الف: بد اخلاقي

اخلاق نيکو اساس پرورش نسل سالم است و اين امر چه در دوران جنين و شيرخوارگي و چه در دوران تربيت کودک و چه در ايجاد فضاي مناسب، براي رشد تمامي اعضاي خانواده تأثير قابل ملاحظه‌اي دارد.

ازدواج با فرد بد اخلاق چه زن و چه مرد زندگي را تلخ و فرزندان آن خانواده را دچار آسيب‌هاي رواني و جسماني مي‌کند. اين امر در روايات مورد تأکيد فراوان قرار گرفته است. مانند:

1ـ فردي به نام بشار مي‌گويد، در نامه‌اي از امام رضا(عليه السلام) سؤال کردم، فاميلي دارم که به خواستگاري دخترم آمده ولي اخلاقش بد است، امام فرمودند: اگر بد اخلاق است دخترت را به ازدواج او در نياور.

«كَتَبْتُ إِلَي أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا(عليه السلام) أَنَّ لِي قَرَابَةً قَدْ خَطَبَ إِلَيَّ وَ فِي خُلُقِهِ شَيْ‌ءٌ فَقَالَ لَا تُزَوِّجْهُ إِنْ كَانَ سَيِّئَ الْخُلُقِ».[1]

2ـ هم‌چنين مفهوم روايتي که پيش‌تر از رسول اکرم(صلي الله عليه وآله) نقل گرديد بر اين معني دلالت دارد. آن حضرت فرموده است: اگر فردي که داراي اخلاق پسنديده و مورد رضايت شماست، از دختر و يا ديگر بستگان شما خواستگاري نمود، با ازدواج او موافقت کنيد. «إِذَا جَاءَكُمْ مَنْ تَرْضَوْنَ خُلُقَهُ وَ دِينَهُ فَزَوِّجُوهُ».[2] مفهوم روايت چنين مي‌شود، اگر اخلاق مرد ناپسند ومورد رضايت نبود، سزاوار نيست زن به عقد او در آيد.

ب: فسق و گناه

بسياري از فقيهان بر اين باورند که ازدواج زن پرهيزکار با مرد فاسق و گناهکار مکروه است،[3] زيرا زن، روش و آداب زندگي را از مرد مي‌آموزد، مفهوم روايتي که در

[1] . الکافي 5: 563، ح30، وسائل الشيعة 20: 81، باب 30، من ابواب مقدمات النکاح، ح1.

[2] . وسائل الشيعة 20: 76 باب 28، من ابواب مقدمات النکاح، ح1.

[3] . شرائع الاسلام 2: 300، قواعد الاحکام 2: 15، مسالک الافهام 7: 412، جامع المقاصد 12: 140، العروة الوثقي 2: 799.