سال 156 ق = 772 ـ 773 م

رویدادها

* برکناری هیثم بن معاویه عتیقی از حکومت بصره و منصوب شدن سوّار بن عبداللّه به جای او با حفظ سمت قضاوت آن جا.

وقایع نظامی

شورش ها

* افریقا: یزید بن حاتم مهلّبی، حاکم افریقا برای سرکوبی شورش بربرهای خوارج در مغرب و ایجاد نظم و آرامش حملات نظامی خود را ادامه می دهد.

* اندلس: یمنیان در اشبیلیه به رهبری عبدالغافر یحصبی و حیاة بن ملامس حضرمی، علیه عبدالرحمان الداخل، حاکم اندلس شورش کردند. عبدالرحمان پسر عمویش، عبدالملک بن عمر را برای جنگ با آنان روانه کرد و عبدالملک شورش آنها را سرکوب کرد. پس از این سرکوبی، دیگر هیچ توانی برای یمانیان باقی نماند.

* مصر: سرکوبی شورش کشاورزان قبطی.

درگذشتگان

* ابن ابی عروبة.

* حمزه قاری.

ابن ابی عروبة

ابونضر، سعید بن ابی عروبة مهران، هم پیمان قبیله عدوی، بزرگ و عالم بصره بود. او نخستین کسی بود که در بصره به تدوین دانش پرداخت. وی از ابن سیرین و محدثان بزرگ زمان خود نقل حدیث کرده است.[2]

حمزه قاری

حمزة بن حبیب تیمی، غلام آزاد شده بنی تیم و از اهالی کوفه و معروف به زیّات یکی از قرّای هفت گانه است که زود در میان تابعین ظهور و ریاست آموزگاران قرآن را کسب کرد. اکثر اهل کوفه نزد وی قرائت را فرا گرفتند. او در قرائت وآشنایی به احکام (ارث) سرآمد همه و در تقوا و پاکی نمونه بود. قرائت را از اعمش، و امام جعفر صادق و ابن ابی لیلی آموخت. کسایی نیز علم قرائت را از وی آموخت. او در 76 سالگی درگذشت.[3]

پی نوشت ها

[ 1 ] . چهارشنبه، اوّل محرم سال 156 = دوّم دسامبر سال 772 ; جمعه اوّل صفر سال 156 = اوّل ژانویه سال 773 .

[2] . العبر، ج 1، ص 225 ; میزان الاعتدال، ج 2، ص 151 ; تهذیب التهذیب، ج 4، ص 63.

[3] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 308 ; وفیات الاعیان، ج 2، ص216 ; شذرات الذهب، ج 1، ص 240 ; العبر، ج 1، ص 226 ; تهذیب التهذیب، ج 3، ص 27 ; المعارف، ص 529 ; معجم الادباء، ج 4، ص 150.

سال 157 ق = 773 ـ 774 م

رویدادها

* ساختن محله های کرخ در جنوب بغداد و انتقال بازارها از بغداد

به کرخ.

* منصور کاخ خلد را در ساحل دجله، در بغداد بنا نهاد.

* منصور در مراسمی که در ساحل دجله برگزار کرد از ارتش با تمام اسلحه های آن سان دید.

* یزید بن حاتم مهلّبی، حاکم افریقا نظم را به شهر قیروان بازگرداند و مسجد جامع آن شهر را مجدداً بنا نمود و به آن توسعه بخشید. در دوران او عمران و آبادی در افریقا شکوفا شد.

وقایع نظامی

شورش ها

* اندلس: شورش سلیمان بن یقظان، والی برشلونه (بارسلون) و حسین بن یحیای انصاری، والی سرقسطه علیه عبدالرحمان الداخل و هم پیمانی آنان برای جنگ با عبدالرحمان و برکنار ساختن او.

درگذشتگان

* اوزاعی.

* ابومخنف ازدی.

اوزاعی

ابوعمرو، عبدالرحمان بن عمرو بن محمد اوزاعی، از قبیله اوزاع یمن که در بعلبک متولد شد و در «بقاع» رشد کرد. در جوانی حدیث را از محدثان بزرگ آموخت و بزرگان آنان از جمله مالک بن انس و ثوری و زهری از وی نقل حدیث کردند.

اوزاعی نویسنده، منشی دربار و دارای رساله هایی برگزیده و ممتاز بود و در ادبیات ید طولایی داشت و با شیوه قیاس در فقه مخالف بود و از سنت پیروی می کرد. در فقه و زهد پیشوای اهالی شام بود و مردم شام از مذهب او پیروی می کردند.

نوادگان بنی امیه مذهب او را به اندلس منتقل کردند، اما این مذهب در مقابل مذهب شافعی در شام و مذهب مالک در اندلس از بین رفت. این امر در نیمه قرن سوم اتفاق افتاد. زمانی که عبداللّه بن علی عباسی وارد شام شد و شروع به تصفیه بنی امیه کرد، اوزاعی را فرا خواند و منصب قضاوت را به وی پیشنهاد کرد، امّا او از پذیرفتن آن خودداری نمود و به دمشق گریخت. سپس در بیروت ساکن شد و در همان جا درگذشت. منطقه ای که او در آن مدفون است به محله اوزاعی معروف است. کتاب های السنن فی الفقه و المسائل فی الفقه از تألیفات او است.(5)

[ 1 ] . چهارشنبه، اوّل محرم سال 156 = دوّم دسامبر سال 772 ; جمعه اوّل صفر سال 156 = اوّل ژانویه سال 773 .

[ 2 ] . العبر، ج 1، ص 225 ; میزان الاعتدال، ج 2، ص 151 ; تهذیب التهذیب، ج 4، ص 63.

[ 3 ] . الاعلام زرکلی، ج 2، ص 308 ; وفیات الاعیان، ج 2، ص216 ; شذرات الذهب، ج 1، ص 240 ; العبر، ج 1، ص 226 ; تهذیب التهذیب، ج 3، ص 27 ; المعارف، ص 529 ; معجم الادباء، ج 4، ص 150.

[ 4 ] . یک شنبه اوّل محرم سال 157 = 21 نوامبر سال 773 ; شنبه سیزدهم صفر سال 157 = اوّل ژانویه سال 774 .

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج 4، ص 94 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 115 ; تذکرة الحفّاظ، ج 1، ص 178 ; شذرات الذهب، ج 10، ص 241 ; حلیة الأولیاء، ج 6، ص 135 ; العبر، ج 1، ص 227 ; الفهرست، ص 318 ; وفیات الاعیان، ج 3، ص127 ; المعارف، ص 496 ; بروکلمان، تاریخ الشعوب الاسلامیه، ج 3، ص 127 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «الاوزاعی».