صادر نمود. هم چنین گویند که ابنمقفّع کتاب کلیله و دمنه را جهت تعریض و تخفیف منصور ترجمه کرد. لذا کینه او در دل منصور جای گرفت. ابنمقفّع پیشوای طبقه نخست کاتبان شمرده می شود. وی شیوه نگارش خود را از سبک نگارش فارسی الهام گرفت که به نام او نیز معروف شده و دیگر نویسندگان، در این سبک از او پیروی کرده اند. وی در 36 سالگی کشته شد.[1]

سلیمان بن علی عبّاسی

از امیران عباسی و از بخشندگان ستوده شده به شمار می رفت. پسر برادرش، سفّاح او را درسال 132 ق به حکومت بصره و توابع آن و ناحیه دجله، بحرین و عمان منصوب کرد. و تا سال 139 ق که منصور عباسی وی را عزل کرد، بر آن جا حکم می راند. او تا هنگام مرگش در 60 سالگی در بصره می زیست. آزاد کردن صد تن از غلامانش درمراسم حج هر سال در شب عرفه از نشانه های بخشندگی اوست.[2]

صمیل بن حاتم

صمیل بن حاتم بن شمر، ملقّب به ذی الجوشن ضبّابی، از نوادگان شمر ذی الجوشن کوفی قاتل حسین بن علی بن ابی طالب، در واقعه کربلا بود. زمانی که مختار بن ابی عبیده ثقفی در سال 66 ق در جریان خون خواهی حسین، شمر راکشت، فرزندش حاتم به قنّسرین رهسپار شد، آن گاه با لشکر قنّسرین به اندلس رفت و صمیل در آن جا متولد شد.

صمیل، بزرگ قبیله مضریان قیسی در اندلس و یکی از امیران زیرک، شجاع و سخاوت مند بود. ابوالخطّار، حاکم اندلس که از یمانیان طرف داری می کرد، با وی بدرفتاری آغاز کرد.

صمیل و یارانش بر او شوریدند و بدین ترتیب میان یمانیان و قیسیان جنگ شدیدی درگرفت که به اسارت ابوالخطّار و کشته شدن وی و حکومت ثعلبة بن سلامه عاملی انجامید.

صمیل تا ورود عبدالرحمان الداخل به اندلس، صاحب نفوذ ماند.

زمانی که عبدالرحمان الداخل به قدرت رسید، صمیل را در قرطبه محصور و محبوس ساخت و پس از این که فهمید صمیل در حال توطئه علیه اوست، وی را به قتل رسانید.[3]

عبدالجبار ازدی

عبدالجبار بن عبدالرحمان ازدی، او در آغاز حکومت عباسیان از فرماندهان شجاع و نیرومند به شمار می رفت. منصور، خلیفه عباسی، وی را در سال 140 ق به حکومت خراسان منصوب کرد.

عبدالجبّار، جمع کثیری از مردم خراسان را به اتهام گرایش و ارادت به فرزندان علیبن ابی طالب به قتل رساند و آن گاه از پیروی و اطاعت منصور سرباز زد. منصور نیز فرزندش، مهدی را برای نبرد با او روانه ساخت. هنگامی که مهدی به ری رسید، خازم بن خزیمه را برای جنگ با عبدالجبار فرستاد. پس از نبردی سهمگین، عبدالجبار شکست خورده و متواری گردید. ولی سرانجام دست گیر و نزد منصور فرستاده شد. منصور دست ها و پاهایش را قطع کرد و پس از گردن زدن، جسد او را به دار آویخت. آن گاه خانواده و پسرانش را تبعید کرد.[4]

عیینة بن موسی تمیمی

ابوموسی، عیینة موسی بن کعب بن عیینه تمیمی، پدرش موسی بن عیینه از بزرگان و فرماندهان و یکی از کسانی بود که در استقرار حکومت عباسیان نقش داشت. منصور، خلیفه عباسی، پدرش را به حکومت سند گماشت و پسرش، عیینه را به عنوان جانشین او در نظر گرفت، ولی در سال 142 ق منصور به سبب کینه توزی عیینه نسبت به یمانیان و کشتن جمعی از آنها، وی را عزل کرد. او نیز علیه منصور سر به شورش برداشت. منصور ناچار لشکری را برای جنگ با وی گسیل داشت. چون یاران عیینه از گرد وی پراکنده شدند، او به سیستان رفت، امّا تنی چند از یمانیان به او رسیدند و در کمینی که برای او گذاشته بودند، وی را به قتل رساندند.[5]

پی نوشت ها

[1] . جمعه اوّل محرم سال 142 = چهارم مه سال 759 ; سه شنبه هفتم رمضان سال 142 = اوّل ژانویه سال 760 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 283 ; امراء البیان، ص 99 ـ 158 ; خزانة الأدب، ص 459 و 460 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 96 ; الفهرست، ص 118 ; وفیات الاعیان، ج 1، ص 149 ; الکتّاب والوزراء، ص 103 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «ابن مقفّع».

[3] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 193 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 459 ; فوات الوفیات، ج 1، ص 177.

[4] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 301 ; ابن قوطیه، ص 37، 63، 64 ; البیان المغرب، ج 2، ص 24 به بعد ; ابن خلدون، ج 4، ص 260 ; نفح الطیب، ج 4، ص 53.

[5] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 48 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 503 و 508 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 498 و 505 ; المحبّر، ص 374 و 476.

[ 6 ] . تاریخ ابن اثیر، حوادث سال 141 ـ 142 ; فتوح البلدان، ص 431.

سال 143 ق = 760 ـ 761 م

رویدادها

* حکومت سری بن عبداللّه بن حارث بن عباس پس از هیثم بن معاویه عتیقی بر مکه.

* جا به جایی محمد بن اشعث از حکم رانی مصر به حکومت افریقا برای جنگ با ابوالخطاب معافری و سپردن حکومت مصر به حمید بن قحطبه.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 283 ; امراء البیان، ص 99 ـ 158 ; خزانة الأدب، ص 459 و 460 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 96 ; الفهرست، ص 118 ; وفیات الاعیان، ج 1، ص 149 ; الکتّاب والوزراء، ص 103 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «ابن مقفّع».

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 193 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 459 ; فوات الوفیات، ج 1، ص 177.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 301 ; ابن قوطیه، ص 37، 63، 64 ; البیان المغرب، ج 2، ص 24 به بعد ; ابن خلدون، ج 4، ص 260 ; نفح الطیب، ج 4، ص 53.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 48 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 503 و 508 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 498 و 505 ; المحبّر، ص 374 و 476.

[ 5 ] . تاریخ ابن اثیر، حوادث سال 141 ـ 142 ; فتوح البلدان، ص 431.

[ 6 ] . چهارشنبه اوّل محرّم سال 143 = 22 آوریل سال760 ; پنج شنبه نوزدهم رمضان سال 143 = اوّل ژانویه سال 761 .