جدیع کرمانی

جدیع بن علی بن شبیب ازدیِ کرمانی، از بزرگان و سرداران خراسان و یکی از زیرکان و رئیس قبیله ازد یمانی بود. در کرمان به دنیا آمد و به همین سبب کرمانی خوانده شده است. در خراسان اقامت داشت تا این‌که نصر بن سیّار در سال 120 ق والی آن‌جا شد. وی از گزند کرمانی ترسید و او را به زندان انداخت و این امر ازدیان را خشمگین کرد و لذا نصر با او از در مصالحه درآمد. کرمانی مدتی را به‌طور مخفیانه به گردآوری سپاه پرداخت و سپس شورش آغاز کرد. و بر مرو چیره شد و مردمان آن‌جا سر به فرمان او نهادند.

هنگامی که ابومسلم خراسانی پا به میدان نهاد، با جدیع برای نبردِ با نصر به توافق رسید. نصر به جدیع نامه‌ای نوشت و از او درخواست صلح کرد. جدیع نیز پذیرفت و همراه صد سوار برای انعقادِ قرارداد صلح به‌سوی نصر رفت، اما نصر با سیصد سوار بر او یورش آورد و او را کشت.[1]

پی نوشت‌ها

[1] . پنج‌شنبه اول محرم سال 129 = 22 سپتامبر سال 746 ؛ یک‌شنبه سیزدهم ربیع‌الثانی سال 129 = اول ژانویه سال 747 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج9، ص225 ؛ النجوم الزاهره، ج2، ص217 ؛ تذکرة الحفّاظ، ج1، ص75 ؛ وفیات الاعیان، ج6، ص173 ؛ البدایة والنهایه، ج9، ص73 ؛ معجم الادباء، ج7، ص296 ؛ أعتاب الکتاب، ص53.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص87 ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص337 ؛ البیان المغرب، ج1، ص 62 ؛ همان، ج2، ص34 و 35 ؛ ابن خلدون، ج4، ص260.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص104 ؛ تاریخ طبری، ج7، ص285 به بعد ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص197، 302 و 363 ؛ البدایة والنهایه، ج10، ص32 ؛ ابن خلدون، ج3، ص218 و 255.

سال 130 ق = 747 ـ 748م

رویدادها

ابومسلم خراسانی به شهر مرو وارد شده و نصر بن سیّار از مرو به نیشابور و از آن‌جا به گرگان گریخت.

ابومسلم بر خراسان استیلا یافته و قحطبة بن شبیب طائی را به فرماندهی کل سپاهیان عباسی گمارد.

قحطبة بن شبیب پس از نبردی که در آن تمیم بن نصر بن سیّار کشته شد، بر نیشابور پایتخت خراسان، سپس بر گرگان مستولی شده و به کشتار مردمان گرگان پرداخت. او هم‌چنین نباتة بن حنظله، کارگزار گرگان که از سوی ابن هبیره منصوب شده بود را کشت.

ولایت محمد بن عبدالملک بر مکه و مدینه.

بلایای طبیعی

زلزله‌های شدید در شام، بیت المقدس را ویران کرد و مردم را چهل روز بیابان‌نشین کرد.

شیوع طاعون در بصره.

وقایع نظامی

شورش‌ها

خوارج: شیبان بن سلمه خارجی بر ابومسلم خراسانی شورید و ابو مسلم سپاهی را به فرماندهی بسام بن ابراهیم فرستاده و شورش را سرکوب کرد.

ابو حمزه، مختار بن عوف ازدیِ خارجی اباضی پس از نبردی که میان او و والی مدینه، عبدالواحد بن سلیمان بن عبدالملک روی داد، بر آن دست یافت سپس راهی شام شد و مروان بن محمد، سپاهی به فرماندهی عبدالملک بن محمد بن عطیه سعدی را به‌سوی او فرستاد. وی با ابوحمزه در وادی القری روبه‌رو و بر او چیره شد. آن‌گاه او و هر یک از یارانش را که به چنگ آورده کشت و بازماندگان سپاه گریختند. عبدالملک سعدی، راه خود را به سوی مدینه و مکه ـ در حالی که قصد یمن را داشت ـ ادامه داد. وی در صنعا با «طالب الحق» روبه‌رو و بر او پیروز و او را نیز به قتل رساند و تمرد خوارج اباضی را نیز سرکوب کرد. اباضی‌ها در بازگشت عبدالملک به مکه در راه به کمین نشستند و او را ترور کردند.

علویان: یزید بن هبیره، امیر عراق سپاهی را برای نبرد با عبدالله طالبی فرستاد. عبدالله گریخته، به هرات پناه برد. هنگامی که ابومسلم خراسانی قیام کرد، عبدالله و پیروانش را دست‌گیر کرده و کشت.

جنگ قبیله‌ای در اندلس

یوسف بن عبدالرحمان فهری، امیر اندلس، یحیی بن حریث جذامی را از امارت منطقه «ریّه» عزل کرده و با ابوالخطّار برای قیام علیه یوسف فهری و صمیل بن حاتم، حاکم قانونی اندلس به توافق رسید. آن‌گاه آتش نبردی قبیله‌ای میان یمانیان و مضریان قیسی درگرفت. این اولین جنگ میان آنها در اندلس بود. این جنگ در «شقنده» (شکوندا) در جنوب قرطبه درگرفت که در نهایت، به نفع مضریان انجامید. ابن حریث و ابوالخطّار و همراهانشان (یمانیان) شکست خوردند، آن‌گاه اسیر شده و به نزد صمیل برده شدند. و صمیل، ایشان را همراه یارانشان کشت.

درگذشتگان

ابن دمینه.

ابن عطیة سعدی.

ابو حمزه مختار.

ابوالخطّار.

حنظله کلبی.

سلاّمة القس.

شیبان بن سلمه خارجی.

طالب الحق.

عبدالله طالبی.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج2، ص104 ؛ تاریخ طبری، ج7، ص285 به بعد ؛ تاریخ ابن اثیر، ج5، ص197، 302 و 363 ؛ البدایة والنهایه، ج10، ص32 ؛ ابن خلدون، ج3، ص218 و 255.

[ 2 ] . دوشنبه اول محرم سال 130 = یازدهم سپتامبر سال 747 ؛ دوشنبه 24 ربیع‌الثانی سال 130 = اول ژانویه سال 748 .