ابومخنف ازدی

ابومخنف، لوط بن یحیی بن سعید بن مخنف ازدی غامدی، دانشوری آگاه به سیره ها و سرگذشت ها، از طایفه امامیه و از اهالی کوفه بود. وی از افرادی گمنام و مجهول نقل حدیث کرده است. درباره او گفته اند که وی دارای اخباری ضعیف بود که متروک و مورد عمل نبوده است.) 1( تألیفات وی درباره تاریخ عصر خود و تاریخ کمی پیش از خود فراوان است. از جمله می توان از فتوح الشام، الردّه، فتوح العراق، الجمل، صفین، النهروان، الازارقة، الخوارج، المهلب، مقتل علی، الشوری، مقتل عثمان، مقتل الحسین، مصعب بن الزبیر والعراق، اخبار مختار بن ابی عبید الثقفی نام برد.[1]

پی نوشت ها

[1] . یک شنبه اوّل محرم سال 157 = 21 نوامبر سال 773 ; شنبه سیزدهم صفر سال 157 = اوّل ژانویه سال 774 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 6، ص 110 ; معجم الادباء، ج 6، ص 220 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «ابومخنف ازدی» ; فوات الوفیات، ج 2، ص 288.

سال 158 ق = 774 ـ 775 م

رویدادها

* خلیفه، منصور به منظور انجام مراسم حج به مکّه رفت و در ماه ذی الحجه در مکه درگذشت. پس از او پسرش، محمّد مهدی به حکومت رسید.

* مهدی، یحیی بن خالد برمکی را در آذربایجان، ابراهیم بن یحیی بن محمد عباسی را در مکه و اسماعیل بن اسماعیل ثقفی را در کوفه به حکومت گماشت.

* مهدی به ترمیم کاخ سفید (کاخ کسری) فرمان داد و نیز برای هر کس که در خانه اش آجری از کاخ کسری را نگاه داشته باشد، چه آن را از کاخ کسری و چه از دیگر ساختمان های خسروانی جدا کرده باشد، جریمه تعیین کرد.

* یزید بن حاتم مهلّبی، حاکم افریقیه پس از استقرار کامل در منطقه،برخی کارهای عمرانی از جمله تجدید بنای مسجد جامع قیروان را آغاز کرد. از آن زمان افریقیه دوره آرامش و رفاه را به خود دید.

* مهدی، معاویة بن عبیداللّه بن یسار اشعری را به وزارت خود برگزید و ابوالفضل، ربیع بن یونس را به سمت حجابت (پرده داری) خود معین ساخت.

* مهدی، سعید بن دعلج را به حکومت طبرستان منصوب کرد.

* وفات امپراتور، کنستانتین پنجم و نصب پسرش، لیون چهارم به امپراتوری.

* وبای کشنده ای عراق را در برگرفت.

وقایع نظامی

جنگ ها

* معیوب بن یحیی حجوری، فرمانده ثغور(3) به همراهی نیروهای جنگ تابستانی، تا شهر «اشنه» پیش رفته و با گرفتن اُسرا و غنایم باز می گشت.

شورش ها

* اندلس: عبدالرحمان الداخل، حاکم اندلس، لشکری را به فرماندهی ثعلبة بن عبید جذامی به جنگ سلیمان بن یقظان گسیل داشت. سلیمان او را شکست داد و به اسارت گرفت.

درگذشتگان

* ابوجعفر منصور.

* حسین بن مطیر.

* حیوة بن شریح.

* زفر بن هذیل.* کنستانتین پنجم.

ابوجعفر منصور

ابوجعفر، عبداللّه بن محمد بن علی بن عبداللّه بن عباس بن عبدالمطلب، هاشمی قریشی است. پسر بزرگش که جعفر نام داشت، به صرع مبتلا بود. از این رو، او را ولیعهد خود قرار نداد و برادر جعفر محمد مهدی را به ولیعهدی انتخاب کرد. مادرش، سلامه بربریه، امولد بود. در سال 136 ق ابوجعفر با تعیین قبلی از سوی برادرش، عبداللّه سفّاح به خلافت رسید. منصور از برادرش عبداللّه بزرگ تر بود، ولی علت عقب افتادن او از عبداللّه این بود که مادر ابوجعفر، کنیز، ولی مادر عبداللّه زنی عرب نژاد بود.

ابنطباطبا درباره او می گوید: منصور سرآمد پادشاهان، دوراندیشان، عقلا، دارای آرایی پسندیده و صحیح، تدابیر محکم و مناسب، وقار و هیبت زیاد و اخلاق نیکو بود. در خانه و خلوت، فردی شوخ و مزاح گو بود. ولی زمانی که لباس می پوشید و به مجلس رسمی درمی آمد، رنگ چهره اش تغییر می کرد، چشمانش سرخ می شد و تمام خلق و خویش تغییر می کرد. به فرزندان خود می گفت: وقتی دیدید لباسم را پوشیدم و به سوی مجلس رسمی می روم، هیچ یک از شما به من نزدیک نشود، مبادا که لطمه ای به او وارد کنم.

منصور فردی شجاع، ولی ستم گر بود. استقرار حکومت او به بهای کشتن مردم بسیاری حاصل شد. در برابر خوارج و علویان که بر وی شوریده بودند، مقاومت کرد و بر آنان پیروز شد. از همین رو به «منصور» ملقّب گشت. وی جدّ خلفای عباسی و مؤسس حکومت عباسیان شمرده می شود. در زمان او اعراب شروع به فراگیری علوم

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج 6، ص 110 ; معجم الادباء، ج 6، ص 220 ; دائرة المعارف الاسلامیه، ماده «ابومخنف ازدی» ; فوات الوفیات، ج 2، ص 288.

[ 2 ] . جمعه اوّل محرم سال 158 = یازدهم نوامبر سال 774 ; یک شنبه 22 صفر سال 158 = اوّل ژانویه سال 775 .

[ 3 ] . ثغور یا عواصم، نام شهرهایی است که توسط خلفای وقت، در حد فاصل مرزهای سرزمین مسلمانان و مناطق بیزانسی ها احداث شد. این شهرها به ترتیب، طرسوس، ادنا، مرعش و ملطیه می باشند که در شمال سوریه قرار دارند (اعلام المنجد).