آن گاه به وی دستور داد که به افریقا رود و آن دیار را از سلطه بربرها ـ که پس از کشته شدن حبیب بن عبدالرحمان فهری، حاکم افریقا بر آن دست یافته بودند ـ نجات دهد. ابناشعث لشکری به فرماندهی ابوالاحوص عجلی به سوی آنان روانه کرد. بربرها ابوالاحوص را شکست دادند سپس، خود با لشکری عظیم در سال 146 ق به سوی آنان حرکت کرد و با ابوالخطّاب معافری ـ که بر قیروان استیلا یافته بود ـ در منطقه «سرت» نزدیک «برقه» به جنگ پرداخت و او را کشته و سرش را به بغداد فرستاد.

عیسی بن موسی بن عجلان، یکی از سربازان محمد بن اشعث، با جمعی از فرماندهانش علیه او شورید. از این رو ابن اشعث در سال 148 ق از قیروان خارج شده و به عراق بازگشت. پس ازآن به همراه حسن بن قحطبه در سال 149 ق راهی حمله به سرزمین های روم شد، امّا در میانه راه درگذشت.[1]

مسلم بن قتیبه

ابوعبداللّه، مسلم بن قتیبة بن مسلم باهلی، در سال 139 ق از سوی مروان بن محمد اموی والی بصره شد. پس از آن، ابوجعفر منصور، او را به ولایت بصره گماشت. وی در هر دو دولت (امویان و عباسیان) مورد وثوق و اطمینان و دارای شأنی بزرگ بود. او در ری درگذشت.[2]

پی نوشت ها

[1] . یک شنبه اوّل محرم سال 149 = شانزدهم فوریه سال 766 ; پنج شنبه 25 ذی القعده سال 149 = اوّل ژانویه سال 767 .

[2] . الاعلام زرکلی، ج3، ص59 ; الأغانی، ج2، ص261 ; الامالی، ج 1، ص 165 ; معجم الادباء، ج 4 ، ص 213.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 5، ص 291 ; وفیات الاعیان، ج 3، ص 486 ; خزانة الأدب، ج 1، ص56 ; صبح الاعشی، ج 2، ص 232 ; انباه الرواة، ج 2، ص 374 ; معجم الادباء، ج 6، ص 100 ; بروکلمان، تاریخ الشعوب الاسلامیه، ج 2، ص 128.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 6، ص 264 ; تاریخ طبری، ج 8 ، ص 28 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 586 ; الولاة والقضاة، ص 108 ; البیان المغرب، ج 1، ص 72 ; النجوم الزاهره، ج 1، ص 347 ; همان، ج 3، ص 12 ; ابن خلدون، ج 4، ص 110.

[ 5 ] . تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 590 ; تاریخ طبری، ج 6، ص 425.

سال 150 ق = 767 ـ 768 م

رویدادها

* پس از برکناری جعفر بن سلیمان از حکومت مدینه، حسن بن زید بن حسن بن علی، به جای وی منصوب شد.

* خازم بن خزیمه به نمایندگی از طرف مهدی برای سرکوبی شورش استاد «سیس» به حکومت خراسان منصوب شد.

* انتصاب شارلمان در مقام پادشاهی فرانک ها.

وقایع نظامی

* سیستان: استاد «سیس» در سیستان علیه حکومت عباسیان شورش کرده و بر خراسان استیلا یافت و خازم بن خزیمه، حاکم خراسان، سرکوبی این شورش را بر عهده گرفت.

* افریقا: شورش حسن بن حرب کندی، یکی از فرماندهان، علیه اغلب بن سالم تمیمی حاکم افریقا ; اغلب با تیر ناشناسی کشته شد. پس از او حسن بن حرب نیز کشته و یارانش فرار کردند.

* ابوحاتم یعقوبی بن حبیب اباضی، رهبر بربرهای اباضی بر طرابلس چیره گشت.

* مصر: شورش کشاورزان قبطی در مصر و سرکوب آنها.

درگذشتگان

* ابن جریح.

* ابوالجارود.

* ابوحنیفه.* استاد سیس.

* اغلب بن سالم.

* حسان بن مالک کلبی.

* حسن بن حرب کندی.* خازم بن خزیمه.

* زرارة بن اعین.

* سلاّمه زرقا.

* عباس خثعمی.

* عثمان بن حیّان.

* مقاتل بن سلیمان.

* موسی بن سیّار.

* میّة منقریه.

ابن جریح

ابوولید، عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریح، غلام رومی آزاد شده قریش فقیه مکه و امام و پیشوای مردم حجاز در دوران خود بود. او اوّلین کسی است که در مکه به نوشتن کتاب های علمی مبادرت نمود. قائل به متعه بود و 60 زن را متعه کرده است. محل تولدش مکه و در همان جا در 70 سالگی درگذشت.(4)

ابوالجارود همدانی

ابوالجارود، زیاد بن ابی زیاد منذر همدانی خراسانی، از اهالی کوفه و رئیس فرقه جارودیه (از فِرق زیدیه) و از غلات شیعه بود. پس از مرگ او اصحابش به گروه های متعددی تقسیم شدند. برخی از آنها صحابه

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج 6، ص 264 ; تاریخ طبری، ج 8 ، ص 28 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 586 ; الولاة والقضاة، ص 108 ; البیان المغرب، ج 1، ص 72 ; النجوم الزاهره، ج 1، ص 347 ; همان، ج 3، ص 12 ; ابن خلدون، ج 4، ص 110.

[ 2 ] . تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 590 ; تاریخ طبری، ج 6، ص 425.

[ 3 ] . پنج شنبه اول محرم سال 150 = ششم فوریه سال 767 ; جمعه پنجم ذی الحجه سال 150 = اوّل ژانویه سال 768 .

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 305 ; ابن خلکان، ج 3، ص 163 ; تاریخ بغداد، ج 10، ص 400 ; لسان المیزان، ج 6، ص 623 ; تذکرة الحفّاظ، ج 1، ص 169 ; العبر، ج 1، ص 312 ; المعارف، ص488.