سال 146 ق = 763 ـ 764 م

رویدادها

* منصور، خلیفه عباسی پیش از پایان یافتن بنای بغداد بدان جا انتقال یافت.

* پس از سرّی بن عبداللّه بن حارث عباسی، عبدالصمد بن علی عباسی به حکومت منسوب گردید و جعفر بن سلیمان بن علی عباسی پس از عبداللّه بن ربیعه حارثی، حاکم مدینه گردید.

* نصب محمد بن سلیمان عباسی بر بصره و کوفه.

* عبدالرحمان الداخل دیوار شهر قرطبه را بنا می کند.

وقایع نظامی

جنگ ها

* سرزمین روم: جعفر بن حنظلة بهرانی به کمک نیروهای رزم تابستانی به روم یورش برد. مالک بن عبداللّه خثعمی نیز به سرزمین روم حمله کرد و غنایم زیادی به دست آورد. و «مالک الصوائف» (فرمان روای نیروهای تابستانی) نامیده می شد.

شورش ها

* اندلس: علاء بن مغیث جذامی یحصبی، علیه عبدالرحمان الداخل حاکم اندلس، شورش کرد و به نفع جعفر، خلیفه بغداد تبلیغ کرد. عبدالرحمان الداخل، به مصاف وی رفت و در منطقه قرمونه (Carmone) به جنگ با او پرداخت، او را کشته و سرش را همراه با پرچم سیاهی که علاء آن را برمی افراشت برای منصور که مشغول مراسم حج بود فرستاد. (پرچم سیاه علامت بنی العباس بود.) به همین دلیل، منصور، عبدالرحمان را عقاب قریش خواند و درباره اش گفت: در این شیطان خیری نیست، سپاس خدای را که میان ما و او دریا، قرار داد.

درگذشتگان

* ابن سائب کلبی (محمّد).

* علای یحصبی.

* بزیع بن موسی.

ابن سائب کلبی (محمّد)

ابوالنضر، محمد بن سائب بن بشر بن عمرو بن حارث کلبی، پدر هشام کلبی از اهالی کوفه مفسّر، نسب شناس و عالم به اخبار و تاریخ عرب بود. در جنگ «دیر جماجم» در کنار ابن اشعث حضور داشت. گویند که او سَبَئی یعنی از اصحاب عبدالله بن سبأ بوده است.[2]

علاء یحصُبی

علاء بن مغیث یحصبی، که از یحصب قبیله ای از حمیر بود، فرماندهی دلیر محسوب می شد. زمانی که عبدالرحمان الداخل بر اندلس تسلط یافت، او در افریقا بود. منصور به وی نامه نوشت و از او خواست که علیه عبدالرحمان قیام کند. او نیز در شهر باجه قیام کرد و لباس سیاه ـ که علامت عباسیان بود ـ پوشید و به نام منصور، خطبه خواند و مردم بسیاری اطراف او گرد آمدند. وقتی عبدالرحمان از قیام علاء و پیوستن شورشیان به او مطّلع شد، از قرطبه، رهسپار قرمونه شد و با یاران و بزرگان مورد اعتمادش در آن جا پناه گرفت. در آن جا علاء و اطرافیانش را نزدیک دو ماه محاصره کردند. طولانی شدن محاصره، علاء را در وضعیت بدی قرار داد، آذوقه او به اتمام رسید و لشکریانش روحیه خود را باختند و بیشتر یارانش، از گرد وی پراکنده شدند. در مقابل عبدالرحمان لشکریان خود را جمع کرد و دستور داد که در دروازه اشبیلیه ـ یکی از دروازه های قرمونه ـ آتشی بیفروزند. آن گاه امر کرد که یارانش شمشیرهای خود را از غلاف خارج کنند و غلاف ها را در آتش بیفکنند. سپس به آنها گفت: همراه من حرکت کنید و امید بازگشت را در سر خود نپرورانید. او که در پیشاپیش افراد خود حرکت می کرد، شمشیرش را از غلاف بیرون کشیده و به سرعت از دروازه شهر گذشت و پشت سر او یاران دلاورش که هفت هزار نفر بودند، به حرکت درآمدند. آنان بر لشکر علاء هجوم بردند و آنان را سخت تار و مار کردند. به طوری که از لشکر علاء، تعداد زیادی کشته شدند و خود علاء نیز در میان کشته ها بود.

عبدالرحمان، سر علاء را بریده و برای منصور که مشغول مراسم حج بود، فرستاد. کسی که سر علاء در دستش بود، آن را جلوِ منصور انداخت. وقتی که منصور سر او را دید، به وحشت افتاد و گفت: «انّا لله، این بیچاره را برای کشته شدن فرستادیم، خداوند را سپاس می گویم که بین ما و این شیطان (عبدالرحمان) دریا را فاصله قرار داد».[3]

بزیع بن موسی

بزیع بن موسی از کفّار و از غلات شیعه و شاگرد ابوالخطّاب اسدی بود. امام جعفر صادق او را زندیق (کافر) خواند; زیرا او همانند استادش، ابوالخطّاب اسدی، قائل به الوهیت جعفر بود. وقتی که امام جعفر صادق از قتل او آگاه شد، اظهار رضایت کرد. بزیع بن موسی شغل بافندگی داشتو به همین خاطر به او حائک (بافنده) می گفتند. پیروان او به بزیعیه معروفند.[4]

پی نوشت ها

[ 1 ] . دوشنبه اوّل محرم سال 146 = 21 مارس سال 763 ; یک شنبه 21 شوال سال 146 = اوّل ژانویه سال 764 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج 7، ص 3 ; الوافی بالوفیات، ج 3، ص 83 ; المعارف، ص 535 ; وفیات الاعیان، ج 4، ص 309.

[3] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 46 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 575 ; ابن عذاری، ج 2، ص 51 ـ 53 ; نفح الطیب، ج 1، ص 311 ; سید عبدالعزیز سالم، تاریخ المسلمین و آثارهم فی الاندلس، ص 179 ـ 198.

[4] . الملل والنحل، ج 1، ص 180 ; اشعری، مقالات الاسلامیین، ج 1، ص 177 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «بزیع بن موسی».

[ 1 ] . دوشنبه اوّل محرم سال 146 = 21 مارس سال 763 ; یک شنبه 21 شوال سال 146 = اوّل ژانویه سال 764 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 7، ص 3 ; الوافی بالوفیات، ج 3، ص 83 ; المعارف، ص 535 ; وفیات الاعیان، ج 4، ص 309.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 46 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 575 ; ابن عذاری، ج 2، ص 51 ـ 53 ; نفح الطیب، ج 1، ص 311 ; سید عبدالعزیز سالم، تاریخ المسلمین و آثارهم فی الاندلس، ص 179 ـ 198.

[ 4 ] . الملل والنحل، ج 1، ص 180 ; اشعری، مقالات الاسلامیین، ج 1، ص 177 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «بزیع بن موسی».