* عیسی بن یزید اسود مکناسی به ترویج مذهب خوارج صفریّه در«مکناسه» در دورترین ناحیه جنوب غربی پرداخت و ابوالقاسم سمعو بن واسول مکناسی، رهبر قبیله زناته با وی بیعت کرد.

وقایع نظامی

منازعه اعراب و بربرها

* افریقا: حبیب بن عبدالرحمان فهری از قبیله ورفجومه الصفریه خواست تا عمویش عبدالوارث و تمام فراریان همراه او را تسلیم کنند; امّا این قبیله از تسلیم وی خودداری کردند. حبیب با آنها به جنگ پرداخت; ولی با شکست مواجه شده و به شهر قابس عقب نشینی کرد.

* عاصم بن جمیل، رهبر صفریه به دعوت عرب های ساکن قیروان جهت به دست گیری فرمان روایی آن جا مشروط به این که دعوت برای خلیفه، منصور عباسی کند، رهسپار قیروان شد. هنگامی که عاصم داخل شهر شد، مال، جان و حرمت ساکنان شهر را مباح کرد; آن گاه همراه لشکری از بربرها برای جنگ با حبیب رهسپار قابس گردید و عبدالملک ورفجومی را به جای خود بر قیروان گماشت.

* حبیب فهری از قابس خارج شده و به کوهستان های اوراس رهسپار گردید. عاصم وی را تعقیب کرد، ولی حبیب وی راشکست داده و تعدادی از یارانش را به قتل رسانید.

شورش ها

* جزیره: شورش ملبّد بن حرمله شهابی به وسیله لشکر خازم بن خزیمه سرکوب شد و ملبّد به قتل رسید.

* ری: جمهور بن مرّار عجلی بعد از سرکوب شورش سنباد، خود علیه عباسیان سر به شورش برداشت. محمد بن اشعث به جنگ با جمهور بن مرّار اعزام شد و جمهور در آن جنگ کشته شد.

درگذشتگان

* جمهور بن مرّار.

* عاصم بن جمیل.

* ملبّد بن حرمله.

جمهور بن مرّار

جمهور بن مرّار عجلی، فرماندهی شجاع بود که، در دوران خلافت منصور عباسی فرماندهی لشکریان را عهده دار بود. منصور وی را برای جنگ با سنباد ایرانی روانه کرد. او بر سنباد فائق آمد و در جنگی بین همدان و ری، یاران او را شکست داده و وادار به فرار کرد و هم چنین بر اموال و دارایی های او دست یافت. آن گاه در ری اقامت گزید ولی غنایم را برای منصور ارسال نکرد، بلکه آنها را «فیئ» دانسته و بین جنگ جویان تقسیم نمود. چون منصور وی را طلبید; جمهور، خودداری کرد و از تحت اطاعت منصور خارج شد و لشکری را از شجاعان عجم فراهم آورد. منصور لشکری به فرماندهی محمد بن اشعث خزاعی به سوی او گسیل داشت و توسط لشکری دیگر به فرماندهی عمر بن حفص مهلّبی وی را یاری داد. در جنگ سختی که بین ری و اصفهان در گرفت، آنها بر جمهور بن مرّار غلبه پیدا کردند و جمهور عقب نشینی کرده و در آذربایجان پناه گرفت، ولی همراهان وی برای رهایی از فتنه و آشوب، او را با حیله و نیرنگ کشتند و سرش را برای منصور فرستادند.[1]

عاصم بن جمیل

عاصم بن جمیل، رهبر قبیله ورفجومه است که تیره ای از قبایل بربر نفزه بود. آنها از غالیان خوارج صفریّه به شمار می رفتند. عاصم ادعای نبوت و غیب گویی داشت و در دین تغییراتی ایجاد کرد. به رکعت های نماز افزود و ذکر پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) را از اذان برداشت.

قیروان را در سال 138 ق به همراه لشکری از بربرها به تصرف خود درآورد. لشکریان او ناموس مردم را مباح شمردند. و به گناهان بزرگی دست یازیدند. او آن گاه با حبیب بن عبدالرحمان فهری در قابس به جنگ پرداخت و او را شکست داد و تا کوه های اوراس وی را تعقیب کرد;در آن جا حبیب بر وی غلبه کرده، او و گروهی از یارانش را به قتل رسانید.[2]

ملبّد بن حرمله

ملبّد بن حرمله شیبانی خارجی، از شورشیان بزرگ در اوایل حکومت عباسیان بود. در زمان منصور در حالی که هزار قهرمان اسب سوار همراه وی بودند، سر به شورش برداشت. آن گاه بر ناحیه جزیره استیلا یافت و کارش بالا گرفته و قوّت یافت. منصور پی درپی لشکرهایی برای جنگ با وی فرستاد; اما همه آنها شکست خوردند تا این که خلیفه، خازم بن خزیمه را با هشت هزار جنگ جو به سوی او گسیل داشت. پایداری و مقاومت ملبّد آنان را تا مرز شکست پیش برد، ولی آنها توانستند با پرتاب تیر، او و تعداد زیادی از یارانش را از پای درآورند.[3]

پی نوشت ها

[1] . دوشنبه، اوّل محرّم سال138 = 16 ژوئیه سال 755 ; پنج شنبه 23 رجب سال 138 = اوّل ژانویه سال 756 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 132 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 497 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 484.

[3] . تاریخ ابن اثیر، ج 4، ص 280 ; ابن خلدون، ج 4، ص 409 ; ابن عذاری، ج 1، ص 69 ـ 70.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 8 ، ص 216 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 495 ـ 498 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 482 و 485 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 73 ; ابن خلدون، ج 3، ص 358.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 132 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 497 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 484.

[ 2 ] . تاریخ ابن اثیر، ج 4، ص 280 ; ابن خلدون، ج 4، ص 409 ; ابن عذاری، ج 1، ص 69 ـ 70.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 8 ، ص 216 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 495 ـ 498 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 482 و 485 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 73 ; ابن خلدون، ج 3، ص 358.