مردم اندلس بر امارت یوسف بن عبدالرحمان فهری توافق کرده و او را به ولایت اندلس گماردند.(3)

[ 1 ] . پنج‌شنبه اول محرم سال 129 = 22 سپتامبر سال 746 ؛ یک‌شنبه سیزدهم ربیع‌الثانی سال 129 = اول ژانویه سال 747 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج9، ص225 ؛ النجوم الزاهره، ج2، ص217 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص75 ؛ وفیات الاعیان، ج6، ص173 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص73 ؛ معجم الادباء، ج7، ص296 ؛ أعتاب الکتاب، ص53.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص87 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص337 ؛ البیان المغرب، ج1، ص 62 ؛ همان، ج2، ص34 و 35 ؛ ابن خلدون، ج4، ص260.