یوسف البرم

یوسف بن ابراهیم البخاری، منسوب به قبیله ثقیف بود که گویند اصالتاً از بخارا بود و به همین دلیل او را بخاری می گفتند. هم چنین گویند: او خارجی بوده و دعوت به امر به معروف و نهی از منکر می کرده است. وی علیه مهدی، خلیفه عباسی شورش کرد و روش حکومت او را ناپسند و غلط خواند. مردمان زیادی اطراف او گرد آمدند. او در شهر «پوشنگ» خراسان، شورش نمود و بر شهرهای دیگری از منطقه خراسان، از جمله: مرورود، طالقان و گرگان غلبه یافت. مهدی لشکری به فرماندهی یزید بن مزید شیبانی برای سرکوبی این شورش فرستاد. بعد از جنگ سهمگینی که میان آنان درگرفت، یزید پیروز شد. گویند : یزید پرچم قرمزی را برافراشت و هر کسی را که زیر آن پرچم قرار می گرفت، امان می داد. بیشتر یاران یوسف زیر پرچم او درآمدند. او یوسف را اسیر کرد و به همراه دیگر یاران اسیر شده اش برای مهدی به بغداد فرستاد. مهدی آنان را کشت و بر روی پل بغداد به دار آویخت.[1]

پی نوشت ها

[1] . شنبه اوّل محرم سال 160 = نوزدهم اکتبر سال 776 ; چهارشنبه شانزدهم ربیع الاول سال 160 = اوّل ژانویه سال 777 .

[ 2 ] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 241 ; تاریخ بغداد، ج 9، ص255 ; البدایة والنهایه، ج 10، ص 132 ; شذرات الذهب، ج 1، ص 147 ; تذکرة الحفّاظ، ج 1، ص 193 ; وفیات الاعیان، ج 2، ص 469 ; العبر، ج 1، ص 234.

[ 3 ] . ابن عذاری، البیان المغرب، ج 2، ص 54 ; سید عبدالعزیز سالم، تاریخ المسلمین وآثارهم فی الاندلس، ص200 ; تاریخ ابن اثیر، ج 5، ص 605 ; همان، ج 6، ص 9 و 49.

[ 4 ] . الاعلام زرکلی، ج 7، ص 154 ; خطط مقریزی، ج 2، ص 353 و 438 ; الفرق بین الفرق، ص 23 ; الملل والنحل، ج 1، ص 186 ; تکملة الفهرست، ص 7 ; التبصیر فی الدین، ص 40 ; مقالات الاسلامیین، ص 107.

[ 5 ] . الاعلام زرکلی، ج 3، ص 277 ; فوات الوفیات، ج 1، ص 391 ; تاریخ بغداد، ج 9، ص 303 ; وفیات الاعیان، ج 2، ص 492 ; معجم الادباء، ج 4، ص268 ; نهایة الارب، ج 3، ص 82 ; طبقات الشعراء، ص 160 ; بروکلمان، تاریخ الشعوب الاسلامیه، ج 2، ص 17.

[ 6 ] . الاعلام زرکلی، ج 9، ص 280 ; تاریخ طبری، ج 8 ، ص 124 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 43 ; بلاذری، فتوح البلدان، ص 566 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص 37 ; تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 297.

یادداشت ها

[ 3 ] . در کتاب های رجالی اهل سنت بر ابومخنف طعن ها زده اند او را ثقه ندانسته و متروک الحدیث خوانده اند. تمایلات شیعی ابومخنف در این نسبت ها بی اثر نبوده است، به ویژه که ابومخنف در آثار خود به جزئیات دوران خلافت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) و هم چنین وقایع کربلا پرداخته است که در نظر بسیاری از اهل حدیث خوشایند نیامده است.

[ 4 ] . ابوجعفر مؤمن الطاق از متکلمان شیعه و از اصحاب امام صادق و امام موسی بن جعفر (علیهما السلام) می باشد و کتاب هایی در امامت و ردّ مخالفان نوشته است. وی مورد عنایت و توجّه امام صادق (علیه السلام) بوده است و مناظرات او با ابوحنیفه مشهور است و دشمنان شیعه او را شیطان الطاق می نامیدند و انتساب غلو و فرقه شیطانیه یا نعمانیه به دور از واقعیت است و حکایت از شدّت دشمنی مخالفان نسبت به وی دارد (نک: قاموس الرجال، ج 9، ص 464).

رویدادهای اسلام از 161 ـ 170 ق

سال 161 ق = 777 ـ 778 م

رویدادها

* مهدی، خلیفه عباسی، عیسی بن لقمان بن محمد جمحی را به حکومت مصر; حسان شروی را به حکومت موصل; بسطام بن عمرو تغلبی را به حکومت آذربایجان و عبدالملک بن شهاب مسمعی را به حکومت سند منصوب نمود.

* مهدی، یحیی بن خالد برمکی را به عنوان دبیر رسائل برگزید.

* مهدی، ابویوسف را به قاضی القضاتی منصوب کرد.

* مهدی دستور داد کاخ هایی را در راه مکّه بسازند و مجدداً علایم راهنمایی مسافران و برکه ها و آبگیرها را احیا کنند و به حفر چاه ها بپردازند.

* دست گیری و به زندان افتادن عبداللّه بن مروان بن محمّد اموی بعد از قیام وی علیه مهدی; که پس از چندی مورد عفو قرار گرفت و اموالی نیز به او بخشیدند.

* توسعه مسجد بصره.

* عبدالرحمان بن حبیب صقلبی فهری، با لشکری از بربرها از افریقیه گذشته و به اندلس رفت. او در ناحیه تدمیر اقامت گزید و مردم را به اطاعت بنی عباس دعوت کرد.

* مهدی دستور داد، شهر «حدث» را برای نظارت و استیلا برگذرگاه حدث بسازند و آن را «محمّدیه» یا «مهدیّه» نامید.

وقایع نظامی

شورش ها

* اندلس: شورش عبدالرحمان بن حبیب فهری (صقلبی) در تدمیر (مرسیه) علیه عبدالرحمان الداخل، حاکم اندلس و دعوت مردم به حمایت از بنی العباس. در این شورش ابن حبیب شکست خورد و به بلنسیه عقب نشینی کرد. عبدالرحمان، کشتی هایی را که لشکریان بربرِ ابن حبیب از افریقا آورده بودند، به آتش کشید. یکی از بربرها در سال 162 ق ابن حبیب را به قتل رسانید.

حمله شارلمانی به شمال اندلس

* شارلمانی، پادشاه فرانسه، به همراهیِ هم پیمانش، سلیمان بن یقظان کلبی اعرابی، حاکم سرقسطه (زاراگوزا) به ربنبلونه (بامبلونا) حمله برد و بر آن جا استیلا یافت و سپس رهسپار سرقسطه (زاراگوزا)شد. سلیمان به استقبال او آمد تا شهر را به وی سپارد، ولی مردم شهر، دروازه های شهر را به روی لشکریان شارلمانی بستند و حکومت رابه حسین بن یحیی انصاری ـ که هم پیمان سلیمان یقظان در قیام علیه عبدالرحمان الداخل بود ـ سپردند.

[ 1 ] . الاعلام زرکلی، ج 9، ص 280 ; تاریخ طبری، ج 8 ، ص 124 ; تاریخ ابن اثیر، ج 6، ص 43 ; بلاذری، فتوح البلدان، ص 566 ; النجوم الزاهره، ج 2، ص 37 ; تاریخ یعقوبی، ج 2، ص 297.

[ 2 ] . پنج شنبه اوّل محرم سال 161 = نهم اکتبر سال 777 ; پنج شنبه 26ربیع الاول سال 161 = اوّل ژانویه سال 778 .