سال 147 ق = 764 ـ 765 م

رویدادها

* ابوجعفر منصور، پسر برادرش، عیسی بن موسی را از ولیعهدی خود برکنار کرد و خلافت بعد از خود را به پسرش، محمد واگذاشت و به او لقب مهدی داد و عیسی بن موسی را برای خلافت بعد از مهدی برگزید.

وقایع نظامی

شورش ها

* افریقا: سپاه عباسی بر محمد بن اشعث، حاکم افریقا شوریدند. در پی این شورش، حکومت ابن اشعث دچار نابسامانی شد.

هجوم خزران بر ارمنستان

* خزرها سرزمین های اسلامی در ارمنستان را مورد تهاجم قرار داده و وارد تفلیس شدند، آنان مسلمانان رابه اسارت گرفتند; و نیروهای کمکی را که منصور به فرماندهی جبرئیل بن یحیی و حرب بن عبداللّه بلخی فرستاده بود، شکست دادند. خلیفه لشکر دیگری را به فرماندهی حمید بن قحطبة، حاکم الجزیره بدان جا گسیل داشت.

درگذشتگان

* عبداللّه بن علی عباسی.

* عوانة بن حکم.عبداللّه بن علی عباسیعبداللّه بن علی بن محمد بن عبداللّه بن عباس بن عبدالمطلب هاشمی قرشی، عموی سفّاح و منصور خلفای عباسی بود. وی مروان بن محمد، آخرین خلیفه اموی را در جنگ زاب شکست داد و تا دمشق او را تعقیب و آن جا را فتح کرد. آن گاه حصار آن را منهدم ساخت و از بزرگان بنی امیّه هشتاد نفر را در سرزمین رمله در فلسطین به قتل رسانید.

عبداللّه در زمان خلافت سفّاح، حاکم شام بوده و زمانی که منصور به خلافت رسید، عبداللّه قیام خود را آغاز کرد و مردم را به اطاعت خود خواند با این ادّعا که سفّاح پس از خود خلافت را برای او قرار داده است مردم را به سوی خود فراخواند. منصور برای شکست و سرکوب او به ابومسلم خراسانی و حسن بن قحطبه مأموریت داد. آن دو در نصیبیّین به مصاف با او پرداختند. عبداللّه در این جنگ شکست خورد و مخفی گشت; سپس به برادرانش، سلیمان و عیسی در بصره پناه برد. منصور به وی امان داد و او نیز خود را تسلیم کرد، اما هنگامی که بر او دست یافت، او را به بند کشید و زندان را بر سر او خراب کرد. عبداللّه در 44 سالگی درگذشت.[2]

عوانة بن حکمابوالحکم، عوانة بن حکم بن عوانة بن عیاض کلبی، تاریخ نویسی از اهالی کوفه که نابینا و در شعر و انساب دانشمند بود. کتاب سیره معاویة بن ابی سفیان ـ که درباره تاریخ امویان نوشته شده است ـ از اوست. دانستنی های او در این خصوص، ممکن است از قبیله کلب که طرف داران بنی امیه بودند و خود وی نیز از آن قبیله بود گرفته شده باشد. هم چنین کتابی در تاریخ نوشته است که آن را بر مبنای تسلسل تاریخی قرار داده و در آن از سیره خلفا بحث کرده است.[3]

پی نوشت ها

[ 1 ] . شنبه اوّل محرم سال 147 = دهم مارس سال 764 ; دوشنبه سوم ذی الحجه سال 147 = اوّل ژانویه سال 765 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 241 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 464، 496 و 581 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 474 و 501 ; همان ، ج 8 ، ص 7 ; تاریخ بغداد، ج 10، ص 8 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 104 ; المحبّر، ص 485 ; مروج الذهب، ج 3، ص 259 ـ 304 ; العبر، ج 1، ص 207 ; الکتّاب والوزراء، ص 103 ; ابن خلدون، ج 3، ص 385.

[3] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 272 ; الفهرست، ص 134 ; معجم الادباء، ج 6، ص 93 ; الدوری، نشأة علم التاریخ عند العرب، ص 36.

سال 148 ق = 765 ـ 766 م

رویدادها

* پس از شورش سربازان علیه محمّد بن اشعث، وی از منصور خواست تا او را از حکومت افریقا معاف بدارد. منصور پذیرفت و با بازگشت او به بغداد، اغلب بن سالم تمیمی به حکومت افریقا منصوب شد.

* نصب خالد بن برمک بر موصل و طبرستان که وی خالد بن عبداللّه قسری را به نیابت بر آن جا گمارد.

* پس از وفات ابن ابی لیلی قاضی کوفه، شریک بن عبداللّه نخعی به جای او منصوب شد.

وقایع نظامی

شورش ها

* خوارج: شورش حسان بن مجالد همدانی خارجی، در موصل.

حملات دزدان دریایی

* دزدان دریایی (میدها) به بصره حمله کردند.

درگذشتگان

* ابن ابی لیلی.

* اعمش.

* بشّار شعیری.

* جعفر صادق ] (علیه السلام)[.

[ 1 ] . شنبه اوّل محرم سال 147 = دهم مارس سال 764 ; دوشنبه سوم ذی الحجه سال 147 = اوّل ژانویه سال 765 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 241 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 464، 496 و 581 ; تاریخ طبری، ج 7، ص 474 و 501 ; همان ، ج 8 ، ص 7 ; تاریخ بغداد، ج 10، ص 8 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 104 ; المحبّر، ص 485 ; مروج الذهب، ج 3، ص 259 ـ 304 ; العبر، ج 1، ص 207 ; الکتّاب والوزراء، ص 103 ; ابن خلدون، ج 3، ص 385.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 272 ; الفهرست، ص 134 ; معجم الادباء، ج 6، ص 93 ; الدوری، نشأة علم التاریخ عند العرب، ص 36.

[ 4 ] . چهارشنبه اوّل محرم سال 148 = 27 فوریه سال 765 ; چهارشنبه چهاردهم ذی القعده سال 148 = اوّل ژانویه سال 766 .