از آن‌چه ذکر شد، روشن گرديد:

1ـ در حالت اضطرار و اجبار، استفاده از خوردني‌ها و نوشيدني‌هاي حرام، منعي ندارد.

2ـ استفاده از آن‌ها در صورتي که حفظ جان مکلّف يا ديگري، مانند جنين نسبت به مادر، متوقّف بر آن است، واجب مي‌باشد.

3. حق حيات جنين

حق حيات از اهميّت فوق‌العاده‌اي برخوردار است. اين حق از اساسي‌ترين و اصلي‌ترين حقوق انسان به شمار مي‌آيد. جنين نيز از آغاز انعقاد نطفه و از ساعات اوّليه وجود خويش، از اين حق برخوردار است و والدين او و ديگران موظّف به رعايت آن مي‌باشند.

در بيان حکم فقهي حق حيات براي جنين از اموري که به طور احتمال و يا به صورت قطع در تضادّ با آن قرار مي‌گيرد، بحث مي‌شود. بنابراين لازم است مباحث زير مورد تحقيق قرار گيرد:

1ـ کنترل مواليد (تنظيم خانواده).

2ـ اسقاط جنين.

3ـ قتل جنين و ديگر مسائل مربوط به آن.

4ـ تزاحم حقّين (حق مادر و فرزند).

5ـ انعقاد نطفه در رحم به روش جديد (تلقيح صناعي) و ديگر احکام مربوط به جنين و حمل.

الف: کنترل مواليد (تنظيم خانواده)

1. مفهوم کنترل مواليد

کنترل مواليد عبارت است از کنترل ارادي تعداد فرزندان و فاصله‌گذاري ميان فرزندان يک خانواده که رشته‌اي گسترده از روش‌هايي را در برمي‌گيرد که براي تنظيم باروري به‌کار گرفته مي‌شود.

اصطلاح مزبور به طور عمده در مفهوم کنترل باروري زنان به‌کار گرفته مي‌شود. امّا ديگر شيوه‌هاي اختياري، مانند: تأخير در ازدواج يا پرهيز از امور جنسي پس از ازدواج و عقيم‌سازي به وسيله جرّاحي و سقط جنين را نيز شامل مي‌گردد.