قصرش در قیروان به قتل رساند. الیاس این عمل را از آن رو انجام داد که آگاه شد عبدالرحمان ولایت عهدی را پس از خود به پسرش، حبیب اعطا کرده است. در حالی که نیت داشت خود ولیعهد باشد. بعدها حبیب، پسر عبدالرحمان انتقام خون پدر را از عمویش، الیاس گرفت و او را به قتل رسانده و حکومت افریقا را به دست گرفت. حکومت مستقل عبدالرحمان بن حبیب ده سال و هفت ماه به طول انجامید. در زمان حکومتش، حملاتی دریایی به سیسیل و سردینیه داشته است و غنایم فراوان و ارزشمندی به دست آورد. هم چنین در زمان او بربرهای اباضیه سر به شورش برداشته و عبدالرحمان بعد از جنگ هایی که با آنان کرد، آنها را سرکوب کرد.[1]

عثمان بن سراقه ازدی

عثمان بن عبدالاعلی بن سراقه ازدی، از بزرگان و اشراف دمشق بودکه به نفع بنی امیه تبلیغ می کرد و بر منبر مسجد جامع امویان به سب و لعن عباسیان می پرداخت. و خلافت را برای هاشم بن یزید بن خالد بن یزید بن معاویه آشکار می ساخت. صالح بن علی عباسی وی را دست گیر کرده وکشت و به تعقیب هاشم پرداخت. ولی او مخفی شد.[2]

عیسوی

ابوعیسی، اسحاق بن یعقوب اصفهانی، فردی یهودی و از اهالی اصفهان بود. گویند: اسمش «عوفید الوهیم» به معنای پرستنده خداوند بود. وی مدعی بود که پیامبر خداست و فرستاده همان مسیحی است که مردم در انتظار او هستند. در بسیاری از احکام تورات با یهودیان مخالفت کرد و کشتن هر حیوان حلال گوشتی را بکلی حرام دانسته و خوردن هر موجود جانداری را نهی می کرد. او ده نماز را واجب و وقت های آن رانیز مشخص کرد. بسیاری از یهودیان از او پیروی کردند. وی به پیامبری عیسی بن مریم و محمد(صلی الله علیه وآله وسلم) اقرار کرد و معتقد بود که خداوند محمد(صلی الله علیه وآله وسلم) را تنها برای اعراب مبعوث فرمود نه برای بنی اسرائیل; هم چنین معتقد بود که دین اسلام غیر عرب را ملزم به اطاعت نمی کند. یاران وی را عیسویه می گفتند. اندکی بعد یهودی دیگری، هم چون او مردم را به این آیین دعوت کرد. اسم او موشکان بود و منسوبان به او را موشکانیه می خواندند. عیسوی در شورشی که در ری علیه خلیفه منصور به پا شد و وی نیز در آن شرکت داشت کشته شد.[3]

پی نوشت ها

[1] . دوشنبه اوّل محرم سال 138 = 16 ژوئیه سال 755 ; پنج شنبه 23 رجب سال 138 = اوّل ژانویه سال 756 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 112 ; ابن خلکان، ج 3، ص 145 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 198 ـ 479 ; تاریخ ابن اثیر، ج5، ص 254 ـ 468 ; مروج الذهب، ج 3، ص 290 ; تاریخ بغداد، ج 10، ص 207 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 67 ; النجوم الزاهره، ج 1، ص 335 ; العبر، ج 1، ص 186 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «ابومسلم خراسانی» ; المعارف، ص 370 و 420 ; ابن خلدون، ج 3، ص 215 و 251 ; ابن ندیم، ص 483 ; الملل والنحل، ج 1، ص 153 و 154 ; التبصیر فی الدین، ص 130 ـ 131.

[3] . الملل والنحل، ج 1، ص 238 و 239 ; ابن عدیم، زبدة الحلب فی تاریخ حلب، ج 1، ص 53 ـ 57 ; التبصیر فی الدین، ص 150 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «به آفرید».

[ 4 ] . تاریخ طبری، ج 7، ص 442 ـ 454 ; زبدة الحلب، ج 1، ص 53 ـ57.

[ 5 ] . تاریخ طبری، ج 7، ص 495 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 481 ـ 484 ; مروج الذهب، ج 3 ، ص 305 ـ 396 ; تاریخ یعقوبی، ج 3، ص 101.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 73 ; تاریخ ابن اثیر، ج 4، ص 280 ; همان، ج 5، ص 311 ; ج 6، ص 10، 54 ; البیان المغرب، ج 1، ص 60 ـ61 ; ابن خلدون، ج 4، ص 406 و 409 ; ابن عبدالحکم، فتوح مصر والمغرب، ص 302 ; ابن الاَبّار، ص 217.

[ 7 ] . العبر، ج 1، ص 187.

[ 8 ] . الملل والنحل، ج1، ص 215 ـ 216 ; الفرق بین الفرق، ص 12 ـ 13 ; الموسوعة النقدیة للفلسفة الیهودیه، ص 134 و 135.

سال 138 ق = 755 ـ 756 م

رویدادها

* برپایی دولت ] امویان[) 5( در اندلس.

* عبدالرحمان بن معاویة بن هشام بن عبدالملک اموی دریا را پشت سر گذاشت و به سوی اندلس حرکت کرد و بر یوسف بن عبدالرحمان بن حبیب فهری حاکم اندلس که صمیل بن حاتم اندلسی وی رایاری می کرد، پیروز شد.

* مردم اندلس در سال ] 129[ ق) 6( یوسف را به امارت خویش گزیده بودند. و زمانی که ابوالعباس سفّاح به خلافت رسید، وی را ابقا کرد. در ذی الحجه سال 138 ق (15 مه سال 756 م) جنگ «مصاره» یا«امیده» در نزدیکی قرطبه، بین یوسف فهری و صمیل از سویی و عبدالرحمان از سوی دیگر در گرفت که به دنبال آن یوسف و صمیل فرار کرده و عبدالرحمان وارد قرطبه شد.

* حبیب بن عبدالرحمان فهری به خون خواهی پدر، عمویش الیاس و کسانی را که به همراهی الیاس، علیه وی توطئه چینی کرده بودند، به قتل رسانید، اما عمویش عبدالوارث فرار کرد و به قبیله «ورفجومه صفریه» (از قبایل خوارج) پناهنده شد. این قبیله از بربرها و از شاخه های «نفزاوة» بودند که رهبرشان، عاصم بن جمیل به عبدالوارث پناه داده بود.

* منصور، ابوایوب بن سلیمان بن مخلد موریانی را به وزارت خود گماشت و ربیع بن یونس را حاجب و پرده دار خود قرار داد.

* منصور دستور داد بنای شهر «ملطیه» و دژ آن را بازسازی کنند و چهار هزار جنگ جو از اهالی جزیره را به آن جا فرستاد.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 73 ; تاریخ ابن اثیر، ج 4، ص 280 ; همان، ج 5، ص 311 ; ج 6، ص 10، 54 ; البیان المغرب، ج 1، ص 60 ـ61 ; ابن خلدون، ج 4، ص 406 و 409 ; ابن عبدالحکم، فتوح مصر والمغرب، ص 302 ; ابن الاَبّار، ص 217.

[ 2 ] . العبر، ج 1، ص 187.

[ 3 ] . الملل والنحل، ج1، ص 215 ـ 216 ; الفرق بین الفرق، ص 12 ـ 13 ; الموسوعة النقدیة للفلسفة الیهودیه، ص 134 و 135.

[ 4 ] . دوشنبه، اوّل محرّم سال138 = 16 ژوئیه سال 755 ; پنج شنبه 23 رجب سال 138 = اوّل ژانویه سال 756 .