جنگ‌ها رخ می‌دهد که خون‌هایی در آن ریخته می‌شود. هنگامی که دو برادر نسبت به قدرت در خاندان قریش، با یک‌دیگر نزاع کردند، نزد کاهنِ «عسفان» (دهی بین مکه و مدینه) رفتند. وی هاشم را بر عبد شمس ترجیح داد و این اولین دشمنی بود که میان بنی‌هاشم و بنی‌عبدشمس و فرزندان پسری‌اش از امیّه درگرفت[2] نهایة الارب نویری، ج 3، ص 132).

5 . شعراء [ 26 ] آیه 214 : خویشاوندان نزدیکت را بترسان.

6 . عبدالعزی بن عبدالمطلب بن هاشم را «ابولهب» و همسرش أروی، ام جمیل (خواهر ابوسفیان) پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله را «حمالة الحطب» کنیه داد[ 2 ] .

7 . عقبه، دهی است در نزدیکی مکه.[ 2 ]

8 . ابن‌هشام، ج 1، ص 267.

9 . سیره ابن‌هشام، ج 1، ص 391.

10 . انفال [ 8 ]، آیه 30 : و آن هنگام را به یاد آور که کافران درباره تو بداندیشی کردند تا در بندت افکنند یا بکشند یا از شهر بیرون سازند. آنان مکر کردند و خدا نیز مکر کرد و خدا بهترین مکرکنندگان است.

11 . جواد علی، المفصّل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، ج 4، ص 129.

یادداشت‌ها

[ 1 ] . پادشاهان منذری: اسم پنج تن از امیران لخمی است که مشهورترین آنان «ابن‌ماء السّماء» بوده است.

[2] . هاشم و عبدشمس از فرزندان عبدمناف بن قصی بن کلاب بودند و رقابت میان آنها از ناحیه فرزند عبدشمس، امیه، آغاز شد که خود سرسلسله تیره اموی است.

[ 3 ] . دشمنی نه میان هاشم و عبدشمس، بلکه میان هاشم و امیة بن عبد شمس آغاز گردید که او مدعی سروری مکه بود. عبدشمس که فردی تجارت‌پیشه بود، هرگز مدعی سروری نبود.

[ 4 ] . آن‌چه در منابع تاریخی برجسته‌تر است آن است که اولین کسان، علی علیه‌السلام ، خدیجه و زید بن حارثه بوده‌اند و خدیجه در این دوره نقشی جدی داشته است.

[ 5 ] . چنان‌که از صریح آیه برمی‌آید با این فرمان پیامبر تنها به دعوت خویشاوندان مأمور می‌شود و این خود مرحله‌ای از دعوت آن حضرت است. پس از این مرحله که مشرکان به استهزاء پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله پرداختند خداوند با نزول آیه « واصدع بما تؤمر واعرض عن المشرکین انا کفیناک المستهزئین»، مأموریت یافت تا دعوت خود را علنی کرده و همه مکیان را به اسلام بخواند.

[ 4 ] . ابولهب کنیه او در جاهلیت بود و داشتن کینه که امری مرسوم در میان اعراب به شمار می‌رفت و پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله نقشی در آن نداشته است و نسبت به همسر وی نیز خداوند اورا حمالة الحطب خواند نه پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله .

[ 6 ] . عقبه به معنای تنگه است که به اعتبار دیدار پیامبر با یثربیان درآن (که بین مکه و منی رخ داد) عَلَمیّت یافت.