ام سلمه دختر یعقوب مخزومی

ام سلمه، دختر یعقوب بن سلمة بن عبداللّه بن مغیره مخزومی، از اشراف قریش، عاقل، باهوش و صاحب نظر بود. عبدالعزیز بن ولید بن عبدالملک بن مروان، با او ازدواج کرد. پس از مرگ عبدالعزیز، مسلمة بن هشام بن عبدالملک او رابه همسری برگزید، امّا مسلمه نیز درگذشت. روزی ابوالعباس سفّاح ـ که مردی زیباروی بود ـ بر ام سلمه که در مجلسی نشسته بود، گذشت. ام سلمه درباره نسب و تبار او پرسید و چون از نسب او آگاه شد، کنیز خود را همراه با مالی فراوان به سوی او فرستاد و از وی درخواست ازدواج کرد. ابوالعباس پذیرفت و نزد برادر ام سلمه رفته و او را خواستگاری کرد. او نیز با این وصلت موافقت کرد. ابو العباس، ام سلمه را بسیار گرامی می داشت و هیچ کاری را بدون مشورت با او انجام نمی داد. این ازدواج پیش از به خلافت رسیدن ابوالعباس صورت گرفت. او غیر از ام سلمه زن دیگری به همسری نگرفت و به کنیزکان زیباروی نیز توجهی نداشت. ام سلمه پسری به نام محمد و دختری به نام ریطه برای ابوالعباس به دنیا آورد. بعد از ابوالعباس، اسماعیل بن علی بن عبداللّه با ام سلمه ازدواج کرد. ام سلمه پس از سال 136 ق از دنیا رفت.[1]

ربیعة الرای

ابوعثمان ربیعه بن ابی عبدالرحمان فرّوخ، وابسته قبیله تیم از اهالی مدینه پیشوایی فقیه و حافظ قرآن بود که از انس بن مالک و بسیاری از تابعین حدیث نقل کرده است. او شخصی با بصیرت و صاحب رای بود و به همین دلیل وی را ربیعة الرأی (نوآور و صاحب آرای جدید) می گفتند. اهل حدیث به کسانی که بر اساس رأی خود نظر می دادند، اصحاب القیاس می گفتند: زیرا در هر موردی که حدیث یا روایتی در خصوص آن وجود نداشته باشد، به رای و نظر خود عمل می کنند. او در مدینه صاحب فتوا بود و امام مالک نزد او علم فقه را آموخت. وی در هاشمیه نزدیک «انبار» درگذشت.[2]

پی نوشت ها

[1] . شنبه اوّل محرم سال 136 = 7 ژوئیه سال 753 ; سه شنبه 2 رجب سال 136 = اوّل ژانویه سال 754 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 257 ; تاریخ طبری و ابن اثیر، رویدادهای سال های 132 ـ 136 ; ابن خلدون، ج 3، ص 275 و 770 ; تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 349 ـ 363 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 58 ; مروج الذهب، ج 3، ص 251 ; تاریخ بغداد، ج 10، ص 46 ; فوات الوفیات، ج 1، ص 486 ; الأغانی، ج 4، ص 343 ; الکتّاب والوزراء، ص89 ; المعارف، ص 372 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «ابوالعباس سفّاح» ; مآثر الانافة فی معالم الخلافه، ج 1، ص 170 ; سیوطی، تاریخ الخلفاء، ص258.

[ 3 ] . المحبّر، ص 445 ; اعلام النساء، ج 2، ص 235 ـ 239 ; ابن مسکویه، تجارب الامم، ص 121.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 42 ; تاریخ بغداد، ج 8 ، ص 420 ; تذکرة الحفّاظ، ج 1، ص 157 ; العبر، ج 1، ص 153 ; وفیات الاعیان، ج 2، ص 288.

سال 137 ق = 754 ـ 755 م

رویدادها

* منصور، ابومسلم را از خراسان فرا خواند و پس از قتل وی خالد بن ابراهیم ذهلی رابه جای وی منصوب کرد.

* عبدالرحمان بن حبیب فهری، امیر افریقا از پرداخت مالیات به خلیفه، منصور عباسی سرباز زد. منصور وی را تهدید کرد. عبدالرحمان نیز از اطاعت او بیرون آمد و نام او را از خطبه انداخت و در افریقا و مغرب اعلام استقلال کرد.

* الیاس و عبدالوارث، پسران حبیب فهری برای کشتن برادرشان، عبدالرحمان توطئه کردند، به امید اینکه الیاس به حکومت برسد و از منصور اطاعت کنند. زمانی که عبدالرحمان در دارالخلافة بود، آنان بر وی داخل شدند و الیاس او را کشت و بدین ترتیب حاکم افریقا گردید.

* نصب حمید بن قحطبة به امارت موصل(مرکز جزیره).

وقایع نظامی

شورش ها

* عبداللّه بن علی عباسی بر پسر برادرش، منصور شورید وی خواستار خلافت بعد از سفّاح بود. منصور، ابومسلم خراسانی را برای جنگ با وی گسیل داشت. دو گروه در نصیبین با یک دیگر روبرو شدند و عبداللّه شکست خورد و به برادرش، سلیمان بن علی، حاکم خلیفه بر بصره پناه برد.

* دمشق: عثمان بن عبدالاعلی بن سراقه ازدی ، در دمشق علیه عباسیان شورید و به نفع بنی امیه دعوت خود را آغاز کرد. صالح بن علی عباسی، حاکم شام شورش او را سرکوب کرد و عثمان را به قتل رساند.

* خراسان: سنباد مجوسی به خون خواهی از ابومسلم سر به قیام برداشت. این شورش، توسط لشکری به فرماندهی «جمهور بن مرّار عجلی» سرکوب و سنباد کشته شد.

* جزیره: ملبّد بن حرمله شیبانی خارجی علیه منصور شورش کرد. منصور چندین لشکر به فرماندهی امیر لشکری توانا و بزرگ و کارآزموده، به جنگ او فرستاد و شورش را سرکوب کرد.

درگذشتگان

* ابو مسلم خراسانی.

* به آفرید.

* سفیانی (زیاد)

* سنباد مجوسی.* عبد الرحمان بن حبیب فهری.

* عثمان بن سراقة ازدی.

* عیسوی.

[ 1 ] . المحبّر، ص 445 ; اعلام النساء، ج 2، ص 235 ـ 239 ; ابن مسکویه، تجارب الامم، ص 121.

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 42 ; تاریخ بغداد، ج 8 ، ص 420 ; تذکرة الحفّاظ، ج 1، ص 157 ; العبر، ج 1، ص 153 ; وفیات الاعیان، ج 2، ص 288.

[ 3 ] . دوشنبه اوّل محرم سال 138 = 16 ژوئیه سال 755 ; پنج شنبه 23 رجب سال 138 = اوّل ژانویه سال 756 .